NGUYỄN ANH TRÍ – NGƯỜI THẦY THUỐC MANG NHỮNG GIỌT MÁU ĐẾN VỚI NGƯỜI BỆNH

Có những người Anh hùng thời bình không bước ra từ chiến trường và cũng không tạo nên những chiến công bằng tiếng súng. “Mặt trận” của họ là bệnh viện, phòng xét nghiệm và những nơi có người bệnh đang chờ đợi sự sống. Với GS.TS Nguyễn Anh Trí, một trong những điều ông dành nhiều tâm huyết trong cuộc đời người thầy thuốc chính là những giọt máu.

Ông sinh năm 1957, quê Quảng Bình. Lựa chọn ngành y, Nguyễn Anh Trí bước vào một nghề mà thành công đôi khi được đo bằng những điều rất đặc biệt: một người bệnh qua cơn nguy kịch, một em bé được tiếp tục lớn lên hay một gia đình không phải mất đi người thân của mình. Ông lựa chọn chuyên ngành huyết học – truyền máu, lĩnh vực gắn với nhiều bệnh lý phức tạp và cũng trực tiếp liên quan đến nguồn máu phục vụ cấp cứu, điều trị.

Máu là một loại “thuốc” rất đặc biệt. Khoa học có thể chế tạo rất nhiều loại thuốc và thiết bị y tế hiện đại, nhưng nguồn máu dùng trong điều trị vẫn phụ thuộc rất lớn vào những người khỏe mạnh tình nguyện trao tặng một phần máu của mình cho người khác. Vì vậy, muốn cứu người bệnh không chỉ cần bác sĩ giỏi, bệnh viện tốt mà còn phải có một cộng đồng sẵn sàng hiến máu.

Trong những năm đầu phát triển hoạt động truyền máu, việc bảo đảm nguồn máu an toàn và ổn định là một thách thức không nhỏ. Có những thời điểm lượng máu tiếp nhận chưa đáp ứng được nhu cầu điều trị. Đối với người bình thường, thiếu một đơn vị máu có thể chỉ là một con số. Nhưng đối với bác sĩ đang đứng trước một người bệnh cần truyền máu, con số ấy có thể là khoảng cách giữa hy vọng và tuyệt vọng.

Chính thực tế ấy thôi thúc Nguyễn Anh Trí cùng các đồng nghiệp tìm cách phát triển phong trào hiến máu tình nguyện. Muốn có nhiều người tham gia, trước hết phải giúp cộng đồng hiểu rằng hiến máu đúng hướng dẫn là một nghĩa cử nhân văn, và mỗi đơn vị máu được trao đi có thể mang lại cơ hội sống cho người đang cần.

Từ đó, những chương trình vận động hiến máu ngày càng được tổ chức theo những cách gần gũi và có sức lan tỏa hơn. Một trong những dấu ấn nổi bật là Lễ hội Xuân hồng. Thay vì để thời điểm sau Tết trở thành giai đoạn thường xuyên lo thiếu máu cho điều trị, một ngày hội hiến máu được hình thành, thu hút đông đảo người dân, thanh niên, sinh viên tham gia. Người đến hiến máu không chỉ thực hiện một thủ tục y tế mà trở thành một phần của ngày hội sẻ chia sự sống.

Sau đó, những sáng kiến vận động hiến máu tiếp tục được mở rộng. Hành trình Đỏ ra đời và đi qua nhiều tỉnh, thành trong cả nước, vừa vận động người dân hiến máu, vừa tuyên truyền về các bệnh lý liên quan đến máu. Những chuyến hành trình nối các địa phương lại bằng một thông điệp chung: ở đâu cũng có người bệnh cần máu và ở đâu cũng có thể có những người sẵn sàng trao tặng những giọt máu của mình.

Nhưng công việc của Nguyễn Anh Trí không chỉ nằm ở những chương trình vận động cộng đồng. Trong bệnh viện, ông cùng tập thể Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương xây dựng và phát triển các hoạt động chuyên môn về huyết học, truyền máu, chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh lý về máu. Đằng sau mỗi thành tựu chuyên môn là hàng nghìn người bệnh đang đặt niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc.

Đặc biệt, với những người mắc bệnh máu phải điều trị kéo dài, bệnh viện gần như trở thành ngôi nhà thứ hai. Có những em nhỏ từ khi còn rất bé đã quen với kim tiêm, túi máu và những đợt điều trị liên tục. Mỗi lần nhìn thấy những bệnh nhi ấy, người thầy thuốc càng hiểu rằng công việc của mình không chỉ là chữa một căn bệnh mà còn là giữ lại tuổi thơ, hy vọng và tương lai cho một con người.

Trong quá trình công tác, Nguyễn Anh Trí từ một bác sĩ chuyên môn trở thành người đứng đầu Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương. Trách nhiệm cũng vì thế lớn hơn. Một quyết định không còn chỉ liên quan đến một người bệnh mà có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cả một cơ sở chuyên khoa đầu ngành và mạng lưới huyết học – truyền máu.

Dưới sự đóng góp của ông cùng nhiều thế hệ cán bộ, bác sĩ, Viện từng bước phát triển, trở thành địa chỉ quan trọng trong chẩn đoán, điều trị các bệnh về máu và tiếp nhận, cung cấp máu phục vụ điều trị. Song song với đó, phong trào hiến máu tình nguyện ngày càng lan rộng và trở thành một hoạt động quen thuộc của thanh niên, sinh viên cũng như nhiều tầng lớp nhân dân.

Những đóng góp trong chuyên môn, quản lý và hoạt động xã hội của GS.TS Nguyễn Anh Trí được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lao động.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào danh hiệu, chúng ta có thể bỏ qua điều đẹp nhất trong câu chuyện này. Thành quả của người thầy thuốc không nằm trên một tấm huy chương. Nó hiện diện trong những người bệnh được cứu sống, những em nhỏ được tiếp tục đến trường và hàng triệu người đã hiểu rằng mình có thể làm một việc rất cụ thể để giúp đỡ một người hoàn toàn xa lạ: hiến máu.

Đó cũng là lý do câu chuyện của Nguyễn Anh Trí rất gần với thế hệ trẻ. Không phải ai cũng có thể trở thành bác sĩ hay nhà khoa học, nhưng rất nhiều người có thể lựa chọn sống vì cộng đồng. Một hành động nhỏ của người này đôi khi lại là điều vô cùng lớn đối với người khác.

Nếu những Anh hùng trong chiến tranh sẵn sàng hiến dâng máu của mình để bảo vệ Tổ quốc, thì giữa thời bình, hàng triệu con người lại tự nguyện trao những giọt máu để cứu lấy đồng bào. Hai thời đại khác nhau, hai hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một giá trị: sự sống của người khác cũng đáng để chúng ta quan tâm và sẻ chia.

Hành trình của GS.TS Nguyễn Anh Trí cho thấy người Anh hùng thời bình có thể bắt đầu từ một người thầy thuốc tận tụy với bệnh nhân, một nhà khoa học kiên trì với chuyên môn và một người biết biến ý tưởng nhân văn thành phong trào của cộng đồng. Từ những túi máu nhỏ bé được trao đi, hàng nghìn cơ hội sống được giữ lại – và đó chính là một trong những cách đẹp nhất để lao động, cống hiến cho đất nước trong thời kỳ đổi mới.