Nguyễn Chích - người có công giúp đỡ cách mạng trước năm 1945
Nguyễn Chích (1382–1448), còn được ban quốc tính là Lê Chích, là danh tướng và công thần khai quốc triều Hậu Lê. Ông nổi tiếng với vai trò tướng lĩnh chủ chốt trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống ách đô hộ nhà Minh, đặc biệt là người hiến kế chiến lược đưa nghĩa quân tiến vào Nghệ An, tạo bước ngoặt quyết định cho thắng lợi cuối cùng.
Nguyễn Chích
Nguyễn Chích (1382–1448), còn được ban quốc tính là Lê Chích, là danh tướng và công thần khai quốc triều Hậu Lê. Ông nổi tiếng với vai trò tướng lĩnh chủ chốt trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống ách đô hộ nhà Minh, đặc biệt là người hiến kế chiến lược đưa nghĩa quân tiến vào Nghệ An, tạo bước ngoặt quyết định cho thắng lợi cuối cùng.
Key facts
Năm sinh–mất: 1382 – 1448
Quê quán: Xã Đông Ninh, huyện Đông Sơn, Thanh Hóa
Chức tước: Nhập nội Tư không, Hiến quốc công
Tước hiệu truy phong: Trinh Vũ
Công lao nổi bật: Hiến kế chuyển hướng chiến lược vào Nghệ An (1424)
Xuất thân và khởi nghĩa Hoàng – Nghiêu
Sinh trong gia đình nông dân nghèo, mồ côi cha mẹ sớm, Nguyễn Chích sớm nuôi chí đánh giặc Minh. Ông dựng cờ khởi nghĩa tại vùng núi Hoàng – Nghiêu (nay thuộc các huyện Đông Sơn, Nông Cống, Triệu Sơn, Thanh Hóa), lập căn cứ lợi dụng địa thế núi sông hiểm trở để cầm cự và nhiều lần đánh bại quân Minh . Căn cứ Hoàng – Nghiêu trở thành trung tâm lớn của phong trào kháng Minh ở Nam Thanh Hóa.
Gia nhập nghĩa quân Lam Sơn
Năm 1420, trước thanh thế khởi nghĩa của Lê Lợi, Nguyễn Chích đem toàn bộ lực lượng về hợp nhất, được phong chức Thiết Đột Hữu Vệ Đồng Tổng Đốc Chư Quân và sau thăng Nhập nội Thiếu úy. Ông từng chỉ huy các trận Ba Lẫm, Sách Khôi đánh tan 10 vạn quân Minh của Trần Trí, góp phần củng cố lực lượng Lam Sơn .
Kế sách Nghệ An và bước ngoặt chiến lược
Năm 1424, Nguyễn Chích đề xuất kế hoạch tiến vào Nghệ An – “nơi hiểm yếu, đất rộng, người đông”. Đề xuất này được Lê Lợi chấp thuận, mở đầu chuỗi thắng lợi từ Trà Lân, Bồ Ải, Diễn Châu, rồi lan ra Tân Bình, Thuận Hóa. Kế sách này giúp nghĩa quân thoát thế phòng thủ cục bộ, mở rộng thành chiến tranh giải phóng trên toàn quốc .
Sự nghiệp dưới triều Hậu Lê
Sau khi giành độc lập, Nguyễn Chích được phong tước Đình Thượng Hầu, trấn thủ biên giới phía Nam, hai lần đánh tan quân Chiêm Thành xâm lược. Ông mất năm 1448, được truy tặng Nhập nội Tư không Bình chương sự, thụy hiệu Trinh Vũ . Tên ông được đặt cho nhiều đường phố và trường học ở Thanh Hóa, Hà Nội, Đà Nẵng.
Di sản và tưởng niệm
Hiện xã Đông Ninh vẫn còn đền thờ, mộ và văn bia ghi công Nguyễn Chích; khu căn cứ Hoàng – Nghiêu được xem là di tích lịch sử cấp tỉnh, minh chứng cho tài thao lược và lòng yêu nước của vị tướng khai quốc triều Lê
