Người y tá ở “lò vôi thế kỷ”

Có một điều đặc biệt trong câu chuyện về Lê Trần Mãn.

Giữa một chiến trường mà súng, pháo và những cao điểm đá núi là hình ảnh quen thuộc, anh bước vào trận chiến với vai trò của một người làm công tác quân y.

Nhưng ở Vị Xuyên, ranh giới giữa người cứu thương và người chiến đấu đôi khi rất mong manh.

Lê Trần Mãn quê ở Hoằng Hóa, Thanh Hóa. Khi hy sinh, anh là Thượng sĩ, y tá Đại đội 7, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 153, Sư đoàn 356.

Đơn vị của anh chiến đấu tại khu vực cao điểm 685, một vị trí về sau được những người lính gọi bằng cái tên đầy ám ảnh: “Lò vôi thế kỷ.”

Cái tên ấy không phải một cách gọi văn chương.

Nó xuất phát từ thực tế của chiến trường.

Đá núi ở 685 bị pháo bắn phá đến trắng xóa. Hàng nghìn quả đạn làm địa hình thay đổi từng ngày. Người lính phải sống và chiến đấu giữa những mỏm đá, công sự và hố pháo.

Từ cuối năm 1984 sang đầu năm 1985, cuộc chiến tại 685 diễn ra dai dẳng.

Các đơn vị Việt Nam từng bước tổ chức phản kích, vây lấn và giữ chốt.

Lê Trần Mãn có mặt trong những trận chiến ấy.

Theo các tư liệu được Báo Nhân Dân và các báo khác ghi lại, anh là người đã xung phong đưa lá cờ Tổ quốc lên cắm tại đỉnh E5, vị trí cao nhất của cao điểm 685, thay cho lá cờ của đối phương.

Hành động ấy mang ý nghĩa đặc biệt.

Trong chiến tranh, một lá cờ trên điểm cao không đơn giản là một vật thể.

Nó là dấu hiệu của vị trí.

Là biểu tượng của chủ quyền.

Và tại E5, việc cắm lại lá cờ Tổ quốc diễn ra giữa một trận địa mà pháo binh có thể trút xuống bất cứ lúc nào.

Lê Trần Mãn đã đi lên.

Nhưng sau đó pháo kích lại dội xuống trận địa.

Theo các tư liệu hiện có, anh hy sinh trong một trận pháo bắn trùm lên cao điểm 685. Thân thể anh hòa vào đất đá và đến nay việc tìm kiếm hài cốt vẫn được nhắc đến trong các câu chuyện về những người lính còn nằm lại Vị Xuyên.

Anh hy sinh ngày 17/1/1985.

Chỉ một ngày trước đó, những người lính vẫn còn đang chiến đấu trên cao điểm.

Ngày hôm sau, một người y tá không còn trở về.

Nhưng câu chuyện về Lê Trần Mãn không kết thúc ở ngày anh hy sinh.

Ngày 29/8/1985, Nhà nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau này, thành phố Hà Giang đặt tên một tuyến đường theo tên anh.

Đường Lê Trần Mãn.

Một con đường giữa cuộc sống thời bình.

Những người đi trên đường có thể nhìn thấy nhà cửa, cây xanh, xe cộ.

Rất khó tưởng tượng rằng người mang tên con đường ấy từng sống trong một thế giới hoàn toàn khác.

Ở đó, một hốc đá có thể là nơi trú ẩn.

Một mỏm đá có thể là trận địa.

Một lá cờ có thể trở thành mục tiêu của pháo binh.

Và một người y tá có thể phải bước lên vị trí nguy hiểm nhất để chăm sóc đồng đội hoặc trực tiếp bảo vệ chốt.

Điều khiến câu chuyện Lê Trần Mãn còn được nhớ đến không chỉ là danh hiệu Anh hùng.

Đó là hình ảnh của một người làm quân y nhưng không đứng ngoài cuộc chiến.

Anh vừa thuộc về những người chăm sóc thương binh, vừa thuộc về những người lính đang giữ từng vị trí trên núi đá.

Và cuối cùng, anh nằm lại ở chính nơi ấy.

Cao điểm 685 hôm nay đã có cây cỏ.

Những mảng đá trắng vẫn còn.

Những dấu tích chiến tranh vẫn hiện diện.

Và tên Lê Trần Mãn vẫn được nhắc cùng E5.

Một người y tá.

Một người lính.

Một Anh hùng liệt sĩ.

Một tuổi trẻ gửi lại trên “Lò vôi thế kỷ”.