Nguyễn Bá Ngọc – Cậu bé 14 tuổi lao mình qua mưa bom để cứu những em nhỏ

Cậu bé lớn lên bên vùng đất Quảng Xương

Nguyễn Bá Ngọc sinh năm 1951 hoặc 1952 theo các nguồn tư liệu hiện còn lưu giữ; quê tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Các nguồn chính thức có sự khác nhau về năm sinh, nhưng thống nhất rằng khi hy sinh, Ngọc mới chưa đầy 14 tuổi.

Ngọc là một cậu bé của làng quê Thanh Hóa.

Ở tuổi ấy, cuộc sống của một đứa trẻ đáng lẽ chỉ xoay quanh trường lớp, gia đình, bạn bè và những trò chơi của tuổi thơ.

Nhưng tuổi thơ của Ngọc diễn ra trong một hoàn cảnh khác.

Chiến tranh đã đến tận những làng quê.

Tiếng máy bay không còn là âm thanh xa lạ.

Những trận bom có thể bất ngờ trút xuống đường làng, mái nhà, trường học, cầu phà và những nơi tưởng như rất bình thường.

Trẻ em thời ấy được dạy cách chạy xuống hầm khi có báo động.

Người lớn dạy các em phải biết tránh bom.

Nhưng không ai có thể dạy một đứa trẻ phải làm gì khi nghe tiếng khóc của một đứa trẻ khác giữa lúc bom đang rơi.

Điều đó chỉ có thể xuất phát từ bản năng của một người biết thương người.

Và ngày hôm ấy, Nguyễn Bá Ngọc đã lựa chọn như vậy.

Trưa ngày 4 tháng 4 năm 1965

Trưa hôm đó, máy bay Mỹ mở cuộc ném bom dữ dội vào khu vực cầu Ghép và vùng phụ cận.

Bom đạn trút xuống.

Người dân vội vàng tìm hầm trú ẩn.

Trong căn nhà của mình, Nguyễn Bá Ngọc cũng nhanh chóng đưa các em nhỏ xuống hầm.

Đó là phản ứng tự nhiên của một cậu bé đã quen với những trận bom.

Nhưng khi đang ở trong hầm, Ngọc nghe thấy tiếng khóc vọng sang từ nhà hàng xóm.

Bên ấy có người bạn tên Khương bị thương.

Hai em nhỏ của Khương đang hoảng loạn.

Các em còn quá nhỏ để tự tìm đường xuống hầm.

Và giữa lúc máy bay vẫn đang oanh tạc, tiếng khóc của những đứa trẻ cứ vọng lên.

Ngọc có thể ở lại.

Nếu ở lại, cậu có thể an toàn hơn.

Nhưng Ngọc đã bước ra.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, cậu lao ra khỏi hầm, chạy sang nhà hàng xóm, dìu hai em nhỏ xuống hầm trú ẩn. Trung ương Đoàn cũng ghi nhận rằng Ngọc đã băng mình qua mưa bom, lửa đạn để cứu hai em nhỏ trong cùng làng.

Đó là một khoảng thời gian rất ngắn.

Nhưng có lẽ với cậu bé 14 tuổi khi ấy, từng bước chạy qua khoảng sân giữa hai căn nhà dài như vô tận.

Bom có thể rơi xuống bất cứ lúc nào.

Không có điều gì đảm bảo rằng Ngọc sẽ trở về.

Nhưng cậu vẫn chạy.

Khoảnh khắc Ngọc lấy thân mình che chở cho các em

Ngọc đưa được hai em nhỏ xuống nơi trú ẩn.

Nhưng bom đạn vẫn tiếp tục trút xuống.

Trong khoảnh khắc nguy hiểm ấy, Ngọc đã lấy thân mình che chở cho các em.

Một quả bom đã khiến Ngọc bị thương rất nặng.

Hai đứa trẻ được cứu sống.

Còn người anh đã lao ra giữa bom đạn để cứu các em thì nằm lại.

Theo Báo Quân đội nhân dân, Nguyễn Bá Ngọc bị thương nặng trong trận bom ngày 4/4 và hy sinh vào rạng sáng 5/4/1965. Nhà nước sau đó công nhận Ngọc là liệt sĩ và truy tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Chỉ một ngày.

Chỉ một cuộc chạy.

Chỉ một quyết định.

Nhưng quyết định ấy đã thay đổi cả cuộc đời của một cậu bé và cứu sống hai đứa trẻ khác.

Điều gì đã khiến một cậu bé dám chạy vào nơi người lớn đang tìm cách tránh xa?

Đây có lẽ là câu hỏi khiến câu chuyện về Nguyễn Bá Ngọc vẫn còn sức lay động sau nhiều thập kỷ.

Ngọc không phải một người lính được huấn luyện.

Không có khẩu súng.

Không có quân phục.

Không có cấp bậc.

Không có mệnh lệnh chiến đấu.

Cậu chỉ là một thiếu niên.

Nhưng trong khoảnh khắc ấy, Ngọc đã hành động như một người anh.

Tiếng khóc của hai đứa trẻ đã khiến cậu quên mất nguy hiểm của chính mình.

Và có lẽ đó chính là điều giản dị nhất trong câu chuyện này.

Người ta thường nghĩ về lòng dũng cảm như một điều gì đó rất lớn lao.

Nhưng đôi khi, lòng dũng cảm chỉ bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản:

“Nếu mình không đi, ai sẽ cứu các em?”

Ngọc đã không có thời gian để suy nghĩ quá nhiều.

Cậu chỉ chạy.

Hai đứa trẻ được sống, còn người anh ở lại

Trong chiến tranh, có những sự hy sinh diễn ra trên chiến trường cách rất xa quê nhà.

Nhưng cũng có những sự hy sinh xảy ra ngay bên một mái nhà, một con đường làng.

Câu chuyện của Nguyễn Bá Ngọc thuộc về trường hợp thứ hai.

Hai em nhỏ mà Ngọc cứu hôm ấy đã sống.

Các em tiếp tục lớn lên.

Tiếp tục đi qua những năm tháng chiến tranh.

Còn Nguyễn Bá Ngọc mãi mãi dừng lại ở tuổi thiếu niên.

Đó là điều khiến câu chuyện càng trở nên xót xa.

Một người có cả cuộc đời phía trước đã không có cơ hội bước tiếp.

Không có những năm tháng trưởng thành.

Không có ngày rời trường học.

Không có gia đình riêng.

Không có những đứa con.

Không có tuổi già.

Tất cả những điều ấy dừng lại ở tuổi 14.

Nhưng chính vì vậy, hình ảnh của Ngọc lại trở thành biểu tượng gắn với tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Từ một câu chuyện của làng quê đến tấm gương của thiếu nhi cả nước

Sau khi Nguyễn Bá Ngọc hy sinh, câu chuyện về cậu bé Quảng Xương được lan truyền rộng rãi.

Nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam biết đến cái tên Nguyễn Bá Ngọc như một tấm gương về lòng dũng cảm và tinh thần biết yêu thương, bảo vệ người khác.

Trung ương Đoàn ghi nhận rằng tấm gương của Nguyễn Bá Ngọc đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu để thiếu nhi cả nước học tập; trong những năm chiến tranh cũng xuất hiện nhiều tấm gương thiếu nhi khác sẵn sàng cứu bạn, cứu em nhỏ trong bom đạn.

Điều đáng chú ý là câu chuyện không được nhớ đến bởi một chiến công quân sự.

Ngọc không đánh một trận.

Không tiêu diệt một đơn vị địch.

Không lập một chiến công trên chiến trường.

Chiến công của cậu nằm ở việc cứu người.

Đó là một cách rất khác để một người trẻ đi vào lịch sử.

Danh hiệu Anh hùng đến sau hơn nửa thế kỷ

Nhiều năm sau ngày hy sinh, tên tuổi Nguyễn Bá Ngọc vẫn được nhắc lại.

Ngày 1/9/2016, tại Thanh Hóa đã diễn ra lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước cho liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc.

Điều này có nghĩa là câu chuyện của cậu bé năm xưa không bị thời gian làm mất đi.

Từ một người con của làng quê Quảng Trung, Nguyễn Bá Ngọc trở thành một nhân vật được nhiều thế hệ thiếu nhi biết đến.

Nhưng nếu bỏ qua danh hiệu, bỏ qua những nghi lễ và những dòng chữ trang trọng trong hồ sơ, câu chuyện cốt lõi vẫn rất giản dị:

Một cậu bé nghe tiếng khóc của hai em nhỏ giữa bom đạn và đã chạy đến cứu các em.

Có lẽ chính sự giản dị ấy khiến câu chuyện vẫn còn sức lay động.

Một tuổi 14 không kịp lớn

Nếu Nguyễn Bá Ngọc không hy sinh ngày hôm ấy, cuộc đời cậu có thể đã rất khác.

Có thể cậu đã trở thành một người cha.

Có thể đã có một gia đình.

Có thể trở thành người thầy, người nông dân, người cán bộ hay một nghề nghiệp hoàn toàn bình thường nào đó.

Không ai biết.

Lịch sử không cho chúng ta biết phần đời còn lại của Ngọc sẽ như thế nào.

Lịch sử chỉ giữ lại khoảnh khắc cuối cùng ấy.

Một cậu bé chạy qua bom đạn.

Hai đứa trẻ được cứu.

Một người nằm xuống.

Và từ đó, cái tên Nguyễn Bá Ngọc trở thành một phần ký ức của tuổi trẻ Việt Nam.

Có những câu chuyện lịch sử khiến người ta nhớ đến một trận đánh.

Có những câu chuyện khiến người ta nhớ đến một người anh hùng.

Nhưng câu chuyện Nguyễn Bá Ngọc khiến chúng ta nhớ đến một điều rất căn bản của con người: tình thương.

Ở tuổi 14, Ngọc chưa đủ lớn để hiểu hết ý nghĩa của chiến tranh.

Nhưng cậu đủ lớn để hiểu rằng hai đứa trẻ đang gặp nguy hiểm.

Cậu không tính toán mình được gì.

Không nghĩ đến danh hiệu.

Không nghĩ đến việc sau này có ai biết tên mình hay không.

Cậu chỉ làm điều mà trái tim mình mách bảo.

Cứu các em.

Và chính hành động ấy đã khiến một cậu bé của làng quê Thanh Hóa sống mãi trong lịch sử.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những tiếng bom năm xưa đã lùi xa.

Những thế hệ sinh ra sau chiến tranh chưa từng nhìn thấy một chiếc máy bay lao xuống, chưa từng nghe tiếng bom nổ ngay bên mái nhà.

Nhưng khi nghe kể về Nguyễn Bá Ngọc, chúng ta vẫn có thể hình dung được một buổi trưa tháng Tư năm 1965 – một cậu bé nhỏ tuổi chạy giữa mưa bom, ôm lấy những đứa trẻ đang hoảng loạn và dùng chính thân mình che chở cho các em.

14 tuổi – tuổi của những ước mơ còn chưa kịp lớn.

Nguyễn Bá Ngọc đã không có một cuộc đời dài.

Nhưng cậu đã để lại một câu chuyện đủ dài để nhiều thế hệ sau vẫn kể lại.

Và trong câu chuyện thời hoa lửa ấy, có một điều thật đẹp:

Giữa những năm tháng mà con người phải đối diện với sự hủy diệt, vẫn có những đứa trẻ lựa chọn bảo vệ sự sống. ❤️