Nguyễn Công Tường – Người lái xe kéo pháo trên Trường Sơn

Năm 1964, Nguyễn Công Tường vừa tròn 20 tuổi thì lên đường nhập ngũ. Sau ba tháng huấn luyện, ông được chọn đi học lái xe kéo pháo. Công việc của ông gắn với những khẩu pháo cao xạ – những vũ khí phải được đưa đến đúng trận địa, đúng thời điểm để bảo vệ các tuyến giao thông và lực lượng chiến đấu.

Từ năm 1964 đến 1967, ông làm nhiệm vụ lái xe kéo pháo bảo vệ thành phố Vinh. Cuối năm 1967, nhiệm vụ mới đến: đưa những khẩu pháo cao xạ vào tuyến Trường Sơn. Ông được phân công cơ động trên các cung đường 12, 15, 16 và 20 Quyết Thắng, những tuyến đường ngày đêm bị máy bay Mỹ đánh phá.

Trường Sơn lúc ấy là một chiến trường đặc biệt. Đường hẹp, nhiều đoạn lầy lội, dốc cao; xe phần lớn đã sử dụng lâu ngày. Phía trên là máy bay địch, phía dưới là những hố bom vừa mới xuất hiện. Những chuyến xe thường xuất phát vào ban đêm. Đèn xe phải che kín, có những đêm trăng sáng, người lái gần như tắt đèn để tránh bị phát hiện.

Nguyễn Công Tường nhớ nhất những chuyến kéo pháo. Một khẩu pháo cao xạ muốn đến được trận địa không chỉ cần người chiến đấu, mà còn cần những người lái xe đưa nó vượt qua từng con dốc, từng trọng điểm. Trong suốt thời gian ở Trường Sơn, ông đã thực hiện 724 lần kéo pháo và 29 chuyến chở đạn dược vào trận địa.

Một trong những thử thách đáng nhớ xảy ra trong chiến dịch Lam Sơn 719 năm 1971. Khi kéo pháo vào trận địa ở khu vực Hạ Lào, đơn vị gặp một con dốc cao, trơn và rất khó vượt. Xe không thể kéo pháo lên theo cách thông thường. Nếu không xử lý kịp, cả xe, pháo và người đều có thể gặp nguy hiểm.

Nguyễn Công Tường cùng đồng đội đã tìm cách hạ pháo xuống, nhả tời, đưa dây tời sang phía bên kia buộc vào gốc cây rồi quay đầu xe để dùng tời kéo pháo lên. Suốt cả đêm, họ lần lượt đưa được 6 khẩu pháo vượt qua con dốc, kịp thời phục vụ chiến dịch. Sau chiến dịch, ông được bầu là Chiến sĩ Quyết thắng và được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Nhưng người lái xe Trường Sơn không chỉ biết cầm vô-lăng.

Ông Tường còn được đồng đội nhớ đến như một người thợ sửa xe bất đắc dĩ nhưng rất giỏi. Khi xe bị bom đánh hỏng, ông thường tìm đến những chiếc xe đã bị phá hủy, tháo các phụ tùng còn sử dụng được rồi mang về thay cho xe của mình hoặc xe đồng đội. Có lần cuối năm 1971, dù đang điều trị vì đau khớp và sốt rét, nghe tin đơn vị đang chiến đấu, ông xin ra viện sớm. Về đến đơn vị, ông mất hai ngày sửa một chiếc xe cũ để tiếp tục đưa pháo vào chiến trường.

Ngày 16/4/1972, tại khu vực Ca Lu, Quảng Trị, xe của ông bị bom đánh hỏng két nước và cháy lốp. Nguyễn Công Tường lại tìm phụ tùng từ những xe bị hỏng để sửa chữa. Nhờ chiếc xe được khôi phục, ông tiếp tục kéo pháo cho đơn vị cơ động; nguồn tư liệu của Báo Quân đội nhân dân ghi nhận trong ngày hôm đó đơn vị đã bắn rơi 4 máy bay địch.

Điều day dứt nhất trong ký ức của ông không phải là những con số 724 lần kéo pháo hay hơn 100.000km đường Trường Sơn, mà là những người đồng đội đã không trở về.

Trong một tiểu đội lái xe, ông từng chứng kiến nhiều người lần lượt hy sinh. Có người đồng đội tên Bình, quê Hà Bắc, từng nói với ông rằng sau trận đánh sẽ xin về quê lấy vợ. Nhưng người lính trẻ ấy đã hy sinh khi mới 19 tuổi. Lời hẹn giản dị của một chàng trai tuổi đôi mươi vì thế mãi mãi không thể thực hiện.

Từ năm 1964 đến 1975, Nguyễn Công Tường đã vượt hơn 10 vạn kilômét trên các tuyến đường Trường Sơn. Ngoài kéo pháo, ông còn chở đạn, đưa thương binh về phía sau, bốc vác hàng hóa và có lúc trực tiếp băng bó, chăm sóc đồng đội bị thương.

Ngày 31/12/1973, Nguyễn Công Tường được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.