Nguyễn Bà Phát – Người chỉ huy tiên phong của Hải quân nhân dân Việt Nam

Trong lịch sử xây dựng và chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí Nguyễn Bà Phát là một trong những cán bộ chỉ huy tiêu biểu, gắn liền với quá trình hình thành và trưởng thành của lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam.

Từ tháng 9 năm 1945, ngay sau Cách mạng Tháng Tám, ông đã tham gia quân đội và nhanh chóng trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu. Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như: Đội trưởng Thủy đội Bạch Đằng, Chi đội phó Chi đội Phan Đình Phùng, Chỉ huy trưởng mặt trận Buôn Ma Thuột – đường 14, Phó chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng, rồi Trung đoàn trưởng các trung đoàn 96, 73 và 126. Ở mỗi vị trí, ông đều thể hiện rõ bản lĩnh của một người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm, gắn bó sâu sát với chiến trường và bộ đội.

Từ năm 1950, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng hơn như Trung đoàn trưởng Trung đoàn 108, Tham mưu trưởng mặt trận Bắc Tây Nguyên, Chỉ huy trưởng Sư đoàn 305 và Tham mưu trưởng Liên khu 5. Đây là giai đoạn ông có nhiều đóng góp trong công tác tổ chức, chỉ huy và xây dựng lực lượng vũ trang tại khu vực chiến lược miền Trung – Tây Nguyên.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, ông tập kết ra Bắc và tiếp tục được giao những trọng trách mới. Ông lần lượt giữ chức Phó Sư đoàn trưởng Sư đoàn 308, Trưởng ban Nghiên cứu Thủy quân, rồi Phó Cục trưởng Cục Phòng thủ bờ biển – tiền thân của Hải quân nhân dân Việt Nam. Năm 1964, khi Quân chủng Hải quân được thành lập, ông được bổ nhiệm Phó Tư lệnh Quân chủng, sau đó là Tư lệnh Hải quân kiêm Tư lệnh Quân khu Đông Bắc.

Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đặc biệt từ năm 1975, ông giữ vai trò Tư lệnh Hải quân tiền phương trong Chiến dịch Tổng tiến công mùa Xuân 1975, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của dân tộc. Với những cống hiến to lớn, ông được phong quân hàm Thiếu tướng Hải quân (sau này tương đương Chuẩn đô đốc) và tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội cũng như Nhà nước.

Sau năm 1976, ông chuyển ngành, giữ chức Thứ trưởng Bộ Thủy sản, tiếp tục đóng góp cho đất nước trên lĩnh vực kinh tế – hậu cần. Ông là đại biểu Quốc hội các khóa III, IV, V và VI, luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trước cử tri và nhân dân.

Đồng chí Nguyễn Bà Phát qua đời tại Đà Nẵng năm 1993. Ghi nhận những đóng góp to lớn của ông đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, năm 2010, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời và sự nghiệp của ông là biểu tượng của một người chỉ huy kiên trung, gắn bó trọn đời với biển đảo và lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam trong những năm tháng hào hùng của dân tộc.