NGƯỜI YÊU NƯỚC TRÊN ĐẤT PHÁP

Năm 1911, sau khi được trả tự do, Phan Châu Trinh sang Pháp.

Ông không sang châu Âu để tìm kiếm một cuộc sống bình thường.

Ông muốn tìm cách vận động chính giới Pháp và cộng đồng người Việt tại Pháp quan tâm đến vấn đề Việt Nam.

Tại Paris, Phan Châu Trinh hoạt động cùng một số người Việt yêu nước, trong đó có Nguyễn Ái Quốc.

Hai người cùng sống và hoạt động tại Pháp trong những năm đầu thế kỷ XX, nhưng có những quan điểm khác nhau về con đường giải phóng dân tộc.

Phan Châu Trinh tiếp tục theo đuổi chủ trương cải cách, dân quyền và nâng cao dân trí.

Ông viết nhiều tài liệu, thư từ và bài chính luận nhằm tố cáo chế độ cai trị của thực dân Pháp ở Việt Nam.

Năm 1922, khi vua Khải Định sang Pháp dự Hội chợ thuộc địa ở Marseille, Phan Châu Trinh viết “Thất điều thư”, nêu bảy điều ông phê phán triều đình phong kiến.

Đây là một văn kiện thể hiện rõ quan điểm chính trị của ông.

Phan Châu Trinh không chỉ phê phán chế độ thực dân mà còn phê phán chế độ phong kiến mà ông cho là cản trở sự phát triển của đất nước.

Trong những năm ở Pháp, ông phải lao động để sinh sống nhưng vẫn duy trì hoạt động chính trị và viết báo.

Cuộc sống nơi đất khách không dễ dàng.

Nhưng ông vẫn kiên trì với mục tiêu vận động cho quyền lợi của người Việt Nam.

Năm 1925, Phan Châu Trinh trở về Việt Nam sau gần 14 năm ở Pháp.

Sức khỏe của ông khi ấy đã suy giảm.

Nhưng khi trở về, ông vẫn tiếp tục diễn thuyết và truyền bá tư tưởng về dân quyền, dân trí và cải cách xã hội.

Chuyến trở về ấy cũng là những năm cuối trong cuộc đời ông.

Một người từng bị tù đày ở Côn Đảo, từng sống nhiều năm trên đất Pháp, cuối cùng trở về quê hương để nói những điều ông theo đuổi suốt cuộc đời.

Đó là một cuộc đời không ngừng tìm kiếm con đường để đất nước thay đổi.