NGUYỄN CHÁNH SẮT: NGÒI BÚT THÉP VÀ TẤM LÒNG SON GIỮA DÒNG ĐỜI LY LOẠN

NGUYỄN CHÁNH SẮT: NGÒI BÚT THÉP VÀ TẤM LÒNG SON GIỮA DÒNG ĐỜI LY LOẠN

Nếu vùng đất Bảy Núi An Giang tạc vào lịch sử bằng những chiến công binh đao hiển hách, thì vùng đất Tân Châu bên dòng sông Tiền hiền hòa lại tự hào là nơi sinh ra một người con dùng "ngòi bút làm đòn bẩy" để xoay chuyển tâm thức dân tộc: Nguyễn Chánh Sắt. Trong dòng chảy rực lửa của "thời hoa đỏ" – không chỉ là hoa của máu chiến trường mà còn là hoa của lòng yêu nước sục sôi – ông hiện thân như một sĩ phu kiên trung, dùng chữ nghĩa để giữ gìn cốt cách Việt trước cơn sóng dữ thực dân.

Kẻ sĩ vùng biên thùy và khát vọng khai dân trí

Sinh ra tại Tân Châu, An Giang – nơi giao thoa của những luồng tư tưởng và thương mại sầm uất, Nguyễn Chánh Sắt (biệt hiệu Tân Châu Nguyễn Chánh Sắt) không chọn con đường quan lộ an nhàn. Giữa lúc đất nước chìm trong đêm tối của sự đô hộ, ông nhận ra rằng: Muốn cứu nước, trước hết phải cứu lấy hồn cốt dân tộc thông qua chữ quốc ngữ và tri thức.Luôn nhìn thấy ở ông hình ảnh của một "chiến sĩ trên mặt trận văn hóa". Ông không cầm súng, nhưng những bài viết trên tờ Nông cổ mín đàm hay Lục tỉnh tân văn của ông chính là những phát pháo hiệu, kêu gọi người dân vùng lên khỏi sự u mê, khuyến khích canh tân và khẳng định giá trị của tiếng Việt.

"Thời hoa đỏ" từ những trang bản thảo

Chúng ta thường gọi "thời hoa đỏ" để chỉ những năm tháng kháng chiến oanh liệt, nhưng với Nguyễn Chánh Sắt, đó còn là những năm tháng ông miệt mài "đổ máu con chữ". Trong giai đoạn đầu thế kỷ XX, khi văn hóa phương Tây tràn vào như thác lũ, ông đã khôn khéo dùng tiểu thuyết và báo chí để truyền tải tinh thần yêu nước. Các tác phẩm của ông không đơn thuần là giải trí, đó là những bài học về đạo đức, về tình yêu quê hương xứ sở, về niềm tự hào dân tộc được gửi gắm qua những nhân vật bình dị. Ông chính là người đặt nền móng cho nền văn học chữ Quốc ngữ tại Nam Bộ, biến nó thành công cụ sắc bén để đối trọng với sự đồng hóa văn hóa của chính quyền thực dân. "Hoa đỏ" trong sự nghiệp của ông chính là sự rực cháy của lòng yêu nước ẩn sau từng dòng chữ, từng trang báo gửi tới đồng bào vùng lục tỉnh.

Một nhân cách lớn soi bóng xuống dòng sông Tiền

Điều khiến tôi xúc động nhất khi viết về Nguyễn Chánh Sắt chính là sự nhất quán trong nhân cách của ông. Dù làm việc cho các tờ báo lớn, giao du rộng rãi, nhưng tâm hồn ông vẫn luôn đau đáu về quê hương Tân Châu, về số phận của người nông dân nghèo khổ. Ông không chỉ viết cho giới trí thức, ông viết cho nhân dân. Người dân An Giang hôm nay vẫn nhắc về ông như một tấm gương về sự học và sự cống hiến. Ông dạy chúng ta rằng, tinh thần cách mạng không chỉ có ở chiến khu, mà còn hiện hữu ngay trên bàn viết, trong thư viện và trong ý thức giữ gìn văn hóa dân tộc.

Chữ nghĩa là trường tồn

Đi ngang qua vùng đất lụa Tân Châu hôm nay, nhìn dòng sông Tiền cuồn cuộn chảy, ta như thấy đâu đó bóng dáng của người sĩ phu già miệt mài bên trang giấy. Nguyễn Chánh Sắt đã đi xa, nhưng "ngọn lửa đỏ" mà ông thắp lên từ đầu thế kỷ trước vẫn đang cháy trong lòng những người yêu văn hóa và lịch sử An Giang. Viết về ông, tôi không chỉ muốn vinh danh một nhà báo, một nhà văn, mà muốn tri ân một người anh hùng thầm lặng trên mặt trận tư tưởng. Giữa một An Giang hào hùng với những chiến sĩ tay súng, Nguyễn Chánh Sắt mãi là một biểu tượng đẹp về sức mạnh của trí tuệ và ngòi bút trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.