Nguyễn Đình Anh

CỤ HỒNG THỊ NỤ – NGƯỜI “NẤU TRO NUÔI CÁCH MẠNG” Ở NGHỆ AN (1931–1934)**

Trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1931–1934, nhiều gia đình nông dân ở Hưng Nguyên – Nam Đàn đã góp công lớn nhưng không để lại tên tuổi. Một trong số đó là cụ Hồng Thị Nụ, người đàn bà làm nghề nấu tro, đã âm thầm nuôi giấu cán bộ và trở thành mắt xích quan trọng trong phong trào.

Cụ Nụ sống trong túp nhà tranh nhỏ bên bờ ruộng, ngày ngày đốt rơm thành tro rồi bán cho dân làng làm phân bón. Chính nghề này trở thành “vỏ bọc hoàn hảo” cho cụ hoạt động bí mật. Từ năm 1931, khi nhiều cán bộ bị truy lùng gắt gao, cụ đào một hố nhỏ dưới bếp, che bằng lớp tro dày. Nếu có người bị truy đuổi, cụ lập tức đổ tro lên miệng hầm, vừa che giấu vừa tránh để lại dấu chân.

Có lần, một cán bộ trẻ bị thương chạy ngang nhà. Không do dự, cụ kéo người ấy vào bếp, giấu xuống hầm rồi đổ tro đầy lên trên. Ngay sau đó, lính lệ ập vào vì thấy vết máu. Cụ bình thản nhóm bếp, khói bay mù mịt khiến chúng khó chịu, lục soát qua loa rồi bỏ đi.

Cụ còn là “đài đưa tin” không ai ngờ đến. Cụ ngồi bán tro ngoài chợ, nhưng mỗi khi có tín hiệu báo nguy, cụ cầm giỏ đi nhanh qua ba con ngõ – dấu hiệu để cơ sở khác hiểu rằng phải rút lui. Sau này, nhiều cán bộ thừa nhận: “Nếu không có bà Nụ, phong trào Hưng Nguyên đã đứt quãng trong những ngày khó nhất.”

Cụ mất năm 1975, sống trọn đời trong im lặng. Người dân gọi cụ là “người giữ bếp tro đỏ lửa cách mạng.”