Nguyễn Đình Xô – Một tuổi trẻ đi qua chiến tranh và không khuất phục

Nguyễn Đình Xô – Một tuổi trẻ đi qua chiến tranh và không khuất phục

Nguyễn Đình Xô sinh ngày 4 tháng 7 năm 1946, tại xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ngày càng ác liệt, Nguyễn Đình Xô mới 19 tuổi. Cũng như nhiều thanh niên Việt Nam lúc bấy giờ, anh đứng trước một lựa chọn lớn của tuổi trẻ: ở lại quê hương hay lên đường vào chiến trường.

Nguyễn Đình Xô đã chọn lên đường.

Theo tư liệu được công bố, anh cùng bạn bè nhiều lần viết quyết tâm thư bằng máu xin được ra chiến trường. Ngày 13 tháng 9 năm 1965, nguyện vọng ấy được đáp ứng. Anh được biên chế về Đoàn 250, đóng quân tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Hà Bắc.

Sau khoảng ba tháng huấn luyện, Nguyễn Đình Xô vào Nam chiến đấu. Anh được biên chế vào Đại đội 6, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 88A, đơn vị sau này thuộc Trung đoàn 88, Sư đoàn 302, Quân khu 7. (Vietnam+ (VietnamPlus))

Đó là lúc tuổi trẻ của một chàng trai Bắc Ninh thực sự bước vào chiến tranh.

Chiến trường không giống những gì người ta có thể hình dung từ những trang sách. Ở đó có những trận đánh ác liệt, những người đồng đội có thể ngã xuống ngay bên cạnh mình, có thương tích, chia ly và những ngày tháng mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Ngày 28 tháng 7 năm 1966, trong một trận chiến đấu ác liệt, Nguyễn Đình Xô chiến đấu với quân địch, bị thương nặng rồi rơi vào tay địch.

Từ một người lính chiến đấu ngoài chiến trường, anh trở thành một tù binh.

Nhưng đối với Nguyễn Đình Xô, chiến tranh chưa kết thúc khi bị bắt.

Anh lần lượt bị giam giữ tại nhiều nhà tù và chịu những cuộc tra tấn nhằm buộc người chiến sĩ cách mạng từ bỏ ý chí. Những tư liệu về cuộc đời ông cho biết sức khỏe của Nguyễn Đình Xô ngày càng suy kiệt sau nhiều lần bị tra tấn, nhưng ông vẫn giữ vững khí tiết và không khuất phục. (Vietnam+ (VietnamPlus))

Cuối cùng, Nguyễn Đình Xô bị đày ra Nhà tù Phú Quốc.

Nhà tù Phú Quốc khi ấy là một trong những hệ thống nhà tù lớn nhất của chính quyền Sài Gòn trong chiến tranh. Từ năm 1967 đến 1973, nơi đây giam giữ khoảng 40.000 lượt tù binh là các chiến sĩ cách mạng và người yêu nước. Các tư liệu lịch sử ghi nhận tù binh phải đối mặt với nhiều hình thức tra tấn cực kỳ tàn bạo; hơn 4.000 người đã bị sát hại trong thời gian nhà tù hoạt động. (Vietnam+ (VietnamPlus))

Trong hoàn cảnh ấy, những người bị giam không chỉ tìm cách tồn tại về thể xác. Họ còn tìm cách giữ vững tinh thần, tổ chức đấu tranh và động viên nhau không đầu hàng.

Nguyễn Đình Xô cũng nằm trong số những người như vậy.

Tại Nhà tù Phú Quốc, ông được tổ chức bí mật bầu làm Bí thư chi đoàn. Ngay giữa nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, một người thanh niên vẫn được đồng đội tin tưởng giao trách nhiệm. Điều đó cho thấy trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, những người tù cách mạng vẫn cố gắng duy trì tổ chức, giữ tinh thần đoàn kết và đấu tranh. (QDND)

Ngày 12 tháng 4 năm 1969, Nguyễn Đình Xô hy sinh tại Nhà tù Phú Quốc.

Ông ra đi khi mới 22 tuổi.

Hai mươi hai năm tuổi đời là quãng thời gian rất ngắn. Ở tuổi ấy, một người trẻ bình thường có thể đang học tập, xây dựng gia đình, bắt đầu một công việc và nghĩ về tương lai của riêng mình.

Nguyễn Đình Xô đã không có những năm tháng ấy.

Tuổi thanh xuân của ông gắn với những ngày huấn luyện, chiến trường, thương tích, những nhà tù và cuộc đấu tranh trong cảnh giam cầm. Ông hy sinh trước khi có thể chứng kiến ngày đất nước thống nhất.

Nhưng chính trong những năm tháng khắc nghiệt ấy, phẩm chất của một người lính và một người trẻ Việt Nam được thể hiện rõ nhất: đã lựa chọn thì kiên định với lựa chọn của mình; bị thương nhưng không đầu hàng; bị bắt nhưng không khuất phục; ở trong tù vẫn giữ niềm tin và tinh thần đấu tranh.

Năm 2018, Nhà nước truy tặng liệt sĩ Nguyễn Đình Xô danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. (Vietnam+ (VietnamPlus))

Câu chuyện Nguyễn Đình Xô vì thế không chỉ là câu chuyện về một người đã hy sinh.

Đó còn là một lát cắt rất thật của chiến tranh.

Chiến tranh đã lấy đi của đất nước những người con đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Có người ngã xuống ngoài chiến trường. Có người chết trong nhà tù. Có người trở về với những thương tích không bao giờ lành. Và có những gia đình chờ đợi người thân trong vô vọng.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Đình Xô, điều khiến chúng ta xúc động không chỉ là ông đã hy sinh khi còn quá trẻ, mà còn là việc ngay cả khi bị đẩy đến giới hạn của đau đớn và sự sống, ông vẫn không từ bỏ điều mình tin tưởng.

Ngày hôm nay, một người trẻ có thể bước vào lớp học, đến nơi làm việc, trở về với gia đình và bình yên theo đuổi những ước mơ riêng.

Những điều bình thường ấy từng không phải là điều bình thường đối với thế hệ của Nguyễn Đình Xô.

Bởi vậy, nhớ về ông không phải để ca ngợi chiến tranh.

Mà để hiểu chiến tranh đã khốc liệt đến mức nào, con người đã phải hy sinh những gì để đất nước đi đến ngày hòa bình, và vì sao hòa bình cần được trân trọng.

Nguyễn Đình Xô đã trao lại tuổi trẻ của mình cho một thời đại.

Phần đời còn lại của ông nằm trong lịch sử.

Còn giá trị của sự hy sinh ấy thuộc về những thế hệ được sống trong hòa bình hôm nay.