Nguyễn Bỉnh Khiêm

Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585), tên húy là Nguyễn Văn Đạt, hiệu Bạch Vân cư sĩ, quê ở Vĩnh Bảo, Hải Phòng, là một nhà thơ, nhà giáo và nhà tư tưởng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam.

Ông sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống Nho học, từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, có kiến thức sâu rộng và đặc biệt quan tâm đến việc nghiên cứu kinh điển.

Năm 1535, Nguyễn Bỉnh Khiêm tham dự khoa thi dưới triều Mạc và đỗ Trạng nguyên. Sau đó, ông ra làm quan, được triều đình trọng dụng.

Tuy nhiên, trước những biến động chính trị và tình trạng quan lại lộng quyền, Nguyễn Bỉnh Khiêm dâng sớ đề nghị xử lý những người có hành vi sai trái. Khi kiến nghị không được chấp thuận, ông xin từ quan về quê.

Tại quê nhà, ông dựng am Bạch Vân, mở trường dạy học và dành nhiều thời gian nghiên cứu, sáng tác văn chương. Học trò của ông có nhiều người trở thành nhân vật nổi tiếng trong lịch sử.

Nguyễn Bỉnh Khiêm để lại nhiều tác phẩm có giá trị, tiêu biểu là Bạch Vân am thi tập và Bạch Vân quốc ngữ thi tập. Thơ văn của ông thể hiện tư tưởng nhân sinh, tinh thần yêu thiên nhiên và những suy ngẫm về thời cuộc.

Ông còn được dân gian gọi là Trạng Trình, gắn liền với nhiều giai thoại về khả năng dự đoán và đưa ra lời khuyên chính trị.

Mặc dù đỗ đạt và làm quan dưới triều Mạc, Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kỳ Lê – Mạc phân tranh và có ảnh hưởng sâu rộng đối với đời sống tư tưởng thế kỷ XVI.

Ông được lịch sử ghi nhận là một danh nhân văn hóa lớn, nhà giáo dục có ảnh hưởng và nhà tư tưởng tiêu biểu của Việt Nam thời phong kiến.