NGUYỄN ÁI QUỐC VÀ NHỮNG LỚP HUẤN LUYỆN CÁCH MẠNG Ở QUẢNG CHÂU
Phạm Ngọc Ly
Quảng Châu những năm 1920 là một thành phố đầy biến động. Những cuộc đấu tranh chính trị diễn ra liên tục, nhiều nhà cách mạng từ các quốc gia khác nhau tìm đến đây, và trong số đó có những thanh niên Việt Nam đang mang theo một câu hỏi giống nhau: Làm thế nào để đất nước thoát khỏi ách thống trị của thực dân?
Giữa thành phố ấy, Nguyễn Ái Quốc âm thầm làm một công việc có ý nghĩa đặc biệt: đào tạo những người trẻ tuổi để trở thành những cán bộ cách mạng đầu tiên.
Người hiểu rằng tìm ra con đường cứu nước mới chỉ là bước đầu.
Nếu không có những con người hiểu được con đường ấy, không có tổ chức và không có lực lượng, thì tư tưởng dù đúng cũng rất khó trở thành hiện thực.
Vì vậy, sau khi đến Quảng Châu cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc bắt đầu tập hợp và đào tạo những thanh niên Việt Nam yêu nước.
Năm 1925, Người thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của tổ chức này là đào tạo cán bộ.
Những người tìm đến Nguyễn Ái Quốc phần lớn còn rất trẻ.
Họ có lòng yêu nước.
Có người từng tham gia các phong trào chống Pháp.
Có người đã từng thất bại.
Có người chưa có nhiều kiến thức về lý luận chính trị.
Nhưng họ đều có một điểm chung:
Họ muốn làm điều gì đó cho đất nước.
Nguyễn Ái Quốc không chỉ nói với họ về lòng yêu nước.
Người muốn họ hiểu rằng một cuộc cách mạng cần có mục tiêu rõ ràng, tổ chức chặt chẽ và phương pháp hoạt động phù hợp.
Các lớp huấn luyện được tổ chức trong điều kiện rất khó khăn.
Không có trường lớp chính thức.
Không có bảng đen, bàn ghế đầy đủ như những lớp học thông thường.
Điều kiện hoạt động luôn phải bí mật.
Nhưng chính trong những hoàn cảnh ấy, những bài giảng của Nguyễn Ái Quốc lại trở thành một “lớp học đặc biệt”.
Người giảng về những vấn đề cơ bản của cách mạng.
Về chủ nghĩa Marx – Lenin.
Về vấn đề dân tộc và thuộc địa.
Về tổ chức.
Về vai trò của quần chúng.
Về cách xây dựng một tổ chức cách mạng.
Và đặc biệt, Người luôn nhấn mạnh rằng:
Cách mạng không phải công việc của một vài cá nhân.
Muốn thay đổi xã hội phải có sự tham gia của đông đảo quần chúng.
Đây là một tư tưởng rất quan trọng đối với những thanh niên Việt Nam lúc đó.
Bởi trước đó, nhiều phong trào yêu nước thường phụ thuộc rất lớn vào một số nhà lãnh đạo hoặc những nhóm nhỏ.
Nguyễn Ái Quốc muốn xây dựng một lực lượng khác.
Một lực lượng có tổ chức.
Có kỷ luật.
Có lý luận.
Và biết dựa vào nhân dân.
Nhưng những lớp học ở Quảng Châu không chỉ có lý thuyết.
Người còn quan tâm đến cách biến lý luận thành hành động.
Một người muốn trở thành cán bộ cách mạng không chỉ cần biết nói.
Phải biết tổ chức.
Biết tuyên truyền.
Biết vận động quần chúng.
Biết giữ bí mật.
Biết xây dựng cơ sở.
Biết làm việc trong những hoàn cảnh khó khăn.
Nguyễn Ái Quốc hiểu rằng những thanh niên này sau khi học xong sẽ phải trở về Việt Nam.
Họ sẽ phải đối mặt với mật thám.
Có thể bị bắt.
Có thể bị tù đày.
Thậm chí có thể hy sinh.
Vì vậy, Người không chỉ truyền cho họ kiến thức.
Người còn muốn xây dựng ở họ bản lĩnh của một người cách mạng.
Một trong những phương tiện quan trọng để truyền bá tư tưởng là báo chí.
Năm 1925, báo Thanh Niên được xuất bản tại Quảng Châu dưới sự chỉ đạo của Nguyễn Ái Quốc.
Đây là một công cụ quan trọng để đưa tư tưởng cách mạng đến với thanh niên Việt Nam trong và ngoài nước.
Những bài viết được truyền đi.
Những tài liệu được bí mật đưa về Việt Nam.
Những người đã được đào tạo tiếp tục truyền đạt lại cho những người khác.
Từ đó hình thành một quá trình lan truyền tư tưởng.
Nguyễn Ái Quốc không chỉ đào tạo một nhóm nhỏ.
Người muốn tạo ra một thế hệ những người truyền bá tư tưởng cách mạng.
Đến năm 1927, những bài giảng của Người được tập hợp và xuất bản thành tác phẩm “Đường Kách mệnh”.
Tác phẩm không dài, nhưng có vai trò quan trọng trong việc truyền bá những quan điểm của Nguyễn Ái Quốc về cách mạng Việt Nam.
Trong đó có một tư tưởng xuyên suốt:
Muốn cách mạng thành công phải có một tổ chức cách mạng vững vàng và những người cách mạng có phẩm chất.
Đối với Nguyễn Ái Quốc, cán bộ không chỉ cần có kiến thức.
Người còn đề cao đạo đức, tinh thần kỷ luật, sự hy sinh và ý thức phục vụ nhân dân.
Người cảnh báo những căn bệnh có thể làm suy yếu một tổ chức cách mạng:
Chủ nghĩa cá nhân.
Tư tưởng vụ lợi.
Thiếu kỷ luật.
Xa rời quần chúng.
Bởi nếu người cách mạng chỉ nghĩ đến lợi ích của bản thân, họ sẽ rất dễ đánh mất mục tiêu ban đầu.
Đây cũng là một trong những điểm khiến cách Nguyễn Ái Quốc đào tạo cán bộ có nét đặc biệt.
Người không chỉ muốn tạo ra những người biết lý luận.
Người muốn tạo ra những người có thể sống và hoạt động giữa quần chúng.
Những thanh niên được đào tạo tại Quảng Châu sau này trở về Việt Nam và hoạt động ở nhiều địa phương.
Họ trở thành những hạt nhân của phong trào cách mạng.
Một số người sau này trở thành những nhân vật quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
Có thể kể đến Trần Phú, Lê Hồng Phong, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp và nhiều người khác đã chịu ảnh hưởng từ quá trình truyền bá và đào tạo của phong trào do Nguyễn Ái Quốc khởi xướng.
Từ những lớp học nhỏ ở Quảng Châu, một mạng lưới cán bộ dần hình thành.
Và chính mạng lưới ấy góp phần tạo ra sự chuyển biến quan trọng trong phong trào cách mạng Việt Nam cuối những năm 1920.
Nhưng Nguyễn Ái Quốc hiểu rằng đào tạo cán bộ mới chỉ là một phần.
Cần phải có một tổ chức chính trị thống nhất.
Đến năm 1930, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Nhìn lại quá trình ấy, chúng ta mới thấy được ý nghĩa của những lớp huấn luyện tại Quảng Châu.
Một lớp học có thể chỉ có vài người.
Một bài giảng có thể chỉ được nghe trong một căn phòng nhỏ.
Một tờ báo có thể chỉ được in với số lượng hạn chế.
Nhưng nếu những người học hôm nay trở thành những người truyền đạt ngày mai, ảnh hưởng của một lớp học có thể vượt xa căn phòng nơi nó được tổ chức.
Đó chính là điều đã xảy ra.
Nguyễn Ái Quốc không trực tiếp đưa cách mạng đến từng người dân Việt Nam trong một ngày. Người đào tạo những người có thể tiếp tục làm công việc ấy.
Đó là cách một tư tưởng được biến thành một phong trào.
Và đó cũng là lý do những lớp huấn luyện ở Quảng Châu có vị trí đặc biệt trong lịch sử.
Từ những lớp học bí mật ấy, nhiều thanh niên Việt Nam đã bước vào con đường cách mạng.
Họ rời Quảng Châu trở về Việt Nam.
Mang theo tài liệu.
Mang theo kiến thức.
Mang theo niềm tin.
Và trên hết, họ mang theo một cách nhìn mới về con đường giải phóng dân tộc.
Nếu năm 1911, Nguyễn Tất Thành rời Việt Nam để tìm đường cứu nước, thì những năm 1925–1927 ở Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc đã bắt đầu dạy người khác cùng đi trên con đường mà Người đã lựa chọn.
Đó chính là bước chuyển từ một người đi tìm đường thành một người chuẩn bị lực lượng cho cách mạng.
Và trong lịch sử, đôi khi một cuộc cách mạng không bắt đầu từ một quảng trường rộng lớn.
Nó có thể bắt đầu từ một căn phòng nhỏ.
Từ một nhóm thanh niên.
Từ một người thầy.
Và từ những bài học được truyền đi trong âm thầm.
Ở Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc đã gieo những hạt giống đầu tiên cho một thế hệ cách mạng Việt Nam.



