Nguyễn Đình Chiểu

Năm 1833, Lê Văn Khôi nổi dậy chiếm thành Gia Định, Nguyễn Đình Chiểu được cha đưa ra Huế, gửi ăn học. Khoảng năm 1840, Nguyễn Đình Chiểu trở về Nam, và đến năm 1843 thi đỗ tú tài tại trường thi Gia Định. Năm 1846, cậu Tú Chiểu lại ra kinh đô Huế chuẩn bị thi tiếp. Nhưng không may, Nguyễn Đình Chiểu nhận được tin mẹ mất, phải bỏ thi về Nam chịu tang. Phần vì đường sá xa xôi, vất vả, phần vì thương khóc mẹ nhiều. Nguyễn Đình Chiểu bị đau mắt nặng và mù cả hai mắt, Nguyễn Đình Chiểu về Gia Định và mở trường dạy học. Danh tiếng thầy Đồ Chiểu vang khắp miền lục tỉnh. Ông còn bốc thuốc chữa cho dân với tấm lòng nhân ái bao la.

Khi thực dân Pháp đánh vào Gia Định (1859), trong lúc quan tướng triều đình hoảng hốt chạy dài, Nguyễn Đình Chiểu đã ngay lập tức, cùng nhân dân và các sĩ phu yêu nước chiến dấu để bảo vệ từng tấc đất của cha ông. Không thể trực tiếp cầm gươm cầm súng xông ra giữa trận tiền, Nguyễn Đình Chiểu tích cực cùng các lãnh tụ nghĩa quân bàn mưu tính kế đánh giặc, đồng thời sáng tác những vần thơ cháy bỏng căm hờn để khích lệ tinh thần chiến đấu chống giặc của nhân dân. Gia Định mất, ông chạy về Cần Giuộc. Cần Giuộc mất, Nguyễn Đình Chiểu chạy về Ba Tri (Bến Tre)… Rồi cả Nam Kì lục tỉnh đều lọt vào tay giặc, nỗi đau dồn lên đầu ngọn bút và tấm lòng vẫn sáng tựa gương, nhà thơ mù đất Đồng Nai đã nêu cao tấm gương kiên trung, bất khuất trước kẻ thù. Mọi sự đe dọa, mọi thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc bằng tiền tài, đất đai, danh vọng của thực dân đều không lung lạc nổi ý chí Nguyễn Đình Chiểu. Ông vẫn tiếp tục chiến dấu bằng ngòi bút cho đến hơi thở cuối cùng.

Nguyễn Đình Chiểu mất ngày 03/07/1888 tại Ba Tri. Đám tang ông cả cánh đồng Ba Tri rợp trong khăn tang, rất đông học trò và đồng bào thương tiếc tiễn đưa người thầy giáo, nhà thơ, người con ưu tú của dân tộc về nơi an nghỉ cuối cùng.