NGUYỄN BÁ NGỌC

Trong những câu chuyện về tuổi trẻ Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Bá Ngọc được nhắc đến như một tấm gương thiếu niên dũng cảm. Câu chuyện của em gắn với trận bom đánh phá quê hương năm 1965, khi em đã bất chấp nguy hiểm để cứu những em nhỏ trong xóm.

Nguyễn Bá Ngọc sinh năm 1952, quê ở xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Em là học sinh lớp 4B, Trường Phổ thông cấp I xã Quảng Trung trong năm học 1964–1965. Theo các tư liệu giáo dục về nhân vật, Ngọc là học sinh chăm ngoan, học tập tốt và thường giúp đỡ bạn bè.

Thời điểm ấy, chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ mở rộng ra miền Bắc. Nhiều địa phương phải tổ chức sơ tán, đào hầm trú ẩn và tìm cách bảo đảm an toàn cho người dân, nhất là trẻ em. Cuộc sống của học sinh vì thế gắn liền với những biện pháp phòng tránh bom đạn và những ngày học tập trong điều kiện thiếu thốn.

Ngày 4 tháng 4 năm 1965, máy bay Mỹ đánh phá xã Quảng Trung. Trong lúc bom đạn trút xuống quê hương, Nguyễn Bá Ngọc cùng người thân đưa trẻ nhỏ xuống hầm trú ẩn.

Khi nghe tiếng kêu cứu từ nhà người bạn hàng xóm, Ngọc rời nơi trú ẩn để sang giúp đỡ. Tại đó, em thấy các em nhỏ đang gặp nguy hiểm và tìm cách đưa các em đến nơi an toàn. Trong lúc cứu các em, Ngọc bị thương rất nặng do bom đạn.

Dù được cứu chữa, Nguyễn Bá Ngọc không qua khỏi. Em hy sinh vào rạng sáng ngày 5 tháng 4 năm 1965, khi mới 13 tuổi. Hành động của Ngọc diễn ra giữa một trận đánh phá, trong hoàn cảnh một học sinh nhỏ tuổi phải đối diện với tình huống nguy hiểm ngay tại nơi mình sinh sống.

Câu chuyện Nguyễn Bá Ngọc được kể lại trong các hoạt động giáo dục truyền thống, sách và tư liệu dành cho thiếu nhi. Em trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm, tinh thần giúp đỡ người khác và sự quan tâm đến những người đang gặp nguy hiểm.

Ngày 10 tháng 12 năm 2015, Nguyễn Bá Ngọc được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên em được đặt cho nhiều trường học, góp phần giúp các thế hệ học sinh tìm hiểu về một thiếu niên đã hy sinh trong chiến tranh khi cứu người.

Câu chuyện của Nguyễn Bá Ngọc không chỉ gắn với một sự kiện đau thương của chiến tranh, mà còn nhắc nhở chúng ta về lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm với những người xung quanh. Ở tuổi còn rất nhỏ, em đã hành động để giúp các em khác thoát khỏi nguy hiểm. Chính điều đó khiến tên tuổi Nguyễn Bá Ngọc tiếp tục được nhắc đến trong những bài học về lòng dũng cảm và tình thương giữa con người với con người.