NGUYỄN ĐĂNG LÀNH - NGƯỜI ANH HÙNG NHỎ TUỔI

Từ khi rất trẻ — khoảng 13 tuổi — đã tham gia hoạt động kháng chiến tại địa phương: giữ nhiệm vụ cảnh giới, rải truyền đơn, vận chuyển công văn, đưa đón cán bộ và trinh sát nắm tình hình địch. Từ tháng 1/1948, Nguyễn Đăng Lành đã tham gia theo dõi hoạt động của quân Pháp tại bốt Linh Xá, thu thập đạn cho du kích, cung cấp vị trí hỏa lực và cách phòng thủ của địch, giúp xã đội xây dựng phương án đánh bốt. Từ tháng 8/1948 đến ngày 30/8/1949, được giao nhiệm vụ liên lạc cho Ủy ban Kháng chiến và Xã đội xã Nam Hưng, hướng dẫn cán bộ vượt qua quốc lộ để vào vùng tạm chiếm.

Sáng ngày 30 tháng 8 năm 1949, khi hai đại đội lính lê dương và lính ngụy tiến vào vây quét thôn Trần Xá (xã Nam Hưng) nhằm tiêu diệt Ủy ban Kháng chiến, Nguyễn Đăng Lành đã phát tín hiệu báo cho cán bộ rút xuống hầm bí mật và nhường chỗ cho cán bộ mới về. Sau đó, nấp tại ao xóm rồi bị phát hiện và bắt. Kẻ thù đánh đập, tra tấn dã man nhằm ép khai vị trí hầm bí mật, nhưng không khai báo. Theo ghi nhận, bị gãy xương sườn, bị treo lên cây để tra hỏi, bị dẫn đi quanh thôn nhằm ép khai, nhưng vẫn giữ lòng trung thành với cách mạng đến phút cuối. Nguyễn Đăng Lành hy sinh khi mới khoảng 14 tuổi—một tuổi thơ ngắn ngủi nhưng giàu lòng dũng cảm và hy sinh cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập của dân tộc.

Với những hoạt động và hy sinh của mình, Nguyễn Đăng Lành được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 25 tháng 3 năm 1997 bởi Nhà nước Việt Nam. Hình ảnh của anh đã được đưa vào chuyên mục “16 chân dung bất tử của anh hùng liệt sĩ thiếu niên”. Tại quê hương Nam Sách (Hải Dương) cũ, có con đường mang tên Nguyễn Đăng Lành để ghi nhớ và vinh danh hy sinh của anh.