Nguyễn Bình – Vị tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam

Một người thanh niên đến với cách mạng

Nguyễn Bình sinh năm 1908, tên khai sinh là Nguyễn Phương Thảo. Tuổi trẻ của ông diễn ra trong bối cảnh đất nước đang chịu ách đô hộ của thực dân Pháp, phong trào yêu nước diễn ra ở nhiều nơi.

Từ những năm còn trẻ, Nguyễn Phương Thảo đã tham gia các hoạt động yêu nước và cách mạng. Ông từng bị chính quyền thực dân bắt giam vì những hoạt động chống chế độ thuộc địa.

Những năm tháng tù đày không làm con đường của người thanh niên ấy dừng lại.

Sau khi ra tù, ông tiếp tục hoạt động và từng bước trở thành một cán bộ có kinh nghiệm tổ chức lực lượng.

Từ Đông Triều đến những ngày Cách mạng Tháng Tám

Năm 1945, khi thời cơ cách mạng xuất hiện, Nguyễn Bình tham gia lãnh đạo phong trào tại khu vực Đông Triều và vùng Đông Bắc.

Tại đây, ông cùng các lực lượng cách mạng xây dựng lực lượng vũ trang, chuẩn bị cho việc giành chính quyền.

Sau Cách mạng Tháng Tám, tình hình đất nước vô cùng phức tạp. Quân Pháp tìm cách quay trở lại Đông Dương. Ở Nam Bộ, cuộc kháng chiến bùng nổ từ tháng 9/1945.

Trong hoàn cảnh ấy, Trung ương cần một cán bộ quân sự có khả năng tổ chức và tập hợp lực lượng ở chiến trường Nam Bộ.

Nguyễn Bình được giao một nhiệm vụ đặc biệt.

Vào Nam giữa lúc chiến tranh bắt đầu

Tháng 10/1945, Nguyễn Bình vào Nam.

Đây là một chuyến đi đầy gian nan.

Nam Bộ khi ấy đang trong những ngày chiến đấu quyết liệt. Các lực lượng vũ trang tồn tại ở nhiều địa bàn, với cách tổ chức và hoạt động khác nhau.

Muốn xây dựng một lực lượng đủ sức chiến đấu lâu dài, trước hết phải giải quyết bài toán về tổ chức và sự thống nhất.

Nguyễn Bình bắt đầu công việc ấy bằng việc đi gặp các cán bộ, chỉ huy và lực lượng vũ trang ở nhiều địa phương.

Ông gặp những người chỉ huy như Huỳnh Văn Nghệ, Tô Ký, Trần Văn Trà cùng nhiều cán bộ khác.

Mỗi người có một hoàn cảnh, một lực lượng và một cách hoạt động.

Nhưng trước mắt tất cả là một nhiệm vụ chung: tổ chức lực lượng để chống quân Pháp.

Tập hợp các lực lượng vũ trang Nam Bộ

Tháng 11/1945, Hội nghị quân sự Nam Bộ được tổ chức tại An Phú, Gia Định.

Hội nghị bàn về việc thống nhất các lực lượng vũ trang, tổ chức lại đơn vị và xây dựng hệ thống chỉ huy.

Nguyễn Bình được giao giữ cương vị Tư lệnh Giải phóng quân Nam Bộ.

Từ đây, ông bắt đầu một quá trình xây dựng lực lượng có ý nghĩa quan trọng đối với chiến trường Nam Bộ.

Các đơn vị được tổ chức thành những chi đội Vệ quốc đoàn.

Công việc không chỉ đơn giản là gom quân thành một đơn vị.

Phải xây dựng tổ chức.

Phải đào tạo cán bộ.

Phải thống nhất cách chỉ huy.

Phải bảo đảm liên lạc giữa các địa phương.

Và quan trọng hơn, phải duy trì được lực lượng trong một cuộc chiến tranh lâu dài.

Xây dựng lực lượng giữa muôn vàn khó khăn

Trong những năm đầu kháng chiến, điều kiện chiến đấu vô cùng thiếu thốn.

Vũ khí ít.

Thuốc men thiếu.

Lương thực khó khăn.

Các căn cứ thường xuyên bị quân Pháp truy quét.

Nhưng trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Bình vẫn chú trọng xây dựng lực lượng lâu dài.

Ông quan tâm đến việc đào tạo cán bộ quân sự, xây dựng lực lượng trinh sát, tự vệ và các tổ chức hoạt động trong vùng địch kiểm soát.

Một trong những cơ sở đào tạo cán bộ được xây dựng là Trường Quân chính Miền Đông.

Đối với ông, một đội quân muốn trưởng thành không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm của người lính.

Đội quân ấy cần tổ chức, cần cán bộ và cần phương pháp chỉ huy.

Từng bước như vậy, lực lượng vũ trang Nam Bộ được củng cố.

Vị tướng của chiến trường Nam Bộ

Những năm đầu kháng chiến là thời kỳ Nguyễn Bình dành nhiều tâm sức cho Nam Bộ.

Ông đi đến nhiều địa bàn, trực tiếp nắm tình hình và làm việc với các đơn vị.

Ở chiến trường, người chỉ huy không thể chỉ ngồi tại một nơi chờ báo cáo.

Nhiều khi phải đi trong đêm.

Phải vượt qua những vùng nguy hiểm.

Phải đến tận căn cứ để gặp cán bộ, chiến sĩ.

Phải hiểu tình hình thực tế trước khi đưa ra quyết định.

Chính trong những năm tháng ấy, Nguyễn Bình trở thành một trong những nhân vật quân sự quan trọng của chiến trường Nam Bộ.

Người đầu tiên mang quân hàm Trung tướng

Ngày 20/1/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh phong quân hàm cấp tướng cho một số cán bộ chỉ huy quân đội.

Nguyễn Bình được phong quân hàm Trung tướng.

Ông là người đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam mang quân hàm Trung tướng.

Đó là sự ghi nhận đối với quá trình hoạt động và những đóng góp của ông trong việc xây dựng lực lượng vũ trang, đặc biệt tại chiến trường Nam Bộ.

Nhưng với Nguyễn Bình, quân hàm không làm thay đổi cuộc sống của một người chỉ huy giữa chiến trường.

Ông vẫn tiếp tục công việc.

Vẫn đi đến các căn cứ.

Vẫn gặp cán bộ.

Vẫn lo việc tổ chức lực lượng.

Cuộc chiến vẫn còn ở phía trước.

Những năm tháng cuối cùng

Đến năm 1951, cuộc kháng chiến bước sang giai đoạn mới.

Nguyễn Bình được Trung ương triệu tập ra Bắc để báo cáo tình hình Nam Bộ và nhận nhiệm vụ.

Đường ra Bắc trong thời chiến không hề đơn giản.

Đoàn phải đi qua Campuchia.

Ngày 29/9/1951, trong hành trình trên đất Campuchia, đoàn bị quân Pháp phục kích.

Nguyễn Bình hy sinh.

Ông ra đi khi mới 43 tuổi.

Một người chỉ huy đã dành những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời cho chiến trường, cuối cùng không thể trở về miền Bắc như dự định.

Một cuộc đời còn mãi với lịch sử

Sau nhiều năm, việc tìm kiếm hài cốt của Nguyễn Bình tiếp tục được tiến hành.

Năm 2000, hài cốt của ông được đưa về Việt Nam và an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Bình, có thể thấy một hành trình đặc biệt.

Từ một người thanh niên tham gia phong trào yêu nước…

Đến người hoạt động cách mạng…

Từ những ngày xây dựng lực lượng ở Đông Bắc…

Đến chiến trường Nam Bộ trong những năm đầu kháng chiến…

Từ người tổ chức, tập hợp các lực lượng vũ trang…

Đến vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cuộc đời ông chỉ kéo dài 43 năm, nhưng gắn với những năm tháng quan trọng của lịch sử dân tộc.

Nguyễn Bình đã để lại dấu ấn của mình trong một giai đoạn mà đất nước phải chiến đấu giữa muôn vàn khó khăn. Và trong ký ức về “Thời hoa lửa”, tên tuổi ông vẫn gắn với những năm tháng đầu tiên xây dựng và tổ chức lực lượng vũ trang ở chiến trường Nam Bộ.