Nguyễn Chí Thanh và phong trào du kích

Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, chiến trường Bình – Trị – Thiên là một trong những nơi vô cùng ác liệt. Quân địch có ưu thế về vũ khí, phương tiện và lực lượng, trong khi bộ đội và nhân dân ta còn gặp rất nhiều khó khăn. Trước tình thế ấy, Nguyễn Chí Thanh nhận ra rằng nếu chỉ đối đầu trực diện với một đội quân mạnh hơn thì rất khó giành thắng lợi. Muốn đánh lâu dài, phải dựa vào dân, dựa vào địa hình và phát huy cách đánh linh hoạt. Từ đó, ông đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng và phát triển phong trào du kích.

Đối với Nguyễn Chí Thanh, du kích không đơn thuần là những người cầm súng chiến đấu. Đó là một lực lượng được sinh ra từ nhân dân và gắn bó với từng làng quê, từng con đường, từng thửa ruộng. Ông chủ trương xây dựng lực lượng du kích rộng khắp, kết hợp giữa lực lượng vũ trang với quần chúng, để mỗi địa phương đều có khả năng tự bảo vệ mình và góp sức vào cuộc kháng chiến chung.

Trong những ngày tháng ấy, có những người nông dân ban ngày vẫn cày ruộng, chăm sóc gia đình, nhưng khi quê hương bị đe dọa, họ trở thành những chiến sĩ du kích. Họ thông thuộc từng con đường, bờ tre, dòng sông, biết rõ từng lối đi trong làng. Chính sự am hiểu địa hình và sự che chở của nhân dân đã giúp lực lượng du kích có thể tồn tại và hoạt động ngay cả trong những vùng địch thường xuyên càn quét.

Nguyễn Chí Thanh luôn nhắc nhở cán bộ phải biết dựa vào dân và giữ gìn niềm tin của dân. Người dân là chỗ dựa của du kích; còn du kích phải bảo vệ cuộc sống của nhân dân. Vì thế, ở nhiều làng quê, một thế trận gắn kết dần được hình thành. Người canh gác, người đưa tin, người nuôi giấu cán bộ; khi cần thiết, lực lượng du kích đứng lên chiến đấu. Mỗi người một phần việc, nhưng tất cả cùng hướng về một mục tiêu: bảo vệ quê hương và giữ vững phong trào kháng chiến.

Có những đêm yên tĩnh tưởng như không có chuyện gì xảy ra. Nhưng khi quân địch bất ngờ tiến vào, tiếng mõ, tiếng tù và hoặc những tín hiệu quen thuộc lập tức truyền đi từ làng này sang làng khác. Người dân nhanh chóng tìm cách bảo vệ gia đình, đưa cán bộ đến nơi an toàn; lực lượng du kích bám địa bàn, chủ động đối phó. Khi địch mạnh, du kích tránh đối đầu bất lợi; khi có thời cơ, họ nhanh chóng hành động rồi rút về dựa vào sự che chở của nhân dân. Chính sự linh hoạt ấy khiến quân địch dù có ưu thế về vũ khí vẫn khó kiểm soát được vùng nông thôn.

Phong trào du kích vì thế không chỉ tạo ra những trận đánh nhỏ. Quan trọng hơn, nó làm cho quân địch luôn phải phân tán lực lượng, không thể dễ dàng kiểm soát địa bàn. Ở đâu có nhân dân, ở đó có cơ sở; ở đâu có cơ sở, ở đó có khả năng tổ chức kháng chiến. Từ những hoạt động tưởng như nhỏ bé, phong trào từng bước phát triển thành một thế trận rộng lớn, góp phần làm cho cuộc kháng chiến ngày càng vững chắc.

Điều đáng quý trong cách lãnh đạo của Nguyễn Chí Thanh là ông không chỉ chú trọng xây dựng lực lượng mà còn quan tâm đến con người. Ông hiểu rằng một đội du kích có thể có vũ khí, nhưng nếu không có lòng tin của nhân dân thì khó tồn tại lâu dài. Vì vậy, xây dựng phong trào du kích luôn gắn với việc củng cố cơ sở chính trị, chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.

Từ phong trào du kích ở Bình – Trị – Thiên, nhiều người dân bình thường đã trưởng thành trong chiến đấu. Họ học cách bảo vệ làng quê, biết tổ chức, biết đoàn kết và biết vượt qua nỗi sợ hãi. Những người từng chỉ quen với ruộng đồng đã trở thành những người góp phần giữ đất, giữ làng. Đó chính là sức mạnh đặc biệt của chiến tranh nhân dân: biến lòng yêu nước của mỗi người thành sức mạnh chung của cả cộng đồng.

Nhìn lại câu chuyện ấy, ta hiểu rằng phong trào du kích không chỉ là câu chuyện về cách đánh giặc. Đó còn là câu chuyện về niềm tin giữa nhân dân và người chiến sĩ. Người dân che chở cho du kích, du kích bảo vệ nhân dân; cán bộ gần dân, dân tin cán bộ. Chính mối quan hệ ấy đã tạo nên một sức mạnh mà vũ khí hiện đại của đối phương cũng khó có thể khuất phục.

Nguyễn Chí Thanh và phong trào du kích ở Bình – Trị – Thiên để lại một bài học sâu sắc: khi biết dựa vào nhân dân, biết đoàn kết và phát huy sức mạnh của cộng đồng, những lực lượng nhỏ bé vẫn có thể tạo nên sức mạnh lớn lao. Đó cũng là bài học về lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần không khuất phục trước khó khăn.

Những người du kích năm xưa có thể đã trở về với cuộc sống đời thường, những con đường làng cũng đã bình yên sau chiến tranh. Nhưng câu chuyện của họ vẫn còn đó, như một lời nhắc nhở rằng mỗi khi quê hương, đất nước đứng trước thử thách, sức mạnh lớn nhất luôn bắt đầu từ lòng dân, sự đoàn kết và niềm tin vào chính nghĩa.