NGUYỄN BÁ TÒNG – “NGƯỜI CHIẾN SĨ TRÊN TUYẾN TRƯỜNG SƠN”
NGUYỄN BÁ TÒNG – “NGƯỜI CHIẾN SĨ TRÊN TUYẾN TRƯỜNG SƠN”
Có những con đường được xây dựng bằng máy móc và kỹ thuật.
Nhưng cũng có những con đường được mở bằng mồ hôi, máu và tuổi trẻ của cả một thế hệ.
Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh là một con đường như thế.
Trong hàng vạn con người đã góp sức làm nên huyền thoại Trường Sơn có Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Bá Tòng – người đã dành phần lớn tuổi trẻ của mình cho những cung đường bom đạn.
Từ chàng trai trẻ đến người lính Trường Sơn
Nguyễn Bá Tòng có tên thật là Nguyễn Văn Tòng, sinh ngày 19/11/1946. Quê gốc của ông ở Trịnh Xá, Bình Lục, Hà Nam, nhưng ông sinh ra và lớn lên tại Lạng Sơn.
Năm 1965, khi mới học hết lớp 7, chàng trai trẻ Nguyễn Bá Tòng tình nguyện nhập ngũ.
Ban đầu, ông được biên chế vào đơn vị pháo cao xạ 100mm của Quân khu Việt Bắc. Từ năm 1965 đến năm 1968, ông cùng đơn vị chiến đấu chống máy bay Mỹ, bảo vệ các mục tiêu tại Lạng Sơn, Thái Nguyên và Việt Trì.
Ngày 11/12/1966, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng.
Nhưng rồi cuộc chiến đưa người lính trẻ đến một chiến trường khác – Trường Sơn.
Những năm tháng giữa bom đạn Trường Sơn
Năm 1968, đơn vị của Nguyễn Bá Tòng nhận lệnh hành quân vào chiến trường miền Nam. Khi đến Quảng Bình, đơn vị được giao nhiệm vụ bám trụ tuyến Trường Sơn.
Ông được điều về Trung đoàn Công binh 98 thuộc Bộ Tư lệnh 559.
Nhiệm vụ của những người lính công binh là mở đường, sửa đường và bảo đảm giao thông.
Trên Trường Sơn, đó là một công việc đặc biệt nguy hiểm.
Ban ngày, máy bay trinh sát và máy bay chiến đấu liên tục hoạt động. Bom có thể đánh xuống bất cứ lúc nào. Những con đường vừa được sửa xong có thể lại bị bom cày nát.
Nhưng xe vận tải vẫn phải đi.
Đạn dược vẫn phải vào chiến trường.
Thương binh vẫn phải được đưa ra tuyến sau.
Vì vậy, những người lính công binh phải chạy đua với bom đạn để giữ cho tuyến đường không bị đứt.
Nguyễn Bá Tòng đã tham gia mở và bảo đảm giao thông trên nhiều tuyến đường quan trọng của Trường Sơn, trong đó có các tuyến 16A, 16B, 16D, đường 9 và khu vực A Sầu, A Lưới.
Trận chiến trên dốc U Bò
Một trong những câu chuyện tiêu biểu nhất trong cuộc đời chiến đấu của Nguyễn Bá Tòng diễn ra trong Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào năm 1971.
Rạng sáng 12/3/1971, một đoàn khoảng 150 xe của các đơn vị vận tải được lệnh chở đạn pháo, thuốc quân y và lương thực vào phục vụ chiến dịch.
Đơn vị công binh của Nguyễn Bá Tòng làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại khu vực dốc U Bò, gần ngã ba Chà Lỳ trên đường 16.
Khi đoàn xe đang vượt dốc, chiếc xe đi đầu bất ngờ bị máy bay AC-130 bắn trúng.
Chiếc xe bốc cháy.
Người lái xe bị thương.
Trong khi đoàn xe phía sau không thể vượt qua chiếc xe đang cháy, Nguyễn Bá Tòng cùng các chiến sĩ công binh lập tức lao ra cứu người và tìm cách dập lửa, giải phóng mặt đường.
Bốn chiến sĩ công binh bị thương.
Bản thân Nguyễn Bá Tòng cũng bị thương và ngất sâu.
Nhưng nhờ sự nỗ lực của tổ công binh, đoạn đường cuối cùng được giải phóng để đoàn xe tiếp tục vượt dốc, đưa đạn dược và vật chất kịp thời vào chiến trường.
Hành động dũng cảm ấy góp phần làm nên một trong những dấu ấn nổi bật trong cuộc đời chiến đấu của ông.
Ngày 11/11/1973, Nguyễn Bá Tòng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Người lính mang “món nợ” với Trường Sơn
Sau chiến tranh, Nguyễn Bá Tòng tiếp tục học tập và trưởng thành trong quân đội.
Ông từng tốt nghiệp Học viện Chính trị và Đại học Kinh tế Quốc dân, sau đó đảm nhiệm nhiều cương vị công tác.
Từ năm 1996 đến năm 2005, ông giữ chức Bí thư Đảng ủy, Phó Tư lệnh về Chính trị Binh đoàn 12. Năm 2006, Thủ tướng Chính phủ có quyết định cho ông nghỉ hưu theo chế độ từ ngày 1/3/2007.
Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục dành nhiều tâm huyết cho công tác truyền thống Trường Sơn, từng giữ cương vị Phó Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh Việt Nam.
Ông qua đời ngày 14/12/2019.
Một đời không quên Trường Sơn
Điều đặc biệt ở Nguyễn Bá Tòng là dù đã rời chiến trường từ lâu, ông vẫn luôn nhắc về Trường Sơn và những người đồng đội đã nằm lại nơi ấy.
Đối với ông, Trường Sơn không đơn thuần là một con đường.
Đó là tuổi trẻ.
Là đồng đội.
Là những trận chiến.
Là những người đã hy sinh.
Và là một phần cuộc đời không thể tách rời.
Nguyễn Bá Tòng – từ một chàng trai trẻ lên đường nhập ngũ năm 1965 đến một vị tướng trưởng thành từ Trường Sơn. Cuộc đời ông là một lát cắt tiêu biểu về thế hệ đã gửi lại tuổi thanh xuân trên những cung đường bom đạn để giữ cho mạch máu chi viện không bao giờ ngừng chảy.
Trường Sơn năm ấy đã đi qua, nhưng dấu chân của những người lính như Nguyễn Bá Tòng vẫn còn ở lại trên từng con đường lịch sử.
