Nguyễn Đình Chiểu – người thầy, nhà thơ yêu nước
Trong lịch sử văn học Việt Nam, Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ lớn, đồng thời là người thầy thuốc, người thầy giáo và một nhà yêu nước tiêu biểu của thế kỷ XIX.
Nguyễn Đình Chiểu sinh năm 1822 tại Gia Định. Từ nhỏ, ông đã chăm chỉ học tập và có ước mơ thi đỗ, làm quan để giúp dân, giúp nước.
Năm 1843, ông đỗ tú tài. Sau đó, ông ra Huế học để chuẩn bị thi tiếp.
Nhưng khi đang trên đường về quê chịu tang mẹ, ông nhận được tin mẹ mất. Vì quá đau buồn và sức khỏe suy sụp, ông bị mù cả hai mắt.
Một người hỏi:
— Mất đi đôi mắt, ông còn muốn làm gì nữa?
Nguyễn Đình Chiểu trả lời:
— Mắt không nhìn thấy đường, nhưng lòng vẫn có thể nhìn thấy điều phải trái. Tôi còn có thể dạy học, chữa bệnh và làm thơ.
Từ đó, ông trở về Gia Định rồi về quê vợ ở Ba Tri, Bến Tre để dạy học và chữa bệnh.
Ông được học trò và nhân dân yêu quý gọi là Đồ Chiểu.
Khi thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ, Nguyễn Đình Chiểu dù bị mù vẫn thể hiện rõ lòng yêu nước.
Một học trò hỏi:
— Thưa thầy, thầy không thể cầm gươm đánh giặc, vậy thầy có thể làm gì?
Nguyễn Đình Chiểu trả lời:
— Không cầm được gươm thì ta dùng ngòi bút. Văn chương cũng có thể chiến đấu nếu nó đứng về phía chính nghĩa.
Ông sáng tác nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó có “Lục Vân Tiên” và “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”.
Đặc biệt, “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” đã khắc họa hình ảnh những người nông dân áo vải đứng lên chống giặc.
Một người hỏi:
— Vì sao ông viết về những người nông dân bình thường?
Nguyễn Đình Chiểu trả lời:
— Họ không phải những người có chức quyền, nhưng họ đã đem cả tính mạng để bảo vệ quê hương. Những con người như thế rất đáng được tôn kính.
Khi triều đình nhà Nguyễn ký các hiệp ước nhượng đất cho Pháp, Nguyễn Đình Chiểu vẫn giữ thái độ kiên định.
Ông không chịu hợp tác với chính quyền thực dân.
Một người khuyên:
— Ông nên hợp tác để cuộc sống được dễ dàng hơn.
Nguyễn Đình Chiểu trả lời:
— Tôi thà giữ lòng mình trong sạch còn hơn sống trong cảnh mất nước mà quên nghĩa.
Dù cuộc đời gặp nhiều khó khăn, ông vẫn tiếp tục dạy học, chữa bệnh và sáng tác.
Ông qua đời năm 1888 tại Ba Tri, Bến Tre.
Sau khi ông mất, nhân dân vẫn nhớ đến ông như một người thầy đáng kính, một thầy thuốc tận tâm và một nhà thơ yêu nước.
Một học sinh hỏi cô giáo:
— Thưa cô, điều gì làm Nguyễn Đình Chiểu trở nên đặc biệt?
Cô giáo trả lời:
— Đó là nghị lực phi thường. Dù bị mù và sống trong thời kỳ đất nước đầy biến động, ông vẫn không đầu hàng số phận. Ông dùng tri thức, nghề dạy học, nghề thuốc và ngòi bút để phục vụ nhân dân.
BÀI HỌC
Câu chuyện về Nguyễn Đình Chiểu cho chúng ta bài học về nghị lực, lòng yêu nước, đạo đức và trách nhiệm với cộng đồng.
Ông cho thấy rằng một người dù gặp khiếm khuyết hay hoàn cảnh khó khăn vẫn có thể tạo ra những giá trị lớn lao nếu có ý chí và sống có mục đích.
Đối với học sinh, bài học từ Nguyễn Đình Chiểu là: không đầu hàng khó khăn, chăm chỉ học tập, biết sống nhân nghĩa và dùng khả năng của mình để giúp đỡ người khác.
