Nguyễn Bá Ngọc – Cậu học trò nhỏ và hành động cứu hai em giữa bom đạn
Năm 1965, khi máy bay Mỹ đánh phá miền Bắc, Nguyễn Bá Ngọc – một thiếu niên ở Thanh Hóa – đã hy sinh sau khi cứu hai em nhỏ trong một trận ném bom. Câu chuyện của cậu trở thành một trong những tấm gương thiếu niên được nhiều thế hệ học sinh Việt Nam biết đến.
Trong chiến tranh, không phải tất cả những người được lịch sử nhớ đến đều là những người lính cầm súng.
Có những câu chuyện được bắt đầu từ một ngôi làng, một gia đình và một cậu học trò còn rất nhỏ.
Nguyễn Bá Ngọc sinh năm 1952, quê ở Thanh Hóa. Cậu lớn lên trong những năm miền Bắc bước vào thời kỳ vừa xây dựng cuộc sống mới, vừa phải đối mặt với chiến tranh.
Năm 1965, chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ngày càng mở rộng ra miền Bắc. Những cuộc đánh phá không chỉ tác động đến các mục tiêu quân sự, giao thông mà còn khiến đời sống của người dân ở nhiều địa phương bị đặt trong tình trạng nguy hiểm.
Nguyễn Bá Ngọc khi ấy vẫn chỉ là một thiếu niên.
Trong một trận máy bay Mỹ đánh phá quê hương, khi mọi người tìm nơi trú ẩn để bảo vệ tính mạng, Nguyễn Bá Ngọc phát hiện hai em nhỏ đang ở trong tình thế nguy hiểm.
Cậu đã chạy đến đưa hai em đến nơi an toàn.
Hai em nhỏ được cứu, nhưng Nguyễn Bá Ngọc bị thương nặng. Do vết thương quá nặng, cậu đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.
Câu chuyện ấy về sau được nhắc đến rộng rãi trong các hoạt động giáo dục thiếu nhi. Tên Nguyễn Bá Ngọc cũng được đặt cho nhiều trường học và công trình dành cho thiếu nhi ở Việt Nam.
Điều khiến câu chuyện của Nguyễn Bá Ngọc được nhớ đến không nằm ở một chiến công quân sự lớn.
Cậu không phải một vị tướng chỉ huy chiến dịch, cũng chưa đến tuổi trở thành một người lính.
Điều còn lại là một lựa chọn được thực hiện trong khoảnh khắc nguy hiểm: khi bản thân cũng cần tìm nơi an toàn, Nguyễn Bá Ngọc đã lựa chọn cứu những em nhỏ hơn mình.
Chính điều đó làm cho câu chuyện về cậu có một ý nghĩa rất riêng.
Lòng dũng cảm không phải lúc nào cũng xuất hiện trên chiến trường với vũ khí trong tay. Đôi khi, lòng dũng cảm được thể hiện bằng việc con người đặt sự an toàn của người khác bên cạnh, thậm chí phía trước sự an toàn của chính mình.
Câu chuyện ấy cũng giúp thế hệ hôm nay hình dung rõ hơn về ảnh hưởng của chiến tranh đối với trẻ em. Những năm tháng chiến tranh không chỉ là lịch sử của những người trực tiếp chiến đấu. Đó còn là một phần tuổi thơ của những đứa trẻ phải lớn lên giữa báo động, sơ tán và những cuộc đánh phá.
Vì vậy, khi nhắc đến Nguyễn Bá Ngọc, điều đáng nhớ không chỉ là việc một thiếu niên đã hy sinh.
Đó còn là câu chuyện về lòng nhân ái, trách nhiệm và sự can đảm của một người rất trẻ trong hoàn cảnh khắc nghiệt của chiến tranh.
Với thanh thiếu nhi trong thời bình, ý nghĩa của câu chuyện không nằm ở việc phải thực hiện một sự hy sinh tương tự. Điều có thể tiếp nối từ Nguyễn Bá Ngọc là thái độ biết quan tâm đến người khác, sẵn sàng giúp đỡ người yếu thế và có trách nhiệm với cộng đồng trong khả năng của mình.
Nguyễn Bá Ngọc đã không có cơ hội đi hết tuổi học trò của mình. Nhưng câu chuyện về hành động cứu người của cậu đã được kể lại qua nhiều thế hệ.
Và chính từ một hành động của một cậu học trò nhỏ, cái tên Nguyễn Bá Ngọc đã trở thành một ký ức đặc biệt về tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.


