Nguyễn Chí Thanh - tấm gương sáng ngời về tư tưởng, đạo đức, tác phong của người chiến sĩ cộng sản- Phần 1

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Tổng Quân ủy, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Chính ủy Quân giải phóng miền Nam. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Chí Thanh luôn thể hiện rõ những phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ cộng sản kiên cường, mẫu mực, là nhà chính trị - quân sự xuất sắc của Đảng và cách mạng Việt Nam, đã có những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Bài viết phân tích và tập trung làm rõ tư tưởng, phẩm chất đạo đức cách mạng và tác phong làm việc, phong cách lãnh đạo của đồng chí Nguyễn Chí Thanh.

Đại tướng Nguyễn Chí Thanh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp trao đổi tình hình chiến sự chiến trường miền Nam (05-7-1967) - Ảnh tư liệu TTXVN

1. Về tư tưởng của người chiến sĩ cách mạng Nguyễn Chí Thanh

Đồng chí sớm giác ngộ lý tưởng cộng sản và đi theo cách mạng

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh tên khai sinh là Nguyễn Vịnh. Sinh ngày 01-01-1914, tại thôn Niêm Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, trong một gia đình nông dân có đông anh em. Từ nhỏ đã sớm mồ côi cha, dù ham học nhưng Nguyễn Chí Thanh phải nghỉ học đi cày thuê, cuốc mướn để nuôi sống bản thân, phụ giúp gia đình. Chứng kiến đời sống cực khổ, lầm than của người dân quanh vùng, người thanh niên Nguyễn Chí Thanh hết sức căm phẫn phong kiến - thực dân, luôn đau đáu làm sao để giúp đồng bào mình thoát khỏi cảnh đói rách, đọa đày đau khổ; đánh đổ sự cai trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai.

Khi đó, Nguyễn Chí Thanh vẫn chưa biết đến cách mạng vô sản, chưa hiểu CNXH là gì, mà chỉ mang trong mình lòng thương người, yêu quê hương, đất nước sâu sắc. Thời gian làm tá điền ở làng Nam Dương, huyện Phong Điền, Nguyễn Chí Thanh đã tập hợp, vận động, tổ chức những người lao động cùng với mình đấu tranh đòi quyền lợi nhưng đó chỉ là đấu tranh tự phát. Như chính đồng chí sau này đã nói: những cuộc đấu tranh chống cường hào đó chỉ là “hăng máu vịt”⁽¹⁾.

Bước ngoặt đánh dấu sự thay đổi lớn về nhận thức, tư tưởng cũng như cuộc đời hoạt động cách mạng của Nguyễn Chí Thanh là may mắn được gặp đồng chí Phan Đăng Lưu tại nhà cụ Phan Bội Châu. Đồng chí Phan Đăng Lưu đã giải thích cho Nguyễn Chí Thanh và người bạn đi cùng biết về tình hình chính trị nước Pháp lúc bấy giờ và phong trào đấu tranh cách mạng ở Pháp dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Pháp; tình hình cách mạng ở Đông Dương và chủ trương của Đảng Cộng sản Đông Dương là đánh đuổi đế quốc, lật đổ phong kiến, giành độc lập dân tộc, đem lại nền dân chủ, xây dựng một xã hội mới không có giai cấp, không còn áp bức, bóc lột để đưa Đông Dương tiến lên CNXH, CNCS. Sự diễn giải của đồng chí Phan Đăng Lưu đã giúp Nguyễn Chí Thanh biết và hiểu thế nào là CNCS⁽²⁾.

Sau đó, được sự giới thiệu của đồng chí Phan Đăng Lưu đến đồng chí Nguyễn Chí Diểu - một cán bộ cấp cao của Đảng Cộng sản Đông Dương. Nguyễn Chí Thanh tiếp tục được đồng chí Nguyễn Chí Diểu nói rõ hơn về tình cảnh người dân Đông Dương dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, về cách mạng dân chủ, cách mạng XHCN, về CNXH, CNCS và về Liên Xô, Quốc tế Cộng sản. Đồng chí Nguyễn Chí Diểu còn hướng dẫn, giúp đỡ về cách thức, phương pháp vận động, tập hợp quần chúng, phương pháp hoạt động cách mạng.

Có thể thấy, cuộc gặp của Nguyễn Chí Thanh với đồng chí Phan Đăng Lưu và sau đó là đồng chí Nguyễn Chí Diểu đã đánh dấu sự thay đổi lớn trong lập trường tư tưởng của Nguyễn Chí Thanh, từ lòng yêu nước chuyển sang lý tưởng cộng sản, tư tưởng vô sản và đi theo cách mạng vô sản. Với những hoạt động tích cực khi được phân công, sau thời gian ngắn, tháng 7-1937, Nguyễn Chí Thanh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, trở thành đảng viên cộng sản. Từ đây, Nguyễn Chí Thanh chính thức trở thành một chiến sĩ cách mạng vô sản, luôn có tư tưởng, lập trường chính trị vững vàng và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, luôn tranh đấu, cống hiến trọn đời vì dân, vì nước.

Tích cực tuyên truyền về CNXH, CNCS, đường lối cách mạng của Đảng

Tham gia hoạt động cách mạng, nhờ quá trình tự học, tự nghiên cứu và được các nhà hoạt động cách mạng đi trước bồi dưỡng, huấn luyện, đồng chí Nguyễn Chí Thanh với tư chất thông minh đã có sự phát triển nhanh chóng về trình độ cũng như lý luận cách mạng, phương pháp hoạt động, được cử làm Bí thư Chi bộ ở huyện Quảng Điền (tháng 11-1937) và sau đó là Bí thư tỉnh ủy Thừa Thiên (đầu năm 1938). Đồng chí Nguyễn Chí Thanh luôn bám sát địa bàn, gần dân, dựa vào nhân dân để xây dựng, củng cố tổ chức đảng, đồng thời, tích cực tuyên truyền trong quần chúng nhân dân địa phương về Đảng Cộng sản Đông Dương.

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã truyền bá hệ tư tưởng vô sản của Đảng, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng và chứng minh rằng những quyết sách đó là hoàn toàn sáng suốt, đúng đắn, để quần chúng nhân dân thấy được mục đích cao nhất của Đảng là lãnh đạo đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp; muốn làm được điều đó thì phải đoàn kết đấu tranh giành lấy chính quyền. Những hoạt động tích cực của đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã góp phần nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân, để rồi tập hợp, vận động, phát động họ hăng hái đấu tranh cách mạng hoặc giúp họ nhiệt thành tham gia cách mạng khi có điều kiện.

Quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Chí Thanh nhiều lần bị địch bắt, bị tù đày ở các nhà lao Huế, Lao Bảo, Buôn Ma Thuột. Trong lao tù đế quốc, đồng chí luôn là người tiên phong trong tư tưởng cũng như hành động, bảo vệ anh em tù chính trị, đấu tranh chống lại bọn quản ngục. Trong thời gian bị tù đày ở Huế, Nguyễn Chí Thanh và Tố Hữu là hai đồng chí tích cực, đóng vai trò quan trọng trong công tác huấn luyện cho các đồng chí đảng viên, người hoạt động yêu nước bị giam ở nơi đây. Đồng chí Nguyễn Chí Thanh huấn luyện về công tác xây dựng Đảng, về tiêu chuẩn đảng viên, cách thức kết nạp đảng viên, công tác bí mật, công tác vận động quần chúng…⁽³⁾.

Trong thời gian bị tù đày ở Buôn Ma Thuột, đồng chí Nguyễn Chí Thanh luôn thể hiện bản lĩnh của một chiến sĩ cách mạng có tư tưởng chính trị vững vàng, lý tưởng kiên trung. Đồng chí tích cực triển khai công tác xây dựng Đảng, cụ thể đã góp phần quan trọng trong đào tạo, huấn luyện các chiến sĩ cách mạng, đảng viên về lý luận, đạo đức của người cách mạng, về phương pháp hoạt động cách mạng, như: phải tuyệt đối bí mật, cách viết, in, rải truyền đơn, cách diễn thuyết trước quần chúng, cách đối phó với mật thám lúc không may bị chúng bắt, xét hỏi, tra trấn⁽⁴⁾... Dù trong tù, nhưng đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã bồi dưỡng, kết nạp, huấn luyện được rất nhiều cán bộ, đảng viên hoạt động trong tù có lý luận sắc bén, bản lĩnh kiên cường, phương pháp hoạt động cách mạng nhạy bén, linh hoạt.

Thời gian làm lãnh đạo trong Quân đội, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã luôn chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục về CNCS, CNXH, đặc biệt là giáo dục về phẩm chất đạo đức của người chiến sĩ cách mạng. Đồng chí luôn nêu cao, yêu cầu các đảng viên, chiến sĩ quân đội phải đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân. Đồng chí đặc biệt coi trọng vị trí, vai trò của công tác tư tưởng với quan điểm công tác tư tưởng phải sát với thực tiễn, với tình hình thực tế đang diễn ra. Trong bài nói chuyện tại lớp chỉnh huấn cán bộ cao và trung cấp quân đội vào ngày 12-5-1957, đồng chí nhận định: “Cuộc đấu tranh giai cấp của ta đã chuyển sang một hình thái mới, do đó cuộc đấu tranh tư tưởng giữa tư tưởng giai cấp vô sản và tư tưởng giai cấp tư sản và các giai cấp phi vô sản khác trong nội bộ Đảng ta, quân đội ta đã trở thành một vấn đề thời sự trọng yếu của công tác tư tưởng”⁽⁵⁾.

Khi đồng chí Nguyễn Chí Thanh từ trần, trong bài “Vô cùng thương tiếc đồng chí Nguyễn Chí Thanh” đăng trên Báo Nhân dân có đoạn viết: “Đồng chí là một trong những cán bộ lãnh đạo rất quan tâm đến việc giáo dục, bồi dưỡng chủ nghĩa anh hùng cách mạng cho cán bộ và chiến sĩ mà chính bản thân đồng chí là một tấm gương sáng ngời”⁽⁶⁾.

Đồng chí góp phần bổ sung, làm rõ, vận dụng lý luận cách mạng vào điều kiện cụ thể

Qua các bài nói, bài viết, tác phẩm của đồng chí Nguyễn Chí Thanh, có thể thấy đồng chí là nhà hoạt động cách mạng có lý luận sắc bén, đã vận dụng, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng vào các lĩnh vực công tác mà đồng chí được phân công. Đồng chí đã cụ thể hóa, góp phần bổ sung làm rõ đường lối cách mạng của Đảng trong cách mạng giải phóng miền Nam, vận dụng sáng tạo để đưa phong trào cách mạng miền Nam phát triển mạnh mẽ. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của đồng chí, cách mạng miền Nam đã giành được những thắng lợi vẻ vang, tạo điều kiện thuận lợi để tiến hành tổng tiến công và nổi dậy, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, đồng chí Nguyễn Chí Thanh luôn quan tâm công tác văn hóa, văn nghệ nói chung và công tác văn hóa, văn nghệ trong Quân đội nói riêng. Xem đây là phương thức quan trọng để qua đó tuyên truyền, giác ngộ lý tưởng cách mạng, ca ngợi về Đảng; nêu cao tinh thần yêu nước, ý chí chiến đấu trong quân đội, động viên tinh thần sáng tạo của các chiến sĩ. Khi đồng chí Nguyễn Chí Thanh từ trần, Xã luận báo Quân đội nhân dân đã viết: “Đồng chí Nguyễn Chí Thanh là một trong những đồng chí cán bộ lãnh đạo rất quan tâm đến công tác văn hóa, văn nghệ trong quân đội. Đồng chí đã chú ý giáo dục anh chị em làm công tác văn nghệ nâng cao lập trường giai cấp vô sản, nắm vững đường lối văn nghệ của Đảng, rèn luyện đạo đức, tác phong cách mạng, kiên quyết chống lại mọi quan điểm và biểu hiện sai lầm trong văn nghệ”⁽⁷⁾.

Xây dựng Đảng, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ cách mạng

Đóng góp quan trọng của đồng chí Nguyễn Chí Thanh trong công tác xây dựng Đảng được thể hiện trên cả ba mặt: tư tưởng, chính trị và tổ chức. Đồng chí luôn tích cực truyên truyền, truyền bá về CNXH, về CNCS, về đường lối cách mạng của Đảng đến với cán bộ, đảng viên, trong quân đội và với quần chúng nhân dân.

Cả cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí luôn đấu tranh bảo vệ quan điểm, chủ trương của Đảng trong mọi hoàn cảnh. Đồng chí nêu rõ: “Tư tưởng của giai cấp vô sản là luôn luôn xuất phát từ lợi ích cách mạng để phục vụ cho cách mạng, còn tư tưởng của giai cấp tư sản và tiểu tư sản thì đầy rẫy tính ích kỷ, bần tiện của chủ nghĩa cá nhân, chỉ biết đến mình, quan tâm đến lợi ích của mình”⁽⁸⁾. Với đồng chí, bảo vệ Đảng là luôn tin tưởng vào chủ trương, đường lối, sự lãnh đạo của Đảng; đấu tranh chống các biểu hiện dao động, tư tưởng tiểu tư sản, phong kiến. Đồng chí luôn quán triệt: “Phải kiên quyết đấu tranh chống tư tưởng hữu khuynh ở trong Đảng, biểu hiện cụ thể của tư tưởng tiểu tư sản, đồng thời phải chống ảnh hưởng tư tưởng tư sản”⁽⁹⁾.

Đồng chí nêu rõ, trong quá trình hoạt động, các tổ chức đảng, đảng viên không tránh khỏi những sai lầm, khuyết điểm nhưng phải thẳng thắn nhìn nhận để khắc phục, sửa chữa; phải đặc biệt coi trọng công tác đấu tranh bảo vệ tư tưởng của Đảng: “Để khắc phục những sai lầm, phát huy những tư tưởng đúng, chúng ta phải đặc biệt coi trọng việc giáo dục và đấu tranh tư tưởng”⁽¹⁰⁾.

Tuyệt đối tin tưởng vào đường lối, sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành nghiêm sự phân công nhiệm vụ của cấp trên

Quá trình hoạt động cách mạng, dù được phân công nhiệm vụ gì, ở Trung ương hay địa phương, ra Bắc hay vào Nam, đồng chí Nguyễn Chí Thanh luôn chấp hành nghiêm túc, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Năm 1967, Xã luận báo Quân đội nhân dân đã viết về đồng chí Nguyễn Chí Thanh: “Đồng chí đã nêu một tấm gương trong sáng về lòng trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng về lòng yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, về lập trường giai cấp kiên định, về tinh thần cách mạng triệt để, tiến công kiên quyết và liên tục vào mọi kẻ thù giai cấp và dân tộc, chiến đấu không mệt mỏi để giành thắng lợi cho cách mạng, để bảo vệ Đảng, bảo vệ chân lý, không lùi bước trước bất cứ nguy hiểm khó khăn nào, luôn luôn nêu cao khí phách kiên cường của người chiến sĩ Mácxít - Lêninnít”⁽¹¹⁾.Đồng chí luôn khẳng định: “Đối với đường lối của Đảng, cán bộ, đảng viên ta đều nhất trí, song điều quan trọng hơn nữa là phải kiên quyết bảo vệ và phấn đấu đến cùng thực hiện đường lối của Đảng”⁽¹²⁾.