Nguyễn Du – TNgười Nâng Tầm Ngôn Ngữ Và Tâm Hồn Việt
Nguyễn Du (1765 – 1820) là nhà văn hóa lớn, đại thi hào của dân tộc Việt Nam và là Danh nhân văn hóa thế giới do UNESCO vinh danh. Với ngòi bút nhân đạo sâu sắc cùng tài năng ngôn ngữ thiên tài, ông đã đưa nền văn học chữ Nôm đỉnh cao đến với thế giới thông qua kiệt tác muôn đời Truyện Kiều.
Nguyễn Du, tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, sinh ra tại Thăng Long trong một gia đình dòng dõi quan lại triều Lê nổi tiếng ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Sống trong một thời đại "dâu bể" đầy biến động, tận mắt chứng kiến những khổ đau của kiếp người, tâm hồn nhạy cảm của ông đã sớm thấm đượm niềm xót thương và sự thấu cảm sâu sắc đối với con người.
Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du là một kho tàng vô giá, thể hiện cả bằng chữ Hán và chữ Nôm:
Sáng tác chữ Hán: Gồm các tập thơ nổi tiếng như Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục. Qua những vần thơ chữ Hán, ông bộc lộ góc nhìn trầm tư, xót xa trước số phận con người và cái nhìn bao dung về cuộc đời.
Sáng tác chữ Nôm đỉnh cao: Với hai tác phẩm bất hủ là Văn tế thập loại chúng sinh và đặc biệt là Đoạn trường tân thanh (thường gọi là Truyện Kiều).
Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du không chỉ nâng thể thơ lục bát dân tộc lên đỉnh cao nghệ thuật rực rỡ, mà còn đưa ngôn ngữ tiếng Việt đạt đến độ tinh tế, uyển chuyển chưa từng có. Qua hình tượng nhân vật Thúy Kiều, ông cất lên tiếng xót thương cho những kiếp tài hoa bạc mệnh, đồng thời lên án gay gắt thế lực đồng tiền xảo quyệt và những bất công của xã hội phong kiến.
Tư tưởng bao trùm trong toàn bộ di sản của Nguyễn Du là tinh thần nhân đạo cao cả – luôn hướng về con người, nâng niu những giá trị chân - thiện - mỹ và khát vọng tự do, hạnh phúc.
Năm 1965, Đại thi hào Nguyễn Du được UNESCO công nhận là Danh nhân văn hóa thế giới. Hơn hai thế kỷ đã trôi qua, nhưng câu thơ của Phạm Quỳnh ngày nào vẫn còn nguyên giá trị: "Truyện Kiều còn, tiếng ta còn; tiếng ta còn, nước ta còn". Tên tuổi Nguyễn Du và Truyện Kiều sẽ mãi là niềm tự hào kiêu hãnh của văn hóa Việt Nam trong dòng chảy nghệ thuật nhân loại.
