Nguyễn Chí Thanh – Sáng trong như ngọc, kiên cường giữa những năm tháng lửa đạn

Nguyễn Chí Thanh – Sáng trong như ngọc, kiên cường giữa những năm tháng lửa đạn

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh, tên khai sinh là Nguyễn Vịnh, sinh ngày 1/1/1914 tại làng Niêm Phò, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên, nay thuộc thành phố Huế. Sinh ra trong một gia đình nông dân, lớn lên trên quê hương giàu truyền thống yêu nước, Nguyễn Vịnh từ sớm đã chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến. Chính những năm tháng ấy đã hun đúc trong người thanh niên xứ Huế lòng yêu nước, ý thức về nỗi đau mất nước và khát vọng tìm một con đường đấu tranh để thay đổi số phận của quê hương, dân tộc. (BTLLang)

Tuổi trẻ của Nguyễn Chí Thanh gắn với những hoạt động đấu tranh của nhân dân địa phương. Trong những năm 1933–1934, đồng chí được các nhà cách mạng Phan Đăng Lưu và Nguyễn Chí Diểu giác ngộ, dẫn dắt tham gia phong trào cách mạng. Đến tháng 7/1937, Nguyễn Vịnh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Chỉ một năm sau, khi mới 24 tuổi, đồng chí được cử làm Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên. Đây là bước trưởng thành quan trọng của một người chiến sĩ trẻ, đồng thời cũng cho thấy năng lực tổ chức và bản lĩnh chính trị nổi bật của Nguyễn Chí Thanh.

Nhưng con đường cách mạng ấy không hề bằng phẳng. Trong những năm hoạt động ở Thừa Thiên, Nguyễn Chí Thanh nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam tại các nhà lao Huế, Lao Bảo và Buôn Ma Thuột. Có những lần tưởng như mọi con đường đều bị khép lại, nhưng đồng chí vẫn tìm cách vượt ngục, trở về với phong trào và tiếp tục hoạt động. Nhà tù có thể giam giữ thân thể, nhưng không thể giam giữ được ý chí của người chiến sĩ cách mạng.

Những năm tháng bị bắt, bị giam cầm và đấu tranh trong lao tù đã tôi luyện Nguyễn Chí Thanh trở thành một cán bộ có bản lĩnh kiên cường. Đồng chí không chỉ trưởng thành từ sách vở mà còn trưởng thành từ thực tiễn đấu tranh, từ những gian khổ của phong trào và từ sự gắn bó với nhân dân. Chính điều đó tạo nên một phong cách lãnh đạo đặc biệt: sâu sát thực tế, quyết đoán nhưng gần gũi, luôn đặt câu hỏi phải làm gì để biến chủ trương thành sức mạnh của quần chúng.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Chí Thanh được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên giai đoạn 1946–1947, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở một địa bàn chiến lược và giàu truyền thống đấu tranh.

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến, đất nước đứng trước vô vàn thử thách. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, lực lượng vũ trang còn thiếu thốn, kẻ thù có ưu thế lớn về vũ khí và phương tiện chiến tranh. Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Chí Thanh luôn coi trọng việc dựa vào dân, xây dựng cơ sở chính trị và phát huy sức mạnh của toàn dân. Đối với đồng chí, cách mạng muốn giành thắng lợi thì trước hết phải có nhân dân, phải làm cho nhân dân tin tưởng, đồng lòng và trở thành chủ thể của cuộc đấu tranh.

Năm 1950, Nguyễn Chí Thanh được Trung ương điều động vào quân đội, giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Bộ Tổng Tư lệnh, Phó Bí thư Tổng Quân ủy. Từ đây, tên tuổi Nguyễn Chí Thanh gắn liền sâu sắc với quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và được cử vào Bộ Chính trị.

Trên cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Nguyễn Chí Thanh đặc biệt coi trọng công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội. Đồng chí cho rằng sức mạnh của quân đội không chỉ nằm ở vũ khí mà trước hết nằm ở con người, ở lý tưởng chiến đấu và niềm tin của người chiến sĩ. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí và tập thể Tổng Quân ủy, công tác chính trị trong quân đội ngày càng được củng cố, trở thành một bộ phận quan trọng góp phần xây dựng bản lĩnh, ý chí và sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nguyễn Chí Thanh cũng là người đặc biệt coi trọng xây dựng quân đội về chính trị. Đồng chí tham gia cùng tập thể Tổng Quân ủy nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với quân đội; trong đó có việc chuyển từ chế độ “chính ủy tối hậu quyết định” sang chế độ đảng ủy, cấp ủy đảng lãnh đạo trong bộ đội chủ lực, được Đại hội II của Đảng chính thức thông qua năm 1951.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, đồng thời cách mạng miền Nam tiếp tục đấu tranh chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Nguyễn Chí Thanh được giao nhiều trọng trách quan trọng trong công cuộc xây dựng miền Bắc, đặc biệt là công tác nông nghiệp và nông thôn. Từ năm 1961 đến năm 1964, đồng chí giữ cương vị Trưởng Ban Công tác Nông thôn Trung ương, trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo nhiều vấn đề liên quan đến nông nghiệp, nông dân và xây dựng nông thôn.

Đây cũng là một nét đặc biệt trong con người Nguyễn Chí Thanh: dù giữ những trọng trách lớn, đồng chí vẫn luôn quan tâm đến những vấn đề rất gần gũi với cuộc sống của người dân. Đồng chí thường xuyên đi cơ sở, tìm hiểu thực tế, lắng nghe tiếng nói của nông dân và cán bộ địa phương. Từ thực tiễn, đồng chí tìm cách đưa ra những chủ trương phù hợp, tránh xa rời cuộc sống.

Cuối năm 1964, trước yêu cầu ngày càng cấp bách của chiến trường miền Nam, Bộ Chính trị quyết định cử Đại tướng Nguyễn Chí Thanh vào trực tiếp chỉ đạo cách mạng miền Nam. Đồng chí giữ các cương vị Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Bí thư Quân ủy Miền và Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam. Đây là một trong những giai đoạn để lại dấu ấn sâu đậm nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Nguyễn Chí Thanh. (Ministry of Defense of Vietnam)

Đặt chân vào chiến trường miền Nam, trước mắt Nguyễn Chí Thanh là một đối thủ có ưu thế rất lớn về quân số, vũ khí, phương tiện và sức mạnh hỏa lực. Nhưng đồng chí không nhìn cuộc chiến chỉ bằng sự chênh lệch về vật chất. Nguyễn Chí Thanh tin vào sức mạnh của chiến tranh nhân dân, vào khả năng chiến đấu của quân và dân miền Nam và vào sức mạnh của thế trận lòng dân.

Từ thực tiễn chiến trường, đồng chí đưa ra tư tưởng phải “không sợ Mỹ, dám đánh Mỹ, quyết thắng Mỹ”, đồng thời chú trọng xây dựng lực lượng chủ lực, kết hợp với chiến tranh du kích và phát huy thế trận toàn dân. Đồng chí cùng tập thể lãnh đạo Trung ương Cục và Bộ Tư lệnh Miền tìm ra những phương thức phù hợp để đối đầu với quân đội Mỹ. (Ministry of Defense of Vietnam)

Một trong những dấu ấn nổi bật của Nguyễn Chí Thanh là phương châm “bám thắt lưng địch mà đánh”. Tư tưởng ấy xuất phát từ thực tiễn chiến trường: áp sát đối phương, phát huy thế mạnh của ta và hạn chế ưu thế hỏa lực của địch. Cùng với phương châm “kiên quyết tiến công, liên tục tiến công”, tư tưởng quân sự của Nguyễn Chí Thanh góp phần tạo nên niềm tin và ý chí chiến đấu mạnh mẽ cho quân dân miền Nam.

Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Cục và các lực lượng cách mạng miền Nam, nhiều trận đánh quan trọng đã diễn ra và giành thắng lợi, tiêu biểu như Núi Thành, Vạn Tường, Bàu Bàng, Đất Cuốc... Những thắng lợi ấy góp phần chứng minh rằng quân và dân Việt Nam có khả năng đánh bại quân đội Mỹ ngay trên chiến trường miền Nam, tạo cơ sở quan trọng để tiếp tục phát triển cuộc kháng chiến. (Tulieu Van Kien)

Nguyễn Chí Thanh không chỉ là một nhà lãnh đạo quân sự mà còn là một người luôn quan tâm đến công tác tư tưởng. Đồng chí hiểu rằng trong một cuộc chiến tranh lâu dài và khốc liệt, vũ khí thôi chưa đủ. Người chiến sĩ phải có niềm tin, người dân phải có lòng tin và toàn quân phải có ý chí chiến thắng. Vì vậy, đồng chí luôn chú trọng xây dựng tinh thần, bản lĩnh và quyết tâm chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ.

Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, Nguyễn Chí Thanh vẫn giữ phong cách sống giản dị, gần gũi. Đồng chí luôn coi trọng tình cảm với đồng chí, đồng bào, sống chân thành và không đặt mình lên trên tập thể. Những phẩm chất ấy được các tư liệu chính thống khái quát bằng hình ảnh “sáng trong như ngọc” – một con người trong sáng, khiêm tốn, giản dị, hết lòng vì công việc chung và kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân.

Mùa hè năm 1967, sau thời gian trực tiếp chỉ đạo chiến trường miền Nam, Nguyễn Chí Thanh ra Hà Nội báo cáo với Bộ Chính trị về tình hình chiến trường và cùng Trung ương chuẩn bị những bước đi chiến lược tiếp theo. Nhưng khi những kế hoạch lớn còn đang được bàn bạc, đồng chí đột ngột qua đời ngày 6/7/1967, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong Đảng, Quân đội và nhân dân.

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh ra đi khi mới 53 tuổi, sau hơn 30 năm hoạt động cách mạng. Một cuộc đời không quá dài, nhưng gần như toàn bộ tuổi trẻ và sức lực đã được dành cho cách mạng. Từ một người thanh niên nông dân xứ Huế, Nguyễn Vịnh đã trở thành một nhà lãnh đạo chiến lược, một Đại tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam và một người có nhiều đóng góp quan trọng đối với cách mạng Việt Nam.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Chí Thanh, điều còn lại không chỉ là những chức vụ, những chiến công hay những dấu mốc lịch sử. Điều còn lại sâu sắc hơn chính là một nhân cách cách mạng: dám nghĩ, dám làm, gắn lý luận với thực tiễn, luôn gần gũi với nhân dân và đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân.

Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã sống giữa những năm tháng lửa đạn khốc liệt nhất của dân tộc, nhưng trong con người ấy luôn có một sự bình dị, trong sáng và một niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi của cách mạng. Đồng chí không chỉ để lại những bài học về lãnh đạo, về quân sự, mà còn để lại một bài học về cách sống của người cán bộ: làm việc hết mình, sống giản dị, nói đi đôi với làm và luôn đặt việc chung lên trên hết. (Ministry of Defense of Vietnam)

Nguyễn Chí Thanh đã đi qua cuộc đời như một người chiến sĩ không ngừng tiến về phía trước. Đồng chí ra đi khi những trận chiến còn dang dở, nhưng tinh thần “dám đánh, quyết thắng”, tình yêu với nhân dân và phẩm chất “sáng trong như ngọc” vẫn còn được nhắc nhớ. Giữa những năm tháng lịch sử đầy khói lửa, Nguyễn Chí Thanh đã để lại một dấu son đặc biệt – dấu son của một người cộng sản kiên trung, một vị tướng tài năng và một con người suốt đời tận tụy với Tổ quốc, với nhân dân.