NGUYỄN AN NINH

Trong phong trào yêu nước và cách mạng tại Sài Gòn – Chợ Lớn những năm 1920–1930, Nguyễn An Ninh là một trí thức uyên bác, nhà báo xuất sắc và là ngọn cờ đầu trong cuộc đấu tranh đòi quyền tự do, dân chủ cho nhân dân lao động. Bằng tài năng trí tuệ siêu việt và tinh thần xả thân vì nghĩa lớn, ông đã hiến dâng cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Nguyễn An Ninh sinh ngày 15 tháng 9 năm 1900 tại xã Long Hưng, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, là con trai của nhà nho yêu nước Nguyễn An Khương. Tốt nghiệp cử nhân luật tại Đại học Paris (Pháp), từ năm 1922 ông trở về nước nhưng từ chối làm quan cho thực dân Pháp để chọn con đường bồi dưỡng tinh thần quốc gia. Năm 1923, ông sáng lập tờ báo tiếng Pháp “La Cloche Fêlée” (Tiếng chuông rè) – tờ báo tiến bộ làm chấn động dư luận Sài Gòn khi công khai đả kích chế độ thuộc địa.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Nguyễn An Ninh không chỉ là nhà báo sắc sảo mà còn là nhà tổ chức tài năng. Năm 1926, ông cùng các đồng chí lập ra “Hội Thanh niên Cao đẳng” (thường gọi là Thanh niên Cao vọng Đảng), tổ chức các cuộc mít tinh lớn thu hút hàng vạn học sinh, sinh viên, công nhân tham gia, và là người tích cực vận động nhân dân Sài Gòn đòiân xá cho cụ Phan Bội Châu.

Vì hoạt động chống thực dân kiên quyết, Nguyễn An Ninh đã bị chính quyền Pháp nhiều lần bắt giam và đày qua các nhà tù từ Sài Gòn đến Côn Đảo với tổng thời gian tù đày lên tới hơn chục năm. Trong các năm 1936–1937, khi phong trào Mặt trận Bình dân Đông Dương bùng nổ, ông cùng các đồng chí lãnh đạo như Tạ Thu Thâu xuất bản báo “La Lutte” (Đấu tranh) và trúng cử vào Hội đồng Thành phố Sài Gòn.

Tháng 10 năm 1939, thực dân Pháp chính thức ban bố tình trạng chiến tranh, cấm hoạt động cộng sản và tiến hành vây bắt hàng loạt các nhà hoạt động yêu nước, trong đó có Nguyễn An Ninh. Chúng đày ông ra nhà tù Côn Đảo lần cuối cùng với chế độ tra tấn vô cùng khắc nghiệt, khiến sức khỏe kiệt quệ và ông trút hơi thở cuối cùng tại xà lim Côn Đảo ngày 14 tháng 8 năm 1943 ở tuổi 43.

Câu chuyện về Nguyễn An Ninh trong “Câu chuyện thời hoa lửa” khắc họa chân dung một triết gia, nhà báo dũng cảm đem ngòi bút và trí tuệ làm vũ khí sắc bén chiến đấu vì đồng bào lao động. Cuộc đời oanh liệt của ông là bài học lớn về lòng yêu nước gắn liền với trí thức và sự dấn thân vì công lý.

TƯ LIỆU THAM KHẢO

• Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chuyên mục “Nhân vật lịch sử”, tư liệu về nhà trí thức yêu nước Nguyễn An Ninh. https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/2003/nhan-vat-lich-su

• Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, tư liệu phong trào báo chí và đấu tranh dân chủ tại Sài Gòn 1920–1939. https://www.baotanglichsutphcm.com.vn/