Nguyễn Bỉnh Khiêm và tầm nhìn thiên tài "Trạng trình" thế kỷ XVI

Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585), tên thật là Nguyễn Văn Đạt, hiệu là Bạch Vân cư sĩ, thường được nhân dân kính trọng gọi là Trạng trình. Ông sinh ra tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Bảo (Hải Phòng ngày nay). Ông là một nhà tư tưởng lớn, nhà thơ lỗi lạc và là nhà dự báo thiên tài bậc nhất trong lịch sử Việt Nam thế kỷ XVI dưới thời nhà Mạc.

Thuở trẻ, Nguyễn Bỉnh Khiêm nổi tiếng thông minh, học rộng tài cao nhưng mãi đến năm 43 tuổi (năm 1535) dưới triều nhà Mạc, ông mới đi thi và đỗ Trạng nguyên (Đình nguyên Tiến sĩ). Ông bước chân vào quan lộ với tư cách là một vị quan thanh liêm, thẳng thắn, dám dâng sạp chém đầu những tên gian thần lũng đoạn triều chính. Thế nhưng, nhận thấy triều đình ngày càng suy thoái, các tập đoàn phong kiến tranh giành quyền lực lẫn nhau khiến nhân dân lầm than, ông đã cáo quan về quê ở ẩn.

Tại quê nhà, ông lập am Bạch Vân, mở trường dạy học, truyền bá đạo lý làm người và kiến thức kinh sử cho hàng ngàn môn sinh, trong đó có nhiều danh nhân lớn sau này như Nguyễn Dữ, Phùng Khắc Khoan. Không chỉ là một nhà giáo mẫu mực, Nguyễn Bỉnh Khiêm còn nổi tiếng với những lời sấm truyền chính xác về thời cuộc, tiêu biểu là câu nói nổi tiếng hiến kế cho nhà Nguyễn (Nguyễn Kim - Nguyễn Hoàng) phát triển vùng đất phương Nam: "Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân".

Cuộc đời và di sản thơ văn của Nguyễn Bỉnh Khiêm mang đậm triết lý sống thanh cao, lánh đục về trong, thể hiện trí tuệ uyên bác và tầm nhìn chiến lược vượt thời gian của một bậc kỳ tài.