Nguyễn Chơn – Người chỉ huy thần tốc từ Tam Kỳ đến Đà Nẵng

Nguyễn Chơn – Người chỉ huy thần tốc từ Tam Kỳ đến Đà Nẵng

Thời kỳ: Đại thắng mùa Xuân 1975

Nguyễn Chơn sinh tháng 12-1927, quê ở xã Hòa Thắng, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, nay thuộc thành phố Đà Nẵng. Ông nhập ngũ tháng 2-1946 và trưởng thành từ một người lính lên cán bộ tiểu đoàn, trung đoàn rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 Quân khu 5. Ông là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, sau này mang quân hàm Thượng tướng. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, ông trực tiếp chỉ huy Sư đoàn 2 tiến công trên chiến trường Quảng Nam - Đà Nẵng.

Trước khi bước vào mùa Xuân 1975, Nguyễn Chơn đã có nhiều năm chiến đấu ở chiến trường Khu 5. Ông từng chỉ huy bộ đội trong các trận Ba Gia, Vạn Tường, Đường 9 - Nam Lào và Đắc Tô - Tân Cảnh. Những năm tháng ấy giúp ông tích lũy nhiều kinh nghiệm về cách tổ chức lực lượng và đặc biệt là cách nắm bắt tình hình trên chiến trường. Đến năm 1975, ông đã là một cán bộ chỉ huy dày dạn của Sư đoàn 2.

Sau những thắng lợi lớn ở Tây Nguyên và Trị - Thiên, tình hình chiến trường miền Trung thay đổi rất nhanh. Quân ta liên tiếp giành thắng lợi ở nhiều địa bàn, trong khi lực lượng đối phương ở Quảng Nam - Đà Nẵng ngày càng bị cô lập. Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương chủ trương tranh thủ thời cơ, phát triển tiến công nhanh về phía Nam. Đà Nẵng trở thành một mục tiêu đặc biệt quan trọng trong kế hoạch tiếp theo.

Lúc này, Sư đoàn 2 do Nguyễn Chơn chỉ huy được giao nhiệm vụ tiến công trên hướng Quảng Nam. Các đơn vị vừa chiến đấu vừa cơ động rất nhanh. Trong quá trình chuẩn bị đánh Tam Kỳ, Nguyễn Chơn nhận thấy lực lượng đối phương đang có dấu hiệu hoang mang và khả năng chống đỡ bị suy giảm. Ông cho rằng nếu chậm lại, đối phương sẽ có thêm thời gian củng cố lực lượng, vì vậy cần tận dụng ngay thời cơ đang xuất hiện.

Một thông tin quan trọng mà Sư đoàn 2 nắm được là lực lượng đối phương tại căn cứ Chu Lai đã gặp khó khăn về pháo binh. Nguyễn Chơn quyết định đẩy nhanh tốc độ tiến công. Các đơn vị được lệnh hành quân và đánh chiếm Tam Kỳ. Cuộc tiến công diễn ra nhanh, khiến hệ thống phòng thủ của đối phương không kịp củng cố. Thị xã Tam Kỳ được giải phóng, tạo điều kiện để lực lượng ta tiếp tục phát triển ra phía Bắc.

Sau khi Tam Kỳ được giải phóng, Nguyễn Chơn không cho các đơn vị dừng lại lâu. Các trung đoàn nhanh chóng hành quân theo trục Quốc lộ 1 về phía Đà Nẵng. Đây là một chặng đường rất quan trọng, bởi Đà Nẵng khi đó là căn cứ quân sự lớn, tập trung một lực lượng đông của Quân đoàn 1 - Quân khu 1 của chính quyền Sài Gòn. Theo tài liệu của Báo Quân đội nhân dân, chiến dịch Đà Nẵng diễn ra từ ngày 26 đến 29-3-1975 và kết thúc bằng việc giải phóng thành phố.

Trên đường tiến về Đà Nẵng, các đơn vị của Sư đoàn 2 liên tục gặp những lực lượng đang rút chạy hoặc chống cự. Nguyễn Chơn nhận định sự hoang mang của đối phương đang tăng lên và nếu quân ta tiến công mạnh, đội hình phòng thủ sẽ càng nhanh chóng tan rã. Vì vậy, ông tiếp tục thúc đẩy các đơn vị tiến quân với tốc độ cao. Cách chỉ huy ấy phù hợp với diễn biến rất nhanh của chiến trường lúc bấy giờ.

Ngày 29-3-1975, Đà Nẵng được giải phóng. Chiến thắng này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Huế được giải phóng và trở thành một bước phát triển rất lớn của cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975. Một căn cứ quân sự lớn của đối phương ở miền Trung đã được giải phóng, tạo điều kiện để quân ta tiếp tục tập trung lực lượng cho cuộc tiến công vào Sài Gòn.

Đối với Nguyễn Chơn, ngày Đà Nẵng được giải phóng còn có một ý nghĩa đặc biệt vì đây chính là quê hương của ông. Sau gần ba mươi năm chiến đấu xa nhà, ông có dịp trở về thăm cha mẹ và gia đình tại quê nhà sau khi thành phố được giải phóng. Cuộc gặp ấy hẳn là một khoảnh khắc rất đáng nhớ đối với một người đã dành phần lớn tuổi trẻ cho chiến trường.

Nguyễn Chơn sau này tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị trong quân đội, trong đó có Tư lệnh Quân đoàn 2, Tư lệnh Quân khu 5 và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Nhưng trong câu chuyện về Đại thắng mùa Xuân 1975, hình ảnh đáng nhớ của ông là người chỉ huy biết nhìn ra thời cơ và thúc đẩy đơn vị tiến nhanh từ Tam Kỳ ra Đà Nẵng. Những quyết định ấy góp phần vào thắng lợi của chiến dịch Đà Nẵng, một trong những bước tiến quan trọng trước khi quân ta bước vào Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Câu chuyện của Nguyễn Chơn giúp chúng ta hiểu rằng Đại thắng mùa Xuân 1975 được tạo nên không chỉ bởi sức mạnh của các đơn vị chiến đấu mà còn bởi khả năng nắm bắt thời cơ của những người chỉ huy. Từ Tam Kỳ đến Đà Nẵng, mỗi ngày trôi qua đều có thể làm thay đổi cục diện chiến trường. Với học sinh hôm nay, câu chuyện ấy nhắc chúng ta