Nguyễn Đình Tứ – Người đặt nền móng cho ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Tứ là nhà vật lý hạt nhân, người sáng lập và lãnh đạo đầu tiên ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam. Ông từng giữ nhiều trọng trách trong ngành khoa học, giáo dục và chính trường trước khi qua đời năm 1996.
Nguyễn Đình Tứ sinh năm 1932 tại xã Song Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình trí thức nghèo. Thuở học trò, ông theo học tại Trường Trung học Phan Đình Phùng ở quê nhà, nơi nuôi dưỡng niềm đam mê với môn Toán và Vật lý.
Từ năm 1951 đến năm 1957, ông được Nhà nước cử sang Trung Quốc học tập. Tại đây, ông học chuyên ban khoa học cơ bản, tiếng Trung và ngành Thủy lợi – Thủy điện, tốt nghiệp loại ưu vào giữa năm 1957.
Sau đó, ông cùng hai nhà khoa học trẻ khác được cử sang Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân Dubna ở Liên Xô. Tại đây, ông trở thành người lãnh đạo một tập thể khoa học quốc tế và là một trong những tác giả chính của hơn 50 công trình nghiên cứu trong thập niên 1960. Năm 1961, khi mới ngoài 30 tuổi, ông đại diện nhóm báo cáo kết quả phát minh tại một hội nghị khoa học quốc tế ở Tây Âu.
Trở về nước, ông dốc sức xây dựng ngành năng lượng nguyên tử của đất nước từ một phòng nghiên cứu thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Năm 1976, Viện Năng lượng Nguyên tử Quốc gia được thành lập và ông giữ cương vị Viện trưởng trong nhiều năm, đặt những viên gạch đầu tiên cho nền khoa học hạt nhân nước nhà.
Song song với nghiên cứu, ông còn đảm nhiệm nhiều vai trò trong giáo dục và quản lý khoa học, từ Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đến Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, rồi Trưởng Ban Khoa giáo Trung ương. Ông được bầu vào Bộ Chính trị tại Đại hội VIII, nhưng đột ngột qua đời năm 1996 sau một tai biến bất thường.
Đóng góp của Giáo sư Nguyễn Đình Tứ được Nhà nước ghi nhận khi ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ năm 2000 và Huân chương Hồ Chí Minh năm 2007. Tên ông cũng được đặt cho một con phố ở Hà Nội và một con đường ở Vũng Tàu.
Cuộc đời Nguyễn Đình Tứ là bài học về ý chí vươn lên từ gia đình khó khăn, tinh thần học tập không ngừng và trách nhiệm cống hiến cho đất nước. Với thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay, ông là hình ảnh sáng về khát vọng làm chủ tri thức để phục vụ Tổ quốc.
Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn Đình Tứ" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%C3%ACnh_T%E1%BB%A9), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.
