"NGUYỄN ÁI QUỐC THAM DỰ ĐẠI HỘI LẦN THỨ XVIII ĐẢNG XÃ HỘI PHÁP"

I. MỞ ĐẦU: “Khát vọng tư tưởng giữa đêm trường nô lệ”

Vào những thập niên đầu của thế kỷ XX, đất nước Việt Nam chìm trong đêm dài trung cổ của chế độ thực dân nửa phong kiến. Những phong trào yêu nước nổ ra rầm rộ nhưng đều đi vào ngõ cụt: ngọn cờ Cần Vương phong kiến đã lỗi thời, xu hướng bạo động của Phan Bội Châu hay cải cách của Phan Châu Trinh dù tràn đầy huyết lệ vẫn chưa tìm thấy lối ra. Lịch sử dân tộc lúc bấy giờ như một con thuyền bồng bềnh giữa đại dương không la bàn, khát khao một hệ tư tưởng mới để tự giải phóng. Chính trong bối cảnh bế tắc ấy, hành trình vạn dặm cứu nước của người thanh niên Nguyễn Ái Quốc đã hội tụ tại một thời điểm lịch sử, một không gian lịch sử làm thay đổi mãi mãi số phận của một dân tộc: Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp tại thành phố Tours vào tháng 12 năm 1920.

II. Từ hành trình vạn dặm đến lá phiếu lịch sử

1. Người lữ hành cô đơn và sự tích lũy nhận thức

Ra đi từ bến cảng Nhà Rồng năm 1911 với hai bàn tay trắng và một ý chí sắt đá, Nguyễn Ái Quốc đã đi qua nhiều châu lục, hòa mình vào cuộc sống của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nghèo khổ trên thế giới. Sống và làm việc giữa Paris hoa lệ nhưng đầy rẫy bất công, trong căn phòng trọ thiếu thốn ở ngõ Compoint, Người phải dùng một viên gạch nung để chống chọi lại cái lạnh thấu xương của mùa đông nước Pháp.

Thế nhưng, cái lạnh của thời tiết không đáng sợ bằng nỗi trăn trở tìm đường. Bước ngoặt lớn về mặt tư tưởng đã đến vào tháng 7 năm 1920, khi Người đọc được bản Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I. Lenin. Giữa bốn bức tường phòng trọ, Người đã khóc vì xúc động và thốt lên: "Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!". Luận cương của Lenin đã cho Người câu trả lời mà Người tìm kiếm bấy lâu: Muốn cứu nước, phải đi theo con đường cách mạng vô sản.

2. Ngày 25/12/1920 – Dấu mốc hiên ngang giữa lòng chính quốc

Khát vọng tư tưởng ấy đã được cụ thể hóa bằng một hành động chính trị kiên cường vào ngày 25 tháng 12 năm 1920. Giữa bầu không khí ngột ngạt và lạnh giá của mùa đông nước Pháp, thành phố Tours đón chào các đại biểu về tham dự Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp. Tại nhà hát lớn của thành phố, giữa một rừng các chính trị gia da trắng, diện complet lịch lãm và tranh luận nảy lửa về các học thuyết, sự xuất hiện của một người thanh niên Việt Nam gầy gò, mặc bộ quần áo giản dị mang tên Nguyễn Ái Quốc đã trở thành một biểu tượng đặc biệt.

Nguyễn Ái Quốc tham dự Đại hội không phải với tư cách một người quan sát bên lề, mà là đại biểu chính thức và duy nhất của các vùng thuộc địa Đông Dương. Ngày 25/12 năm ấy không chỉ mở đầu cho năm ngày tranh luận gay gắt để quyết định tương lai của phong trào công nhân Pháp, mà còn là khoảnh khắc một người con mất nước mang theo tiếng vọng đau thương, bất khuất của hơn hai mươi triệu đồng bào đang bị xiềng xích đến thẳng trung tâm quyền lực của chính quốc. Sự hiện diện của Người vào ngày 25/12 là lời khẳng định đanh thép: Người bản xứ không còn là những con số vô danh trên bản đồ thuộc địa, họ đã thức tỉnh và đòi quyền tự quyết.

3. Tiếng nói từ trái tim và lá phiếu khai sinh con đường mới

Trong những ngày diễn ra đại hội, Nguyễn Ái Quốc đã cất lên tiếng nói lay động lương tri. Người không sa vào những tranh luận lý thuyết giáo điều, phức tạp của các đảng viên Pháp. Người đi thẳng vào bản chất của vấn đề: sự tàn bạo của chủ nghĩa thực dân đối với người dân Đông Dương. Người kêu gọi: "Tôi đến đây để kêu gọi các đồng chí hãy cứu giúp những người anh em của chúng tôi đang bị áp bức...".

Sự kiện đạt đến đỉnh cao vào ngày 30 tháng 12 năm 1920, khi Nguyễn Ái Quốc đặt lá phiếu lịch sử: tán thành gia nhập Quốc tế thứ Ba (Quốc tế Cộng sản) và tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Khi được một nữ đồng chí hỏi vì sao lại bỏ phiếu cho Quốc tế ba, Người đã trả lời một cách giản dị nhưng chứa đựng chân lý sâu sắc: "Quốc tế thứ ba chú ý đến việc giải phóng các dân tộc thuộc địa... Tôi bỏ phiếu cho Quốc tế thứ ba vì Quốc tế thứ ba đứng về phía chúng tôi".

III, Di sản trường tồn của một quyết định lịch sử

Sự kiện Nguyễn Ái Quốc tham dự Hội nghị Tours, lấy điểm tựa xuất phát từ ngày 25/12/1920, là một bước ngoặt vĩ đại của lịch sử cách mạng Việt Nam. Từ một người yêu nước chân chính, Người đã trở thành người cộng sản đầu tiên của Việt Nam, mở ra con đường cứu nước đúng đắn: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Lá phiếu tại Hội nghị Tours đã chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối kéo dài hàng thập kỷ của dân tộc, bắc chiếc cầu nối phong trào cách mạng Việt Nam hòa vào dòng chảy của cách mạng vô sản thế giới. Hơn một thế kỷ đã trôi qua, bài học về lòng dũng cảm, tầm nhìn thời đại và sự lựa chọn kiên định của Nguyễn Ái Quốc tại Hội nghị Tours vẫn còn nguyên giá trị, là hành trang tinh thần vô giá cho thế hệ trẻ Việt Nam trên con đường tự cường và hội nhập quốc tế.