NGUYỄN ĐÌNH THỬ-NGƯỜI CHIẾN SĨ NƠI BIÊN CƯƠNG TÂY BẮC
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đình Thử – Người chiến sĩ nơi biên cương Tây Bắc
Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có biết bao thế hệ đã dành trọn tuổi xuân, sức lực và cả cuộc đời mình cho Tổ quốc. Có những người anh hùng được nhắc đến qua những trận đánh lớn, nhưng cũng có những người lập nên chiến công từ những bản làng xa xôi, nơi biên giới hiểm trở, bằng sự kiên trì, lòng dũng cảm và tình yêu sâu nặng đối với nhân dân. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đình Thử là một con người như thế.
Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với vùng Tây Bắc, đặc biệt là những địa bàn biên giới Sơn La, nơi điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đời sống đồng bào còn nhiều khó khăn và tình hình an ninh chính trị có nhiều phức tạp trong những năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng. Những chiến công của ông không chỉ thể hiện lòng dũng cảm của một người lính mà còn cho thấy sức mạnh của sự gắn bó với nhân dân, của nghệ thuật vận động quần chúng và tinh thần trách nhiệm đối với biên cương Tổ quốc.
Anh hùng Nguyễn Đình Thử sinh năm 1933 tại xã Nam Thắng, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình nông dân nghèo. Vì cuộc sống khó khăn, gia đình ông phải rời quê đi tìm kế sinh nhai và sau đó lên vùng Yên Bái sinh sống. Theo các tư liệu về cuộc đời ông, khi còn nhỏ, Nguyễn Đình Thử từng được một gia đình người Thổ ở xã Sơn Lương, huyện Văn Chấn nhận làm con nuôi. Chính những năm tháng gắn bó với đồng bào miền núi đã giúp ông có sự hiểu biết sâu sắc về cuộc sống, phong tục và tình cảm của đồng bào các dân tộc Tây Bắc.
Đây cũng là một dấu mốc có ý nghĩa trong cuộc đời Nguyễn Đình Thử. Từ một người con của vùng đồng bằng Bắc Bộ, ông trở thành một người chiến sĩ gắn bó với miền núi Tây Bắc. Có lẽ chính những trải nghiệm từ tuổi thơ đã giúp ông dễ dàng hòa nhập với đồng bào, hiểu được những khó khăn của họ và tạo dựng được niềm tin trong quá trình làm nhiệm vụ sau này.
Năm 1954, ở tuổi 21, Nguyễn Đình Thử tình nguyện nhập ngũ. Đây là thời điểm lịch sử đặc biệt của dân tộc. Chiến thắng Điện Biên Phủ đã kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhưng nhiệm vụ bảo vệ thành quả cách mạng và giữ vững an ninh tại các vùng miền núi, biên giới vẫn hết sức nặng nề. Ở nhiều địa bàn Tây Bắc, các toán phỉ và lực lượng phản động vẫn hoạt động, gây mất ổn định, lôi kéo nhân dân, chống phá chính quyền cách mạng. Trong hoàn cảnh đó, người chiến sĩ không chỉ cần lòng dũng cảm trên chiến trường mà còn phải biết vận động nhân dân, xây dựng cơ sở, nắm tình hình địa bàn và bảo vệ cuộc sống bình yên của đồng bào.
Nguyễn Đình Thử đã trưởng thành trong chính môi trường đặc biệt ấy.
Những năm đầu trong quân ngũ, Nguyễn Đình Thử thuộc Đại đội 54, Tiểu đoàn 955, Trung đoàn 148, thực hiện nhiệm vụ tiễu phỉ tại các tỉnh Tây Bắc. Đặc thù của nhiệm vụ này đòi hỏi người chiến sĩ phải thường xuyên bám địa bàn, vừa chiến đấu vừa tuyên truyền, vận động nhân dân, thuyết phục những người bị lôi kéo trở về với gia đình và cách mạng. Trong một lần đơn vị bị phỉ đánh úp tại Lào Cai, Nguyễn Đình Thử đã dũng cảm chỉ huy một tổ chiến đấu chống trả, tiêu diệt hai tên, làm bị thương một số tên khác và thu được vũ khí, tài liệu quan trọng. Chiến công đó cho thấy bản lĩnh của một người lính không chỉ ở khả năng chiến đấu mà còn ở sự bình tĩnh, quyết đoán trong những tình huống hiểm nguy. Nhưng dấu ấn nổi bật nhất trong cuộc đời Nguyễn Đình Thử có lẽ nằm ở những năm tháng ông làm nhiệm vụ tại vùng biên giới Sơn La.
Năm 1956, tại các bản người Mông ở Mường Lạn và Huổi Ca, Nguyễn Đình Thử đã tham gia phá nhiều vụ lợi dụng mê tín và kích động đồng bào. Điều đáng nói là ông không chỉ dựa vào biện pháp đấu tranh đơn thuần mà chú trọng tuyên truyền, vận động, tạo dựng lòng tin với nhân dân. Chính phương pháp gần dân, hiểu dân ấy đã giúp ông từng bước xây dựng được cơ sở và nhận được sự tin tưởng của đồng bào. Đến năm 1959, khi chuyển sang công tác trinh sát tại Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp, ông tiếp tục tham gia đấu tranh chống gián điệp và các hoạt động phá hoại ở khu vực biên giới.
Một trong những câu chuyện thể hiện rõ tài vận động quần chúng của Nguyễn Đình Thử diễn ra vào năm 1962. Khi phỉ xâm nhập khu vực Huổi Ca, Huổi Niếng, dụ dỗ người dân di cư sang Lào và chuẩn bị gây bạo loạn, ông được giao nhiệm vụ đến từng bản tuyên truyền, vận động đồng bào ổn định cuộc sống.
Trong quá trình đó, Nguyễn Đình Thử đã thông qua người có uy tín trong cộng đồng người Mông là Thào A Tếnh để hòa giải mâu thuẫn giữa ba dòng họ. Nhờ đó, những mâu thuẫn được giải quyết, nhân dân ổn định làm ăn. Ông còn vận động được hai bản ở vùng núi cao xuống định cư, làm ruộng nước để cải thiện cuộc sống. Qua những việc làm cụ thể ấy, hình ảnh người cán bộ biên phòng không còn xa lạ với đồng bào. Nguyễn Đình Thử được nhân dân tin yêu và coi như người thân.
Đây chính là một nét rất đặc biệt trong những chiến công của ông. Ông không chỉ "đánh địch" bằng súng đạn mà còn đấu tranh bằng lòng kiên trì, bằng sự chân thành và bằng khả năng tập hợp nhân dân.
Cuối năm 1964, Nguyễn Đình Thử phụ trách một tổ công tác làm nhiệm vụ tuyên truyền, xây dựng cơ sở và bảo vệ trị an tại sáu bản người Mông và một bản người Xá ở khu vực ngoại biên thuộc huyện Mường Sơn và Sầm Nưa của Lào. Điều kiện công tác vô cùng gian khổ. Tổ công tác phải nhiều tháng ăn ở ngoài rừng để tiếp cận, tuyên truyền, vận động nhân dân và củng cố cơ sở cách mạng.
Sau năm tháng hoạt động, những nỗ lực của tổ công tác đã đem lại những kết quả quan trọng: hai người được giới thiệu vào Ủy ban Mặt trận huyện Mường Sơn, bốn thanh niên tham gia bộ đội Pathet Lào. Nhiều cơ sở trong các bản trở thành nguồn tin quan trọng giúp đấu tranh với hoạt động của phỉ và phản động.
Đặc biệt, Nguyễn Đình Thử cùng tổ công tác đã góp phần phá hai vụ chuẩn bị xưng vua, bắt Thào A Dơ cùng 12 đối tượng đang chuẩn bị tiến hành hoạt động vũ trang. Những kết quả ấy góp phần giữ vững an ninh khu vực biên giới và củng cố niềm tin của nhân dân đối với cách mạng. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nguyễn Đình Thử, khi đó là Trung úy, Đội trưởng Đội công tác cơ sở Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp, được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu cao quý ấy là sự ghi nhận đối với những cống hiến của ông trong công cuộc bảo vệ an ninh, biên giới và xây dựng cơ sở cách mạng ở vùng Tây Bắc.
Sau khi được tuyên dương Anh hùng, Nguyễn Đình Thử vẫn tiếp tục gắn bó với lực lượng vũ trang. Từ năm 1971 đến năm 1974, ông được bầu làm đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La. Tháng 12 năm 1974, ông được phân công làm Đồn trưởng Đồn Công an nhân dân vũ trang Sốp Cộp. Năm 1991, sau 37 năm cống hiến cho quân đội và sự nghiệp bảo vệ biên giới, ông nghỉ hưu với quân hàm Trung tá
Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Đình Thử, điều khiến người đọc cảm phục không chỉ là những con số về chiến công mà trước hết là những phẩm chất được thể hiện xuyên suốt cuộc đời ông.
Đó là lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm.
Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, Nguyễn Đình Thử đã tình nguyện nhập ngũ khi vừa tròn 21 tuổi. Ông lựa chọn con đường của người lính trong thời kỳ đất nước còn nhiều khó khăn, và sau đó dành phần lớn cuộc đời mình cho nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Đó là một sự lựa chọn đòi hỏi ý chí và trách nhiệm rất lớn. Đó còn là lòng dũng cảm và sự mưu trí. Trong chiến đấu, ông luôn thể hiện sự gan dạ, quyết đoán. Nhưng bên cạnh đó, ông còn có khả năng xử lý tình huống linh hoạt, biết dựa vào nhân dân và phát huy vai trò của những người có uy tín trong cộng đồng. Những chiến công của ông cho thấy bảo vệ biên giới không chỉ cần sức mạnh quân sự mà còn cần trí tuệ, sự kiên trì và nghệ thuật vận động quần chúng.
Đặc biệt, Nguyễn Đình Thử để lại một bài học sâu sắc về tình quân dân.
Ông đến với đồng bào không phải chỉ để thực hiện một nhiệm vụ rồi rời đi. Ông cùng ăn, cùng ở, cùng chia sẻ những khó khăn với nhân dân. Ông tìm cách giúp đồng bào ổn định cuộc sống, hòa giải mâu thuẫn, phát triển sản xuất và xây dựng cơ sở cách mạng. Chính vì vậy, đồng bào tin tưởng, yêu quý và coi ông như người thân. Có thể nói, trong cuộc đời Nguyễn Đình Thử, hình ảnh người chiến sĩ và hình ảnh người cán bộ gần dân đã hòa làm một.
