Người xây dựng hàng chục cơ sở cách mạng

Những năm tháng hoạt động cách mạng ở đây, Lò Văn Bường cùng đồng đội âm thầm gây dựng cơ sở ở vùng sau lưng địch. Đại đội của ông gồm 150 đồng chí cùng với bộ đội giải phóng Lào chia nhỏ thành từng đội từ 2 - 3 người tiếp cận với Nhân dân ở các thôn, bản, tuyên truyền cho họ biết “mọi người cùng nhau đánh Tây, giải phóng đất nước thì ta mới sung sướng, nếu không đánh Tây, họ sẽ bắt ta đi lính, mất người, mất của”.

Chia sẻ với chúng tôi, anh Lò Văn Biển (sinh năm 1974) - cháu ruột của anh hùng Lò Văn Bường, cho biết: Khi bác Bường còn sống, bác thường kể lại cho chúng tôi nghe về những ngày hoạt động ở vùng đồi núi âm u, khí hậu khắc nghiệt và quân địch luôn lùng sục gắt gao. Trong đó, tôi nhớ mãi câu chuyện kể: Tháng 1/1952, tổ của bác được nhận nhiệm vụ lên xây dựng cơ sở. Vào một buổi chiều, trên đường vào bản thì gặp ngay trung đội giặc đang đi sục sạo. Tên dẫn đầu nhìn thấy bác vừa định la lên thì bác đã nhanh chóng nằm xuống dùng súng bắn bị thương một số tên. Quân giặc thấy vậy bắn dữ dội. Quân giặc tưởng bác đã mất, chúng bỏ đi, lùng sục vào nhà dân để vơ vét. Dù mang nhiều vết thương ở tay phải, lưng và mắt, nhưng bác vẫn cố lết về nơi tạm trú của tổ. Rồi chuyện đằng đẵng 3 tháng trời chỉ có ăn ngô với rau rừng trừ bữa. Còn là biết bao gian khó khác...

Sách “Lịch sử Đảng bộ xã Xuân Lẹ” có ghi về chiến sĩ Lò Văn Bường: Trong 5 năm chiến đấu và hoạt động ở miền Tây giúp nước bạn Lào, ông và đồng đội đã xây dựng được 28 cơ sở làng, lập được 70 đội du kích, huấn luyện được nhiều cán bộ làm nòng cốt tại thôn xã. Đứng lên chỉ đạo Nhân dân 2 lần chống lại âm mưu dồn dân của giặc. Trong những thành tích đáng nể đó có một phần công lao rất lớn của ông.

Chính nhờ sự mưu trí dũng cảm của mình, ông đã lập nhiều chiến công trong việc xây dựng cơ sở cách mạng sau lưng địch ở miền Tây nước bạn Lào. Ông nhiều lần được Quân khu IV, Sư đoàn 335 khen thưởng, là Chiến sĩ thi đua của bộ đội tình nguyện giúp nước bạn Lào. Tháng 5/1956, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân và được tham dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quân lần thứ 3 (1956).

Không chỉ tham gia kháng chiến chống Pháp, ông còn tham gia chống Mỹ, bảo vệ tuyến đường giao thông huyết mạch từ cầu Hàm Rồng đến Tĩnh Gia (nay là thị xã Nghi Sơn).

Sau này, với cương vị Chính trị viên, Phó Huyện đội Thường Xuân, ông tiếp tục đạt nhiều thành tích cao trong công việc và là Đại biểu Quốc hội.

Về thôn Chẻ Dài (sáp nhập từ thôn Dài và thôn Cộc Chẻ), chúng tôi được Bí thư Đảng ủy xã Xuân Lẹ Vi Văn Tuyến cho biết: "Năm 1994, căn nhà gia đình Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Lò Văn Bường được Bộ Quốc phòng quan tâm xây tặng. Sau đó, năm 2008, khi ông bị ốm, ngôi nhà tiếp tục được chỉnh trang lại với một số thiết bị cần thiết. Hiện nay ngôi nhà này, vợ chồng người cháu sử dụng để thờ cúng ông”.

“Có sống với ông Bường mới hiểu tại sao ông là anh hùng. Không chỉ kiên cường trong mưa bom, bão đạn, ông còn là một người làm kinh tế giỏi với tài hồi sinh cây quế đặc sản nổi tiếng, có giá trị kinh tế cao ở Thường Xuân. Thậm chí, được Nhà nước quan tâm, muốn đổ con đường nhựa vào tận nhà mang tên ông, nhưng ông một mực từ chối, chỉ mong được dành số tiền đó làm đường cho bà con... Nay con đường vào xã, vào thôn xe chạy bon bon, nhưng ông Bường thì đã về thế giới người hiền”, ông Lương Văn Cháy - một người bạn vong niên của ông Lò Văn Bường, cho biết.

Giờ đây, những địa phương nơi mà Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Trương Công Man và Lò Văn Bường sinh sống đã thay đổi nhiều, cuộc sống của bà con không chỉ ấm no mà còn khá giả hơn. Những con đường đi lên Xuân Lẹ (Thường Xuân), Cẩm Phú (Cẩm Thủy) dù thuận lợi hơn nhiều, nhưng dấu chân của những người như anh hùng Lò Văn Bường, Trương Công Man vẫn còn in đậm qua nhiều câu chuyện hào hùng một thuở, như một lời nhắc nhở con cháu sống sao cho xứng đáng với những gì thế hệ trước đã trải qua, đã hy sinh và đã cống hiến.