Nguyễn Công Mỹ

Đồng chí Nguyễn Công Mỹ sinh năm 1909, quê làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

        Nguyễn Công Mỹ học ở Hải Phòng, năm 1925 tham gia biểu tình đòi thả nhà chí sĩ Phan Bội Châu. Năm 1930 đang học năm thứ tư trường Sư phạm Hà Nội đồng chí bị đuổi học vì tham gia hoạt động cách mạng. Sau đó đồng chí về dạy tư ở nội thành Hải Phòng và tiếp tục hoạt động.

        Thời kỳ Mặt trận Dân chủ, Nguyễn Công Mỹ được Đảng phân công hoạt động công khai. Tổ chức Hướng đạo sinh Hải Phòng đã được đồng chí cùng các thầy giáo Nguyễn Hữu Tảo, Lê Xuân phùng và Vũ Qúi xây dựng và hướng vào con đường hoạt động yêu nước. Khi bầu cử hội đồng thành phố, Đảng bộ Hải Phòng đã chọn Nguyễn Công Mỹ ra tranh cử với đốc-tờ Đệ. Lúc này theo chủ trương của Đảng, Nguyễn Công Mỹ hoạt động công khai trong hội Ánh Sáng và đã thay Bùi Vũ Trụ làm trưởng ban Uỷ ban chống nạn thất học. Với hoạt động xã hội rộng rãi nên Nguyễn Công Mỹ có ảnh hưởng sâu rộng, nhưng do chính quyền Pháp tổ chức bầu cử gian lận nên đốc-tờ Đệ đã thắng. Ngày công bố kết quả bầu cử, thanh niên công nhân đã công kênh rước Nguyễn Công Mỹ trước quảng trường toà Đốc lý, hô vang khẩu hiệu đòi tự do dân chủ. Tháng 5/1938, hội Truyền bá quốc ngữ thành lập, cơ sở của hội ở Hải Phòng-Kiến An lần lượt ra đời. Nguyễn Công Mỹ đảm nhiệm công tác Trưởng ban cổ động.

        Cánh mạng tháng Tám thành công, Nguyễn Công Mỹ giữ chức Uỷ viên tư pháp trong Uỷ ban nhân dân cách mạng thành phố. Ngày 8/9/1945 Hồ Chủ tịch đã ký sắc lệnh thành lập Nha bình dân học vụ, Nguyễn Công Mỹ được bổ nhiệm chức Tổng giám đốc Nha. Vừa nhận nhiệm vụ, đồng chí đã bắt tay chuẩn bị xây dựng bộ máy, chương trình, nội dung, sách giáo khoa, nguồn giáo viên, học viên... Ngày 17/9/1945, Nguyễn Công Mỹ chủ trì hội nghị cán bộ toàn Nha để bàn và thông qua kế hoạch.

        Với kinh nghiệm hoạt động chống thất học và vận động thanh niên ở Hải Phòng thời kỳ bí mật, Nguyễn Công Mỹ đã cùng đồng sự dựa vào chính quyền các cấp hoạt động tích cực. Kháng chiến nổ ở Miền Nam, ngày 19/12/1946 lan ra toàn quốc, nhưng phong trào diệt dốt vẫn duy trì phát triển khắp nước không chỉ ở vùng tự do, vùng du kích mà cả nhiều nơi trong vùng địch tạm chiếm.

        Đến tháng 6/1950, cả nước đã có trên 10 triệu người thoát nạn mù chữ, 10 tỉnh, 80 huyện, 1424 xã, 7248 thôn được công nhận thanh toán nạn mù chữ. Cũng năm này, Quốc hội họp kỳ II đánh giá: “Cũng như thành tích chống giặc ngoại xâm và thành tích chống giặc đói, thành tích bồi dưỡng học viên chống giặc dốt rất là vĩ đại...”. Những thành tích vĩ đại trên có phần đóng góp to lớn của người Tổng giám đốc Nha đầu tiên, nhà giáo, nhà cách mạng Nguyễn Công Mỹ.

         Ngày 6/1/1949 đồng chí đã hi sinh khi đi công cán.