NGUYỄN BÁ NGỌC: ÁNH SÁNG THỜI GIAN
Lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam không chỉ được viết nên bằng gươm giáo nơi sa trường của những vị tướng tài ba, mà còn được chắp cánh bởi khí phách, lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng của những con người rất đỗi bình dị. Có những tấm gương anh hùng đã hóa thành huyền thoại khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại niềm tiếc thương vô hạn và sự kính ngưỡng sâu sắc cho muôn đời sau. Nhắc đến biểu tượng sáng ngời của tuổi trẻ anh hùng trong những năm tháng kháng chiến cứu nước đầy khói lửa, không ai có thể quên được cái tên Nguyễn Bá Ngọc – cậu thiếu niên mười ba tuổi ở vùng đất Thanh Hóa đã trọn đời hy sinh vì đàn em nhỏ.
Câu chuyện về cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ hào quang của Nguyễn Bá Ngọc gắn liền với vùng quê nghèo khó làng Ngọc Trà, nay thuộc xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân lam lũ, từ nhỏ Ngọc đã là một đứa trẻ ngoan ngoãn, hiền lành, luôn biết thương yêu cha mẹ và nhường nhịn các em. Ở cái tuổi ăn chưa no, lo chưa tới, khi những đứa trẻ đồng trang lứa còn đang vui đùa hồn nhiên dưới mái trường làng, thì bầu trời tuổi thơ của Nguyễn Bá Ngọc đã sớm bị phủ bóng đen của chiến tranh khốc liệt. Những tiếng hú còi phòng không, những trận bom rền vang trời đất đã trở thành một phần nhức nhối trong nhịp sống hằng ngày của người dân miền Bắc lúc bấy giờ.
Trưa ngày 4 tháng 4 năm 1965, bầu trời Quảng Trà bỗng chốc trở thành ác mộng. Từng tốp máy bay phản lực của giặc Mỹ gầm rú lao đến, trút hàng loạt bom đạn ác liệt xuống khu dân cư ven bờ sông Yên. Trong cơn mưa bom bão đạn dữ dội ấy, phần lớn người lớn đều đã vắng nhà vì bận công tác phòng không hoặc ra đồng, chỉ còn lại người già và trẻ nhỏ đang nép mình trong những căn hầm trú ẩn chật chội.
Ngay giữa lúc hiểm nguy cận kề, từ căn nhà bên cạnh, tiếng khóc thét hoảng loạn vang lên xé lòng. Người bạn hàng học cùng lớp với Ngọc tên là Khương không may đã gặp nạn, còn các em nhỏ của Khương đang bị kẹt lại giữa đống đổ nát ngập tràn khói lửa và tiếng bom gầm.
Bất chấp hiểm nguy chết người đang rình rập, không một phút ngần ngừ hay chần chừ tính toán cho bản thân, cậu thiếu niên mười ba tuổi Nguyễn Bá Ngọc đã lao thẳng ra khỏi hầm trú ẩn. Băng qua những mảnh bom bi đang văng tứ tung và những đợt oanh tạc điên cuồng của giặc, Ngọc lao sang ngôi nhà bên cạnh. Thấy bạn mình đã tử nạn, còn các em nhỏ đang hoảng loạn kêu khóc tột cùng, Ngọc không quản thân mình, lần lượt bế và dìu ba đứa trẻ (gồm các em Oong, Đơ và Toanh) chạy thật nhanh về hướng hầm trú ẩn an toàn. Bằng sự nhanh trí, lòng dũng cảm và tình thương yêu bao la, Ngọc đã giành lại sự sống từ tay thần chết cho những người em nhỏ hàng xóm.
Thế nhưng, khi vừa đưa được các em vào nơi an toàn để các hộ gia đình khác chăm sóc, Nguyễn Bá Ngọc mới bàng hoàng nhận ra bản thân đã bị thương rất nặng. Những mảnh bom bi oan nghiệt của giặc đã găm sâu vào lưng em từ những phút giây lao mình trong mưa bom bão đạn. Dù được gia đình và lực lượng y tế nhanh chóng đưa đi cấp cứu tại bệnh viện trong đêm, nhưng do vết thương quá hiểm nghèo, trái tim của cậu thiếu niên kiên cường ấy đã ngừng đập vào lúc 2 giờ sáng ngày 5 tháng 4 năm 1965. Ngọc ra đi khi vừa tròn mười ba tuổi – độ tuổi mà lẽ ra em phải được cắp sách đến trường, được sống trong vòng tay yêu thương trọn vẹn của gia đình.
Sự ra đi oanh liệt của Nguyễn Bá Ngọc đã gây xúc động mạnh mẽ cho toàn thể đồng bào cả nước lúc bấy giờ. Hành động xả thân cứu người của em không chỉ là một nghĩa cử cao đẹp thuần túy, mà còn là minh chứng hùng hồn cho tinh thần "vì mọi người", cho lòng dũng cảm phi thường ẩn chứa trong hình hài nhỏ bé của một thiếu niên Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh. Để ghi nhận công lao to lớn và sự hy sinh anh dũng ấy, Đảng và Nhà nước đã truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, tên tuổi của Nguyễn Bá Ngọc đã vượt ra khỏi giới hạn của một ngôi làng nhỏ bên bờ sông Yên để trở thành biểu tượng sáng ngời trong tâm khảm của biết bao thế hệ học sinh Việt Nam. Hình ảnh cậu thiếu niên lao vào bom đạn cứu em nhỏ đã được đưa vào sách giáo khoa, trở thành bài học vỡ lòng về lòng nhân ái và sự dũng cảm cho các em đội viên. Những vần thơ, câu hát cất lên từ giai điệu hào hùng của nhạc sĩ Mai Anh: "Gương anh Nguyễn Bá Ngọc, sáng soi rực rỡ núi sông..." vẫn mãi vang vọng như một khúc tráng ca đẹp đẽ về tuổi trẻ Việt Nam.
Cuộc đời của Nguyễn Bá Ngọc khép lại khi mùa xuân cuộc đời vừaớm hé nở, nhưng ánh sáng từ nhân cách và lòng quả cảm của em vẫn mãi mãi trường tồn cùng non sông đất nước. Ôn lại câu chuyện về em chính là để mỗi chúng ta hôm hôm nay thêm trân trọng cuộc sống hòa bình, biết ơn sâu sắc những thế hệ đi trước đã ngã xuống, và để ngọn lửa yêu thương, dũng khí ấy mãi bùng cháy trong tim muôn đời con cháu mai sau.
