Nguyễn Đăng Lành – cậu bé 13 tuổi làm liên lạc trong vùng địch

Nguyễn Đăng Lành sinh năm 1935, trong một gia đình nông dân nghèo ở Nam Hưng, Nam Sách, Hải Dương. Khi mới 13 tuổi, Lành đã tham gia hoạt động du kích địa phương. Công việc của cậu là cảnh giới, rải truyền đơn, chuyển công văn, đưa đón cán bộ và nắm tình hình quân Pháp.

Ở tuổi mà hôm nay nhiều đứa trẻ còn đang ngồi trên ghế nhà trường, Lành đã phải đi qua những vùng có quân địch.

Từ tháng 1/1948, cậu theo dõi hoạt động của quân Pháp tại bốt Linh Xá, tìm cách lấy đạn của địch đưa cho du kích và cung cấp thông tin về vị trí hỏa lực, cách bố phòng để lực lượng kháng chiến có phương án đối phó.

Đến năm 1948–1949, Lành tiếp tục làm nhiệm vụ liên lạc, đưa cán bộ vượt qua Quốc lộ 17 để hoạt động trong vùng tạm chiếm.

Một buổi sáng tháng 8 năm 1949

Ngày 30/8/1949, Lành đang trên đường đưa tài liệu từ khu vực Hợp Tiến về thì phát hiện quân Pháp đang bao vây, càn quét làng mình.

Cậu lập tức cảnh báo cán bộ đang ở trong hầm.

Không chỉ báo động, Lành còn nhường hầm của mình cho cán bộ mới về, tìm cách ngụy trang để bảo vệ họ rồi chạy về phía một góc ao để đánh lạc hướng quân địch.

Nhưng Lành bị phát hiện và bắt giữ.

Quân Pháp tra tấn cậu rất dã man, đánh đến gãy xương sườn nhưng không khai báo.

Chúng đưa Lành ra trước dân làng, tìm cách ép cậu chỉ ra những người là cán bộ Việt Minh.

Nhưng cậu không nói.

Cuối cùng, Nguyễn Đăng Lành bị sát hại khi mới 14 tuổi.

Một cậu bé, một lựa chọn

Điều khiến câu chuyện này ám ảnh không phải chỉ vì Lành hy sinh khi tuổi đời quá nhỏ.

Mà bởi trong khoảnh khắc nguy hiểm nhất, cậu đã có một lựa chọn rất rõ ràng:

cứu cán bộ trước, còn mình thì ở lại đánh lạc hướng quân địch.

Một cậu bé 14 tuổi khi ấy chưa thể biết cuộc đời mình sẽ đi về đâu.

Nhưng cậu hiểu rằng nếu mình nói ra, những người đang được che giấu có thể bị bắt.

Và Lành đã giữ im lặng.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng ghi Nguyễn Đăng Lành trong số những anh hùng liệt sĩ thiếu niên, với các nhiệm vụ liên lạc, rải truyền đơn, đưa đón cán bộ và trinh sát tình hình địch.

Điều đặc biệt là ngày nay, tên Nguyễn Đăng Lành vẫn được đặt cho một tuyến đường ở khu vực Nam Sách — một dấu vết rất đời thường nhưng khiến câu chuyện về cậu bé năm xưa không bị quên đi.

Nếu đứng trên một con đường mang tên Nguyễn Đăng Lành ngày nay, thật khó tưởng tượng rằng cái tên ấy thuộc về một cậu bé 14 tuổi đã từng chạy qua vùng quê trong thời chiến, mang theo tài liệu và tìm cách bảo vệ cán bộ.

Có những người hùng không kịp lớn. Nguyễn Đăng Lành đã gửi lại tuổi thiếu niên của mình cho cuộc kháng chiến, để những người khác có thể tiếp tục con đường mà cậu chưa kịp đi hết.