Nguyễn Chích

Nguyễn Chích (1382–1448), còn được gọi là Lê Chích sau khi được ban quốc tính, là một danh tướng và công thần khai quốc của triều Hậu Lê. Ông nổi tiếng nhất với vai trò trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đặc biệt là đề xuất chiến lược tiến quân vào Nghệ An, một quyết định được nhiều sử gia xem là bước ngoặt dẫn tới thắng lợi của nghĩa quân.

Sự nghiệp trước và trong khởi nghĩa Lam Sơn

Trước khi gia nhập lực lượng của Lê Lợi, Nguyễn Chích đã tự xây dựng căn cứ tại vùng Hoàng – Nghiêu ở Thanh Hóa và tập hợp lực lượng chống quân Minh. Đến cuối năm 1420, ông đem toàn bộ nghĩa quân của mình sáp nhập với nghĩa quân Lam Sơn, được giao những chức vụ quân sự quan trọng và tham gia nhiều trận đánh lớn từ giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa.

Đóng góp chiến lược

Đóng góp nổi bật nhất của Nguyễn Chích là kiến nghị chuyển hướng chiến lược từ vùng núi Thanh Hóa vào Nghệ An. Ông nhận định Nghệ An là vùng "đất rộng, người đông", có điều kiện thuận lợi để xây dựng hậu phương, tích lũy nhân lực và vật lực trước khi tiến ra Đông Quan. Kế hoạch này được chấp thuận và nhanh chóng mang lại hàng loạt thắng lợi trong các chiến dịch năm 1424–1425, mở rộng vùng kiểm soát của nghĩa quân từ Thanh Hóa đến Thuận Hóa và tạo nền tảng cho cuộc tổng phản công sau đó.

Sau khi nhà Hậu Lê được thành lập

Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa, Nguyễn Chích được phong tước Đình Thượng hầu và được ban họ vua, từ đó thường được gọi là Lê Chích. Ông tiếp tục đảm nhiệm việc trấn giữ vùng biên phía Nam, nhiều lần chỉ huy chống các cuộc tiến công của Chiêm Thành. Ông qua đời năm 1448 và được truy tặng chức Nhập nội Tư không Bình chương sự, thụy hiệu Trinh Vũ.

Di sản và đánh giá

Các sử gia đời sau đánh giá rất cao tầm nhìn quân sự của Nguyễn Chích. Lê Quý Đôn trong Kiến văn tiểu lục cho rằng việc nghĩa quân xây dựng được thế mạnh để đi tới thắng lợi cuối cùng "thực bắt đầu từ Lê Chích", nhấn mạnh vai trò của chiến lược tiến vào Nghệ An. Ngày nay, ông được thờ tại nhiều di tích ở Thanh Hóa, tên ông cũng được đặt cho một số tuyến đường và trường học nhằm ghi nhớ công lao đối với lịch sử dân tộc.