NGUYỄN ÁI QUỐC VÀ BƯỚC NGOẶT ĐẾN VỚI CHỦ NGHĨA MARX – LENIN

Có những bước ngoặt trong lịch sử bắt đầu từ một trận đánh lớn, một cuộc nổi dậy hay một quyết định của những người đứng đầu. Nhưng cũng có những bước ngoặt bắt đầu rất lặng lẽ: một người ngồi đọc một bài viết và bất ngờ tìm thấy câu trả lời cho câu hỏi mà mình đã mang theo suốt nhiều năm.

Đối với Nguyễn Ái Quốc, bước ngoặt ấy diễn ra vào năm 1920, khi Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I. Lenin.

Để hiểu vì sao khoảnh khắc ấy quan trọng, cần quay lại hành trình của Nguyễn Ái Quốc trước đó.

Năm 1911, Người rời Việt Nam trên con tàu Amiral Latouche-Tréville. Người đi không phải để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp cho riêng mình, mà muốn tìm hiểu thế giới và tìm một con đường có thể giải phóng dân tộc khỏi ách thuộc địa.

Người đã đi qua nhiều quốc gia.

Đã làm nhiều công việc.

Đã tiếp xúc với những người lao động.

Đã chứng kiến sự giàu có của các nước phương Tây.

Nhưng đồng thời cũng nhìn thấy những người nghèo khổ, những người lao động bị bóc lột và đặc biệt là số phận của các dân tộc thuộc địa.

Càng đi, Người càng nhận ra rằng vấn đề của Việt Nam không phải là một vấn đề riêng lẻ.

Có rất nhiều dân tộc trên thế giới cũng đang chịu sự thống trị của các cường quốc.

Người tìm hiểu nhiều con đường khác nhau.

Người từng quan tâm đến các cuộc cách mạng và những tư tưởng chính trị đương thời.

Người cũng từng đặt hy vọng vào những khẩu hiệu về tự do, bình đẳng của các nước phương Tây.

Nhưng qua thực tế, Người nhận thấy giữa những khẩu hiệu ấy và cách các nước thực dân đối xử với thuộc địa tồn tại một khoảng cách rất lớn.

Đến năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gửi “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles.

Bản yêu sách đề nghị những quyền tự do, dân chủ cơ bản cho nhân dân Việt Nam.

Nhưng yêu cầu ấy không được các cường quốc chấp nhận.

Sự kiện đó càng khiến Người suy nghĩ.

Nếu các dân tộc thuộc địa chỉ chờ các cường quốc tự nguyện trao quyền tự quyết, liệu điều đó có thực sự xảy ra?

Hay chính những dân tộc bị áp bức phải tự mình đấu tranh?

Đó là câu hỏi Nguyễn Ái Quốc tiếp tục mang theo.

Và rồi năm 1920, Người đọc bài viết của Lenin.

Trong Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc nhận thấy một điều mà Người đã tìm kiếm từ lâu: vấn đề giải phóng các dân tộc thuộc địa được đặt trong mối liên hệ với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và phong trào cách mạng quốc tế.

Đối với Nguyễn Ái Quốc, đây không chỉ là một tài liệu chính trị.

Nó giống như một cánh cửa mở ra.

Bởi lần đầu tiên, Người nhìn thấy một lý luận có khả năng giải thích những điều mình đã chứng kiến trong suốt nhiều năm bôn ba.

Người hiểu rằng muốn giải phóng dân tộc thuộc địa phải tiến hành một cuộc đấu tranh cách mạng, chứ không thể chỉ trông chờ vào sự thay đổi chính sách của các cường quốc.

Sau này, khi kể lại khoảnh khắc ấy, Nguyễn Ái Quốc dùng một hình ảnh rất mạnh để mô tả cảm xúc của mình: Người cảm thấy như tìm thấy con đường giải phóng cho dân tộc mình.

Điều quan trọng ở đây là không nên hiểu rằng chỉ sau một lần đọc, Người đã biết ngay tất cả những gì cần làm.

Không phải vậy.

Đó là một bước ngoặt trong quá trình nhận thức, được chuẩn bị từ cả một thập kỷ trước đó.

Nếu không có chuyến đi năm 1911, có lẽ Người không có những trải nghiệm thực tế về chủ nghĩa thực dân.

Nếu không sống và làm việc giữa những người lao động ở nhiều quốc gia, Người khó có thể hiểu sâu sắc vấn đề giai cấp và thuộc địa.

Nếu không hoạt động tại Pháp, Người có lẽ không có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với những tư tưởng chính trị đang tranh luận sôi nổi tại châu Âu.

Vì vậy, khoảnh khắc đọc Luận cương của Lenin không phải là một sự kiện tách biệt.

Đó là kết quả của cả một quá trình tìm kiếm.

Sau bước ngoặt này, Nguyễn Ái Quốc ngày càng tích cực tham gia phong trào cộng sản.

Tháng 12/1920, tại Đại hội Tours của Đảng Xã hội Pháp, Người bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp.

Đây là một quyết định chính trị có ý nghĩa rất lớn.

Nguyễn Ái Quốc từ một người Việt Nam yêu nước đang tìm đường cứu nước trở thành một người cộng sản và bắt đầu gắn cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam với phong trào cách mạng quốc tế.

Nhưng Người không dừng lại ở việc xác định con đường cho bản thân.

Người bắt đầu nghĩ đến câu hỏi quan trọng hơn:

Làm thế nào để đưa tư tưởng ấy về Việt Nam?

Từ đây, hoạt động của Nguyễn Ái Quốc bước sang một giai đoạn mới.

Người viết báo.

Viết sách.

Tổ chức hoạt động.

Truyền bá tư tưởng cách mạng.

Đặc biệt, Người chú trọng đến việc đào tạo những thanh niên Việt Nam có lòng yêu nước, chuẩn bị lực lượng cho cách mạng.

Năm 1925, tại Quảng Châu, Người thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, mở các lớp huấn luyện chính trị và đào tạo cán bộ.

Những bài giảng của Người sau này được tập hợp trong tác phẩm “Đường Kách mệnh”.

Từ đó, những tư tưởng mà Người tiếp nhận và lựa chọn không còn nằm trong những trang sách ở châu Âu.

Chúng bắt đầu được chuyển hóa thành hoạt động thực tiễn.

Đó là điều khiến bước ngoặt năm 1920 trở nên đặc biệt.

Nguyễn Ái Quốc không chỉ tìm thấy một học thuyết. Người tìm thấy một con đường hành động.

Từ một người thanh niên ra đi năm 1911 với câu hỏi “làm thế nào để cứu nước?”, Người từng bước xác định được con đường cách mạng mà mình tin tưởng, rồi dành những năm tháng tiếp theo để chuẩn bị cho việc thực hiện con đường ấy.

Nếu ngày 5/6/1911 là ngày Nguyễn Tất Thành bắt đầu đi tìm đường, thì năm 1920 có thể xem là một trong những thời điểm quan trọng khi Nguyễn Ái Quốc xác định được hướng đi của mình.

Khoảng cách giữa hai thời điểm ấy là gần một thập kỷ.

Gần mười năm đi qua nhiều quốc gia.

Gần mười năm lao động, quan sát, học tập và tìm kiếm.

Và cuối cùng, Người đã tìm thấy điều mà mình cho là câu trả lời.

Không phải trong một trận chiến.

Không phải trên một chiến trường.

Mà trong một bài luận về vấn đề dân tộc và thuộc địa.

Đó chính là sức mạnh của tri thức đối với lịch sử.

Một trang giấy có thể không tạo ra tiếng động.

Một ý tưởng không thể nhìn thấy bằng mắt.

Nhưng khi một con người biến ý tưởng ấy thành hành động, nó có thể tạo ra những thay đổi rất lớn.

Với Nguyễn Ái Quốc, bước ngoặt đến với chủ nghĩa Marx – Lenin năm 1920 đã trở thành một trong những dấu mốc quan trọng nhất trên con đường Người tìm kiếm và lựa chọn con đường giải phóng dân tộc.

Từ một người thanh niên rời Việt Nam để đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy điều Người tin là con đường giải phóng dân tộc — và từ đó bắt đầu một hành trình mới: biến niềm tin ấy thành một phong trào cách mạng thực tế ở Việt Nam.