Nguyễn Đức Cảnh (1908 – 1932): Người con ưu tú của giai cấp công nhân
Nguyễn Đức Cảnh là biểu tượng của tinh thần bất khuất, một trí thức trẻ dấn thân trọn đời cho sự nghiệp giải phóng giai cấp và dân tộc. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là một trong những lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam, người sáng lập tổ chức Công hội đỏ (tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ngày nay). Tại Nam Định, tên ông được đặt cho một con phố quan trọng, gắn liền với khu vực truyền thống công nhân dệt may - nơi ông từng gây dựng phong trào cách mạng sục sôi.
1. Tiểu sử và Thuở thiếu thời
Sinh ngày: 2/2/1908.
Quê quán: Làng Diêm Điền, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.
Xuất thân: Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo giàu truyền thống yêu nước. Cha ông là cụ cử Nguyễn Đức Tiết.
Hành trình sớm: Ông từng học tại trường Thành Chung (Nam Định) - ngôi trường danh tiếng bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng lúc bấy giờ. Chính tại mảnh đất Nam Định, tư tưởng yêu nước của ông bắt đầu nảy nở qua các phong rào bãi khóa và lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh.
2. Các giai đoạn lịch sử và Hoạt động cách mạng
Cuộc đời của Nguyễn Đức Cảnh tuy ngắn ngủi (chỉ 24 tuổi) nhưng cực kỳ rực rỡ với các dấu mốc:
Giai đoạn 1925 – 1927 (Bắt đầu dấn thân):
Sau khi bị đuổi học vì tham gia bãi khóa tại Nam Định, ông sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
Giai đoạn 1928 – 1929 (Xây dựng tổ chức công nhân):
Ông về nước hoạt động tại khu vực Hải Phòng, Quảng Ninh và Nam Định.
28/7/1929: Ông triệu tập Đại hội thành lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ. Đây là dấu mốc vĩ đại đối với phong trào công nhân Việt Nam.
Giai đoạn 1930 (Thành lập Đảng):
Ông là một trong những đại biểu tham gia Hội nghị hợp nhất các tổ chức Cộng sản để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam tại Hương Cảng (Trung Quốc) vào tháng 2/1930.
Sau đó, ông được bầu làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ.
Giai đoạn 1931 – 1932 (Hy sinh oanh liệt):
Tháng 4/1931, ông bị thực dân Pháp bắt tại Vinh (Nghệ An) sau một thời gian chỉ đạo phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.
Dù bị tra tấn dã man, ông vẫn giữ vững khí tiết. Ngày 31/7/1932, thực dân Pháp đã hành quyết ông tại Hải Phòng khi ông mới 24 tuổi.
3. Những thành tựu và Di sản để lại
Người đặt nền móng cho Công đoàn
Ông là người đầu tiên soạn thảo "Điều lệ tóm tắt của Tổng Công hội đỏ" và trực tiếp tổ chức, lãnh đạo các cuộc đấu tranh của công nhân mỏ than Quảng Ninh và công nhân dệt Nam Định.
Nhà lý luận cách mạng trẻ tuổi
Trong lao tù, ông vẫn tranh thủ viết cuốn sách "Công nhân vận động" để đúc rút kinh nghiệm đấu tranh, trở thành tài liệu quý giá cho các thế hệ cách mạng sau này.
Tầm ảnh hưởng tại Nam Định
Với người dân Nam Định, Nguyễn Đức Cảnh không chỉ là một vị lãnh đạo Đảng mà còn là một "người học trò cũ" của trường Thành Chung (nay là trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong). Tinh thần của ông đã truyền lửa cho hàng vạn công nhân nhà máy Dệt Nam Định trong cuộc đấu tranh giành độc lập.
Tóm tắt các mốc thời gian:
1925-1926: Tham gia phong trào học sinh tại Nam Định.
1927: Sang Quảng Châu dự lớp huấn luyện của Nguyễn Ái Quốc.
1929: Thành lập Công hội đỏ Bắc Kỳ.
1930: Tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
1932: Hy sinh anh dũng tại Hải Phòng.
