NGUYỄN BIỂU – VỊ SỨ THẦN BẤT KHUẤT TRƯỚC GIẶC MINH

NGUYỄN BIỂU

(? - 1413)

Danh thần của nghĩa quân Trần Quý Khoáng. Ông quê ở Yên Hồ, huyện La Sơn (Đức Thọ – Hà Tĩnh), đỗ Thái học sinh thời cuối Trần, tham gia cuộc khởi nghĩa của Trần Quý Khoáng, giữ chức Điện tiền thị ngự sử.

Vì không hiểu đúng kẻ thù, Quý Khoáng mong muốn dùng thương lượng để giành lại quyển tự chủ. Năm 1413, mặc dù đã phải rút quân vào Hoá Châu, Quý Khoáng vẫn cử ông làm sứ thần sang nhà Minh cầu phong.

Khi ông đi qua vùng Nghệ An, tướng Minh là Trương Phụ đã cho bắt ông lại. Vốn là một người yêu nước, bất khuất nên khi Trương Phụ bắt ông lạy, ông không chịu. Giặc bày tiệc, dọn cỗ đầu người mời ông ăn. Ông dùng đũa khoét lấy mắt, rồi nuốt. Trương Phụ kinh dị, đã thả ông đi.

Nhưng vừa đến cầu sông Lam thì giặc cho người đuổi theo bắt ông lại. Biết rõ dã tâm của giặc, ông bèn viết vào cột cầu : “Ngày một tháng bảy, Nguyễn Biểu chết”.

Trở lại thành, trước mặt Trương Phụ, ông đã mắng : "Trong lòng thì mưu lấy nước người ta mà ngoài mặt thì phô trương là quân nhân nghĩa, đã hứa là lập con cháu họ Trần mà lại đặt quận, huyện, không những cướp bóc của cải mà còn tàn hại sinh dân, thật là quân giặc bạo ngược !”.

Trương Phụ tức giận đã sai trói ông ở chùa An Quốc, rồi giết chết.

Đời Lê Hồng Phúc (Anh Tông, 1572-1573), vua đã cho lập đển thờ ông.