NGUYỄN AN NINH – NGƯỜI ĐÁNH THỨC TINH THẦN THANH NIÊN

Có những người ra đi khi tuổi còn rất trẻ.

Có những người để lại một chiến công.

Nhưng cũng có những người để lại một câu hỏi.

Một câu hỏi khiến cả thế hệ phải suy nghĩ:

“Thanh niên chúng ta muốn trở thành người như thế nào?”

Nguyễn An Ninh là một người như vậy.

🌿 MỘT CHÀNG TRAI KHÔNG MUỐN CHẤP NHẬN SỰ LỆ THUỘC

Nguyễn An Ninh sinh năm 1900.

Ông lớn lên tại Nam Kỳ vào thời điểm đất nước đang nằm dưới sự cai trị của thực dân Pháp.

Từ nhỏ, ông đã được tiếp xúc với sách vở và tư tưởng mới.

Ông học tại Trường Trung học Mỹ Tho, sau đó ra Hà Nội học luật.

Nhưng con đường học vấn của ông không dừng lại ở đó.

Nguyễn An Ninh sang Pháp học tiếp.

Tại Paris, ông tiếp xúc với nhiều tư tưởng chính trị, triết học và văn hóa phương Tây.

Nhưng càng tiếp xúc với thế giới bên ngoài, ông càng đặt ra câu hỏi về chính quê hương mình.

Tại sao một dân tộc có lịch sử lâu đời lại phải sống trong tình trạng mất quyền tự quyết?

Tại sao người Việt phải mặc cảm về chính văn hóa của mình?

Và quan trọng nhất:

Thanh niên Việt Nam sẽ làm gì trước hoàn cảnh ấy?

🔥 TRỞ VỀ SÀI GÒN

Năm 1923, Nguyễn An Ninh trở về Sài Gòn.

Ông khi ấy mới ngoài 20 tuổi.

Một người trẻ có học vấn, có khả năng sử dụng tiếng Pháp và từng sống trong môi trường trí thức ở châu Âu.

Ông hoàn toàn có thể lựa chọn một cuộc sống tương đối thuận lợi.

Nhưng ông không làm vậy.

Ông bắt đầu viết báo.

Ông diễn thuyết.

Ông tranh luận.

Ông đi đến nhiều nơi gặp gỡ thanh niên.

Điều Nguyễn An Ninh quan tâm không chỉ là chính trị theo nghĩa hẹp.

Ông nói về văn hóa, giáo dục, lòng tự trọng dân tộc và vai trò của thanh niên.

Ông cho rằng muốn thay đổi đất nước thì trước hết phải thay đổi con người.

Muốn có một dân tộc tự chủ thì phải có những con người biết tự chủ trong suy nghĩ.

🌱 “CAO VỌNG CỦA THANH NIÊN AN NAM”

Năm 1923, Nguyễn An Ninh có bài diễn thuyết nổi tiếng “Cao vọng của thanh niên An Nam” tại Sài Gòn.

Đối tượng ông hướng tới chính là những người trẻ.

Ông không nói với họ bằng giọng của một người đứng trên bục giảng rồi yêu cầu họ phải làm gì.

Ông đặt trước họ một vấn đề:

Nếu tuổi trẻ không có khát vọng, đất nước sẽ đi về đâu?

Theo Nguyễn An Ninh, thanh niên cần thoát khỏi tâm lý an phận, cần có tinh thần tự chủ và dám suy nghĩ về tương lai của dân tộc.

Những tư tưởng ấy nhanh chóng thu hút sự chú ý.

Rất nhiều thanh niên tìm đến nghe ông nói.

Một số người sau này trở thành những nhân vật quan trọng trong phong trào yêu nước ở Nam Kỳ.

Nguyễn An Ninh trở thành một trong những tiếng nói có ảnh hưởng đối với thanh niên Sài Gòn thời đó.

📰 KHI NGÒI BÚT TRỞ THÀNH MỘT “VŨ KHÍ”

Nguyễn An Ninh hiểu rất rõ sức mạnh của báo chí.

Một bài báo có thể đến với hàng nghìn người.

Một bài diễn thuyết có thể khiến hàng trăm thanh niên cùng suy nghĩ về một vấn đề.

Một câu hỏi đúng lúc có thể khiến người ta thay đổi cách nhìn về chính cuộc đời mình.

Vì thế, ông thành lập và làm chủ bút tờ La Cloche Fêlée — một tờ báo tiếng Pháp xuất bản ở Sài Gòn.

Tên tờ báo có nghĩa gần với hình ảnh “Chiếc chuông rè”.

Một chiếc chuông dù không hoàn hảo vẫn có thể vang lên.

Và Nguyễn An Ninh muốn tiếng chuông ấy đánh thức xã hội.

Ông viết về chế độ thuộc địa.

Về giáo dục.

Về văn hóa.

Về quyền sống.

Về thanh niên.

Và về sự cần thiết phải thay đổi.

⚡ CÀNG NÓI, CÀNG BỊ THEO DÕI

Những hoạt động ấy nhanh chóng khiến chính quyền thực dân chú ý.

Nguyễn An Ninh bị bắt lần đầu năm 1926.

Ông bị kết án và phải chịu tù.

Nhưng nhà tù không khiến ông từ bỏ hoạt động.

Ra tù, ông tiếp tục viết.

Tiếp tục diễn thuyết.

Tiếp tục gặp gỡ thanh niên.

Rồi lại bị bắt.

Cuộc đời ông từ đó gắn với những lần tù đày.

Nhưng có một điều đáng chú ý:

mỗi lần trở lại, ông lại tiếp tục lên tiếng.

Không phải vì ông không biết sợ.

Mà vì ông tin rằng nếu tất cả những người có suy nghĩ đều im lặng, xã hội sẽ không thể thay đổi.

🌿 “THANH NIÊN PHẢI TỰ HỎI MÌNH”

Điều đặc biệt trong câu chuyện Nguyễn An Ninh là ông không chỉ nói về đất nước.

Ông nói rất nhiều về con người.

Theo ông, một dân tộc muốn tự chủ không thể chỉ trông chờ vào một vài lãnh tụ.

Phải có một thế hệ trẻ biết suy nghĩ.

Biết học hỏi.

Biết phản biện.

Biết đặt câu hỏi.

Biết chịu trách nhiệm với tương lai của mình.

Đó là một tư tưởng rất đáng chú ý nếu nhìn từ hôm nay.

Bởi hơn một thế kỷ sau, thanh niên vẫn phải đối diện với một câu hỏi tương tự:

Mình sẽ sử dụng tuổi trẻ của mình để làm gì?

🌧️ NHỮNG NĂM THÁNG CÔN ĐẢO

Sau nhiều lần bị bắt, Nguyễn An Ninh tiếp tục bị chính quyền thực dân giam giữ.

Năm 1940, ông bị bắt và đưa ra Côn Đảo.

Nhà tù Côn Đảo lúc ấy là một trong những nơi giam giữ khắc nghiệt nhất của chế độ thuộc địa.

Nguyễn An Ninh đã trải qua những năm tháng cuối đời ở đó.

Không còn những buổi diễn thuyết.

Không còn những trang báo.

Không còn những con phố Sài Gòn nơi ông từng đứng nói chuyện với thanh niên.

Chỉ còn nhà tù, bệnh tật và sự khắc nghiệt.

Nhưng theo những người từng ở cùng, ông vẫn giữ tinh thần của một người trí thức.

Ông đọc.

Ông suy nghĩ.

Ông trao đổi với những người cùng bị giam.

Và ông vẫn quan tâm đến tương lai đất nước.

🕯️ CÁI CHẾT TRONG NHÀ TÙ

Ngày 14/8/1943, Nguyễn An Ninh qua đời tại Côn Đảo.

Ông mới 42 tuổi.

Không có một lễ tang lớn.

Không có hàng nghìn người đứng tiễn.

Không có những trang báo đăng lời từ biệt.

Chỉ có một người tù yêu nước đã chết trong nhà tù giữa biển.

Nhưng chính quyền thực dân có thể giam một con người.

Có thể lấy đi tự do của một con người.

Nhưng rất khó để giam một tư tưởng.

Những điều Nguyễn An Ninh nói với thanh niên trước đó đã tiếp tục được truyền lại.

🌱 MỘT CÂU CHUYỆN KHÔNG CHỈ VỀ CHIẾN TRANH

Nguyễn An Ninh không phải là người nổi tiếng vì một trận đánh.

Ông không chỉ huy một đạo quân.

Ông không có một chiến công quân sự.

Thứ ông để lại là những câu hỏi và tư tưởng.

Ông nhắc thanh niên rằng:

Một đất nước muốn mạnh thì người dân phải có lòng tự trọng.

Một xã hội muốn tiến bộ thì con người phải biết suy nghĩ.

Một thế hệ muốn thay đổi tương lai thì trước hết phải có khát vọng.

Và có lẽ chính vì vậy mà câu chuyện của ông vẫn có giá trị khi kể cho thanh niên hôm nay.

🌿 TỪ “CAO VỌNG” ĐẾN TRÁCH NHIỆM CỦA TUỔI TRẺ

Có một điều rất thú vị.

Nguyễn An Ninh nói về “cao vọng” của thanh niên từ hơn 100 năm trước.

Nhưng “cao vọng” không có nghĩa là mơ một điều thật lớn để rồi chỉ đứng đó mơ.

Cao vọng phải đi cùng hành động.

Một người trẻ muốn quê hương phát triển thì phải học.

Muốn cộng đồng tốt đẹp hơn thì phải bắt đầu từ chính mình.

Muốn đất nước mạnh hơn thì phải làm tốt công việc của mình.

Muốn xã hội thay đổi thì phải dám lên tiếng trước điều sai và làm điều đúng.

Đó chính là điểm khiến câu chuyện Nguyễn An Ninh vẫn có thể được kể lại cho một thế hệ hoàn toàn khác.

🌱 THÔNG ĐIỆP CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Hơn một thế kỷ trước, Nguyễn An Ninh đã đặt câu hỏi về “cao vọng của thanh niên”.

Hôm nay, câu hỏi ấy vẫn còn nguyên:

Tuổi trẻ của mình sẽ để lại điều gì?

Không nhất thiết phải làm một việc vĩ đại.

Một đoàn viên có thể bắt đầu bằng việc làm tốt nhiệm vụ được giao.

Một cán bộ trẻ có thể bắt đầu bằng việc phục vụ nhân dân tận tâm hơn.

Một sinh viên có thể bắt đầu bằng việc học nghiêm túc.

Một người trẻ ở quê có thể bắt đầu bằng việc góp sức xây dựng chính nơi mình đang sống.

Điều quan trọng không phải là mình đứng ở đâu.

Mà là mình có thực sự muốn làm cho nơi mình sống tốt hơn hay không.

Nguyễn An Ninh đã dùng tuổi trẻ của mình để đặt những câu hỏi lớn.

Còn tuổi trẻ hôm nay có thể dùng tuổi trẻ của mình để tìm câu trả lời bằng hành động.

Bởi một thế hệ chỉ thật sự trưởng thành khi họ không còn hỏi:

“Mình được gì?”

mà bắt đầu hỏi:

“Mình có thể làm được gì cho người khác, cho cộng đồng và cho quê hương?”

Đó có lẽ chính là “cao vọng” đẹp nhất của tuổi trẻ.