Nguyễn Đình Chiểu
Ngọn Bút Cháy Rực Giữa Đêm Trường Lịch Sử
Nguyễn Đình Chiểu: Ngọn Bút Cháy Rực Giữa Đêm Trường Lịch Sử Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu không cầm súng, cầm gươm, nhưng cuộc đời ông lại là một cuộc chiến đấu không ngừng nghỉ trong tâm thế của một "vị tướng" trên mặt trận tư duy và ngòi bút. "Thời hoa lửa" của cụ Đồ Chiểu không rực rỡ ánh hỏa tiễn, mà rực cháy bằng ngọn lửa của lòng yêu nước nồng nàn và khí tiết thanh cao giữa đêm đen của buổi đầu mất nước. Lịch sử dân tộc Việt Nam thế kỷ XIX ghi dấu một hình tượng kỳ lạ và vĩ đại: một nhà thơ mù đi trong bóng tối nhưng lại dùng ánh sáng của tâm hồn để dẫn đường cho cả một phong trào kháng chiến. Đó chính là Nguyễn Đình Chiểu, người mà mỗi dòng thơ viết ra đều mang sức mạnh của vạn binh đao, rực cháy tinh thần hào hùng của "thời hoa lửa". Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu khởi đầu bằng những bi kịch chồng chất: hỏng mắt khi đang chờ khoa cử, mẹ mất, gia đình sa sút, hôn thê bội ước. Trong bóng tối mênh mông ấy, một người bình thường có thể đã gục ngã. Nhưng với cụ Đồ, bóng tối của đôi mắt lại là lúc ánh sáng của lòng yêu nước bùng lên mạnh mẽ nhất. Ông về Gia Định mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân. Câu chuyện về một thầy giáo mù miệt mài gieo chữ, luyện nhân cách cho học trò giữa lúc thực dân Pháp bắt đầu giày xéo quê hương đã trở thành một biểu tượng bất khuất của kẻ sĩ Nam Bộ. Khi tiếng súng của kẻ thù vang lên trên sông Bến Nghé, Nguyễn Đình Chiểu đã dùng ngòi bút làm vũ khí. Câu chuyện cảm động nhất trong thời hoa lửa của ông chính là việc ra đời bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc. Lần đầu tiên trong văn học Việt Nam, những người nông dân "cui cút làm ăn, toan lo nghèo khó" được tạc tượng như những anh hùng thất thế nhưng oanh liệt. Họ chiến đấu không phải bằng binh pháp cao siêu, mà bằng "một lưỡi dao phay", "một bao tấu cúi". Qua ngòi bút của ông, cái chết của họ không bi lụy mà rực lửa hy sinh, làm lay động tâm can của bao thế hệ. Ông không chỉ khóc cho người ngã xuống, mà còn thắp lên ngọn lửa căm thù và ý chí quyết chiến cho những người đang sống. Một trong những câu chuyện đẹp nhất về nhân cách của ông chính là thái độ trước những lời dụ dỗ của kẻ thù. Khi thực dân Pháp sai tay sai đến mua chuộc, hứa trả lại ruộng vườn và ban bổng lộc, ông đã khảng khái đáp lại bằng sự im lặng đầy khinh bỉ hoặc những câu nói đanh thép. Với ông, "đất chung" đã mất thì "đất riêng" chẳng còn ý nghĩa gì. Câu thơ nổi tiếng của ông: "Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà." đã trở thành tôn chỉ cho cả một dòng văn học yêu nước. Ngòi bút của ông không bao giờ chịu bẻ cong trước uy quyền hay tiền bạc, luôn đứng về phía nhân dân và lẽ phải. Nguyễn Đình Chiểu đã đi qua thời hoa lửa của dân tộc bằng một tâm thế hiên ngang như vậy. Ông dạy chúng ta rằng: ngay cả khi đôi mắt không còn nhìn thấy ánh sáng, con người ta vẫn có thể thắp sáng cả một thời đại bằng tấm lòng trung quân ái quốc và một nhân cách cao khiết. Tên tuổi của ông sẽ mãi là ngọn lửa cháy rực trong tâm hồn mỗi người dân Việt Nam
