NGUYỄN CHÍ THANH – “NẮM THẮT LƯNG ĐỊCH MÀ ĐÁNH”

1. Từ người cán bộ cách mạng đến vị tướng ở chiến trường miền Nam

Nguyễn Chí Thanh, tên thật Nguyễn Vịnh, sinh năm 1914 tại Thừa Thiên Huế. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, từng bị thực dân Pháp bắt và giam giữ. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong Đảng và quân đội.

Nguyễn Chí Thanh là một trong những cán bộ lãnh đạo có nhiều kinh nghiệm thực tiễn về phong trào quần chúng. Trong kháng chiến chống Pháp, ông từng hoạt động ở nhiều địa bàn và giữ các vị trí lãnh đạo quan trọng trước khi được giao nhiệm vụ tại miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

2. Trở lại chiến trường miền Nam

Năm 1964, Nguyễn Chí Thanh được điều vào miền Nam và giữ chức Bí thư Trung ương Cục miền Nam, đồng thời tham gia lãnh đạo quân sự tại chiến trường. Đây là thời điểm chiến tranh đang bước vào một giai đoạn mới.

Quân Mỹ bắt đầu đưa lực lượng chiến đấu trực tiếp vào miền Nam với quy mô lớn. Tương quan vũ khí và phương tiện giữa hai bên có sự chênh lệch rất lớn. Bài toán đặt ra là làm thế nào để lực lượng cách mạng có thể đối phó với một quân đội có ưu thế về máy bay, pháo binh, xe tăng và khả năng cơ động.

3. “Nắm thắt lưng địch mà đánh”

Trong quá trình chỉ đạo chiến trường, Nguyễn Chí Thanh đề ra tư tưởng nổi tiếng “nắm thắt lưng địch mà đánh”. Câu nói này thể hiện cách tiếp cận nhằm áp sát đội hình đối phương, hạn chế khả năng phát huy ưu thế của pháo binh và không quân.

Nếu lực lượng cách mạng áp sát quân Mỹ, khoảng cách giữa hai bên bị thu hẹp. Khi đó, việc sử dụng hỏa lực từ xa trở nên khó khăn hơn vì nguy cơ gây thương vong cho chính lực lượng của họ. Đây là một cách vận dụng chiến thuật phù hợp với điều kiện tương quan lực lượng trên chiến trường.

4. Trận Ia Drang và những cuộc đối đầu đầu tiên

Năm 1965, quân Mỹ mở cuộc hành quân lớn tại khu vực Ia Drang, Tây Nguyên. Đây là một trong những cuộc đối đầu quy mô lớn đầu tiên giữa lực lượng Mỹ và Quân Giải phóng miền Nam.

Những trận đánh tại Ia Drang cho thấy chiến tranh đã bước sang một cấp độ mới. Quân Mỹ sử dụng trực thăng để đổ quân nhanh, pháo binh và không quân hỗ trợ mạnh. Phía cách mạng phải tìm cách chống lại ưu thế đó bằng việc chọn địa hình, tổ chức lực lượng và áp dụng chiến thuật phù hợp.

5. Không đánh theo cách của đối phương

Một trong những bài học từ chiến trường miền Nam là không thể đối đầu với đối phương theo đúng cách mà họ có ưu thế nhất. Nếu đối phương mạnh về hỏa lực và cơ động đường không, lực lượng cách mạng phải tìm cách kéo trận đánh vào những điều kiện bất lợi hơn cho đối phương.

Đó cũng là ý nghĩa của tư tưởng “nắm thắt lưng địch mà đánh”. Nó không phải chỉ là một câu khẩu hiệu mà phản ánh một cách tư duy tác chiến: phải buộc đối phương chiến đấu trong điều kiện mình có thể phát huy thế mạnh và hạn chế thế mạnh của họ.

6. Gắn chiến tranh với sức mạnh nhân dân

Nguyễn Chí Thanh không chỉ quan tâm đến hoạt động quân sự. Ông đặc biệt chú trọng xây dựng lực lượng chính trị và cơ sở cách mạng trong nhân dân.

Tại miền Nam, chiến tranh diễn ra trên cả nông thôn và đô thị. Người dân vừa là lực lượng hậu thuẫn, vừa là nguồn bổ sung lực lượng cho phong trào. Vì vậy, xây dựng cơ sở chính trị và vận động quần chúng là một nhiệm vụ không thể tách rời khỏi chiến đấu.

7. Những ngày cuối cùng

Đầu năm 1967, Nguyễn Chí Thanh được triệu tập ra Hà Nội để báo cáo tình hình chiến trường và tham gia chuẩn bị những chủ trương lớn. Tuy nhiên, ông qua đời ngày 6/7/1967 vì bệnh tim, khi mới 53 tuổi.

Sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với cách mạng Việt Nam. Khi đó, cuộc chiến tranh vẫn đang diễn ra ác liệt và chiến trường miền Nam chuẩn bị bước vào những biến động lớn.

8. Một câu nói trở thành bài học quân sự

Nguyễn Chí Thanh được truy tặng quân hàm Đại tướng. Tên tuổi ông gắn với nhiều chủ trương và tư tưởng về chiến tranh nhân dân, đặc biệt là cách đánh phù hợp với điều kiện thực tế của chiến trường miền Nam.

“Nắm thắt lưng địch mà đánh” không chỉ là một câu nói về chiến thuật. Đằng sau đó là một nguyên tắc rộng hơn: khi đối phương có ưu thế vượt trội, không nhất thiết phải đối đầu trực diện theo cách của họ; quan trọng là phải tìm ra phương thức khiến ưu thế ấy bị hạn chế. Câu chuyện Nguyễn Chí Thanh vì thế không chỉ thuộc về lịch sử quân sự mà còn cho thấy giá trị của tư duy sáng tạo, biết xuất phát từ thực tế và biết tìm cách biến khó khăn thành lợi thế.