Nguyễn Bá Ngọc – Ngọn lửa thiêng giữa mưa bom xứ Thanh
Tuổi thơ trong tiếng còi báo động và những mái hầm chữ A
Trong những trang sử hào hùng của dân tộc, có những cái tên vang lên từ chiến hào, từ những trận đánh lừng lẫy năm châu, nhưng cũng có những cái tên lại vọng lên từ chính sự khốc liệt đời thường nơi hậu phương. Nguyễn Bá Ngọc là một cái tên như thế. Sinh năm 1952 tại một vùng quê nghèo của xứ Thanh, Ngọc đến với cuộc đời khi đất nước chưa kịp lành vết thương từ cuộc kháng chiến trước đã phải gồng mình bước vào cuộc đối đầu mới. Tuổi thơ của Nguyễn Bá Ngọc không được đo bằng những buổi chiều thả diều vô tư lự, mà được đo bằng những lần chạy ào xuống hầm trú ẩn chữ A mỗi khi tiếng còi báo động máy bay địch rú lên xé nát bầu trời. Lớn lên giữa khói lửa miền Bắc những năm chống chiến tranh phá hoại, đôi mắt trẻ thơ của Ngọc đã sớm quen với hình ảnh bom rơi, nhà cháy và những tang thương mà chiến tranh gieo rắc. Thế nhưng, cũng chính trong cái khốc liệt ấy, hạt giống của lòng dũng cảm và tình yêu thương con người đã âm thầm nảy mầm. Không có một bài học đạo đức nào lớn lao, chỉ có những tấm gương của cha anh và tình làng nghĩa xóm trong thời chiến đã nuôi dưỡng tâm hồn cậu bé Ngọc, khiến Ngọc trở thành một thiếu niên trầm tĩnh, chăm chỉ và luôn biết nghĩ cho người khác.
Khoảnh khắc định mệnh và sự hy sinh làm nên huyền thoại
Đúng 8 giờ sáng ngày 4-4-1965, hàng chục tốp máy bay Mỹ đánh phá khu vực bến phà Ghép. Bến phà Ghép - sông Yên phút chốc đã trở thành chiến trường mịt mù khói lửa bom đạn, càng về trưa càng quyết liệt, tiếng máy bay gầm rú, bom đạn nổ không ngớt. Cuộc chiến đấu đánh trả máy bay giặc Mỹ diễn ra trên bầu trời phà Ghép, sông Yên hết sức quyết liệt. Ngọc đưa các em nhỏ xuống hầm tránh bom. Trong lúc bom đạn đang gầm rú, Ngọc bỗng nghe tiếng khóc bên nhà hàng xóm. Không quản nguy hiểm Ngọc ra khỏi hầm và băng mình sang nhà bạn. Hàng xóm đã bị thương nặng, hai em nhỏ đang sợ hãi gào khóc. Ngọc vội lấy thân mình che chở cho hai em và dìu các em xuống hầm. Cứu được hai em nhỏ an toàn, nhưng Ngọc bị trúng bom bi của giặc. Mặc dù đã được các bác sĩ tận tình cứu chữa nhưng do vết thương quá nặng Nguyễn Bá Ngọc đã anh dũng hy sinh vào lúc 2 giờ sáng ngày 5-4-1965, khi ấy Ngọc mới bước sang tuổi 14. Theo lời kể của ông Nguyễn Bá Hoa: “Tôi vẫn còn nhớ, sáng ngày hôm đó tức 4-4-1965 bố tôi khi đó trong ban chỉ huy của xã và cả trực tiếp tham gia chiến đấu, từ ngoài xã chạy về qua nhà, trên vai còn đeo súng vội vàng dặn mấy mẹ con: “Mấy bữa nay máy bay giặc đang ném bom bắn phá ác liệt ngoài cầu Hàm Rồng, dự là hôm nay sẽ đánh phá vào đến phà Ghép, mấy mẹ con ăn cơm nhanh rồi còn xuống hầm trú ẩn…”, ông nói xong thì đi vội, không kịp ăn gì. Bố tôi vừa đi không lâu thì những tiếng nổ rền vang trên bầu trời, máy bay giặc Mỹ bắt đầu ném bom bắn phá, tiếng đạn bom, tiếng súng nổ… Lúc này, mấy anh chị em tôi đang cùng mẹ không khỏi sợ hãi trốn trong hầm trú ẩn của gia đình thì nghe có tiếng kêu bên nhà hàng xóm: “Ối anh Ngọc ơi, sang cứu anh em tôi với…”. Lúc này nhà hàng xóm đang dở bữa cơm thì bị bom ném trúng khiến mọi thứ tan hoang hết cả. Nghe tiếng kêu, anh Ngọc nhoài người ra khỏi hầm thì mẹ tôi níu áo con trai lại, bà không muốn con trai gặp nguy hiểm. Nhưng anh Ngọc chỉ kịp quay lại nhìn mẹ cùng các em bằng ánh mắt quyết liệt rồi dứt khoát chạy ra khỏi hầm… Sang đến nơi, dưới làn mưa bom ném xuống, anh Ngọc lấy thân mình che chở cho hai em Oong và Đơ đưa xuống hầm trú ẩn an toàn. Vậy nhưng, may mắn không đến với anh Ngọc, anh ấy bị viên đạn găm vào bụng, mất máu nhiều khiến anh lịm dần…”
Sự hy sinh của Nguyễn Bá Ngọc không đến từ một mệnh lệnh chiến đấu, mà đến từ chính sự lương thiện và lòng quả cảm nguyên sơ nhất của một con người. Ngọc ngã xuống không phải trong tư thế của một người lính cầm súng, mà trong tư thế dang rộng vòng tay che chở – một tư thế vĩnh cửu của tình yêu thương.
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân mà Nhà nước truy tặng là sự ghi nhận xứng đáng, nhưng di sản lớn nhất Nguyễn Bá Ngọc để lại chính là bài học về lòng nhân ái giữa thời loạn lạc. Trong xã hội hiện đại ngày nay, khi tiếng bom đã vĩnh viễn lùi xa, tấm gương của Ngọc vẫn sáng mãi như một ngọn hải đăng soi đường. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, lòng dũng cảm không nhất thiết phải gắn liền với súng đạn, mà đôi khi chỉ đơn giản là sẵn sàng dang tay giúp đỡ người khác lúc hoạn nạn. Dù thời gian có phủ bụi lên những hố bom năm xưa, thì hình ảnh cậu bé xứ Thanh lao mình vào lửa đạn để cứu lấy mầm xanh vẫn mãi là biểu tượng rạng ngời của chủ nghĩa anh hùng thiếu niên.
