NGUYỄN CÔNG TRỨ – MỘT ĐỜI DỌC NGANG, MỘT LÒNG VÌ DÂN VÌ NƯỚC
Có những con người đi qua lịch sử không chỉ bằng những chức vị họ từng giữ, mà bằng một khí phách khiến hậu thế nhắc đến tên mình vẫn cảm nhận được hơi thở của một thời đại. Với tôi, Nguyễn Công Trứ là một con người như thế. Ông vừa là nhà thơ tài hoa, vừa là một nhà quân sự có tài, một người có công lớn trong việc khai khẩn đất đai, lập nên những vùng dân cư mới. Nhưng vượt lên trên tất cả, ở Nguyễn Công Trứ nổi bật là một bản lĩnh sống mạnh mẽ và một tấm lòng luôn hướng về dân, về nước.
Nguyễn Công Trứ sinh năm 1778 tại làng Uy Viễn, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Con đường công danh của ông không hề bằng phẳng. Ông nhiều lần trải qua cảnh thăng giáng, được trọng dụng rồi bị giáng chức. Thế nhưng trước những biến động ấy, Nguyễn Công Trứ vẫn giữ được khí chất riêng. Ông không để hoàn cảnh làm thay đổi lý tưởng của mình.
Điều làm tôi khâm phục nhất ở ông là chí làm trai gắn với trách nhiệm đối với đất nước. Với Nguyễn Công Trứ, lập công danh không đơn thuần để tìm kiếm vinh hoa cho bản thân. Người làm trai phải có trách nhiệm với non sông, phải đem tài năng của mình phục vụ nhân dân. Chính vì thế, khi đất nước có giặc, ông không chỉ là một vị quan mà còn trực tiếp tham gia việc quân.
Trong những năm làm quan, Nguyễn Công Trứ từng tham gia đánh dẹp nhiều cuộc nổi dậy và được giao những nhiệm vụ quân sự quan trọng. Ông thể hiện khả năng tổ chức, quyết đoán và tinh thần dám chịu trách nhiệm. Nhưng có lẽ điều khiến tên tuổi ông còn được nhắc đến lâu dài lại nằm ở một phương diện khác: khai hoang, lập ấp và chăm lo cuộc sống nhân dân.
Tại vùng ven biển Ninh Bình, Thái Bình, ông có công lớn trong việc tổ chức khai phá đất đai, lập nên vùng đất Kim Sơn, Tiền Hải. Những vùng đất từng chịu ảnh hưởng của thiên nhiên khắc nghiệt dần trở thành nơi sinh sống của người dân. Nếu chiến công ngoài trận mạc đem lại sự bình yên thì những công việc khai hoang ấy lại góp phần tạo dựng cuộc sống lâu dài cho nhân dân.
Nhìn vào cuộc đời Nguyễn Công Trứ, tôi nhận ra một điều: lòng yêu nước không chỉ thể hiện khi cầm gươm ra trận. Yêu nước còn là biết đem trí tuệ, sức lực và tài năng của mình để làm cho quê hương tốt đẹp hơn.
Có lẽ vì thế mà dù cuộc đời ông trải qua không ít thăng trầm, hình ảnh Nguyễn Công Trứ vẫn giữ được sức sống đặc biệt. Ông sống có cá tính, có tự trọng, có khát vọng và quan trọng hơn cả là có trách nhiệm với những điều mình lựa chọn.
Ngày nay, chúng ta không còn phải đối diện với những cuộc chiến như cha ông ngày trước. Nhưng đất nước vẫn cần những con người có lý tưởng, có năng lực và biết cống hiến. Một học sinh có thể chưa làm được những việc lớn lao, nhưng có thể bắt đầu từ việc học tập nghiêm túc, sống trung thực, biết yêu thương cộng đồng và không ngừng hoàn thiện bản thân.
Nguyễn Công Trứ đã sống một cuộc đời nhiều thăng trầm nhưng không thiếu những dấu ấn lớn lao. Từ một con người của thế kỷ XIX, ông để lại cho chúng ta bài học vẫn còn nguyên giá trị: hãy sống có chí, có trách nhiệm và biết biến tài năng của mình thành những điều có ích cho quê hương, đất nước.
