NGUYỄN ĐỨC CẢNH – 24 TUỔI VÀ MỘT CUỘC ĐỜI DÀNH CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

NGUYỄN ĐỨC CẢNH – 24 TUỔI VÀ MỘT CUỘC ĐỜI DÀNH CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

Có những con người chưa kịp sống đến tuổi trưởng thành trọn vẹn, nhưng những điều họ làm lại vượt xa số năm họ được sống.

Nguyễn Đức Cảnh là một người như thế.

Ông sinh năm 1908 tại vùng Thụy Hà, Thái Bình, nay thuộc xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên. Tuổi trẻ của ông gắn với những năm tháng đất nước chịu sự thống trị của thực dân Pháp và phong trào yêu nước đang tìm kiếm những con đường mới.

Năm 1932, Nguyễn Đức Cảnh hy sinh khi mới 24 tuổi.

Nhưng trước khi bước vào tuổi 25, ông đã để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử phong trào công nhân và cách mạng Việt Nam.

TỪ NGƯỜI THANH NIÊN XỨ THÁI BÌNH

Ngay từ khi còn trẻ, Nguyễn Đức Cảnh đã tham gia các hoạt động yêu nước.

Năm 1925–1926, ông tham gia các hoạt động liên quan đến việc truy điệu nhà yêu nước Phan Chu Trinh và đòi ân xá Phan Bội Châu. Vì những hoạt động đó, ông bị thực dân Pháp đuổi khỏi trường học. Sau đó, ông lên Hà Nội sinh sống và tiếp tục hoạt động.

Đó là bước ngoặt khiến con đường của chàng trai trẻ Nguyễn Đức Cảnh rẽ sang một hướng khác.

Không còn là con đường học tập bình thường.

Ông bước vào cuộc đấu tranh của một thế hệ thanh niên đang tìm cách thay đổi vận mệnh đất nước.

CUỘC GẶP GỠ LÀM THAY ĐỔI CON ĐƯỜNG

Năm 1927, Nguyễn Đức Cảnh được cử sang Trung Quốc.

Tại đây, ông gặp Nguyễn Ái Quốc.

Cuộc gặp gỡ ấy có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuyển hướng hoạt động của Nguyễn Đức Cảnh. Sau đó, ông tham gia ngày càng sâu vào phong trào cách mạng theo đường lối mới.

Trở về hoạt động ở trong nước, Nguyễn Đức Cảnh đặc biệt quan tâm đến một lực lượng đang ngày càng đông đảo trong xã hội lúc bấy giờ:

giai cấp công nhân.

Ông hiểu rằng những người công nhân không chỉ cần việc làm và cuộc sống tốt hơn, mà còn cần được tổ chức, đoàn kết và bảo vệ quyền lợi.

NHỮNG NGƯỜI CÔNG NHÂN VÀ MỘT TỔ CHỨC MỚI

Năm 1929, Nguyễn Đức Cảnh có vai trò quan trọng trong việc xây dựng tổ chức công hội ở Bắc Kỳ.

Ngày 28 tháng 7 năm 1929, ông triệu tập Đại hội đại biểu công nhân các tỉnh Bắc Kỳ tại số 15 Hàng Nón, Hà Nội.

Đại hội quyết định thành lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ, tổ chức tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ngày nay.

Nguyễn Đức Cảnh được bầu làm Hội trưởng lâm thời và phụ trách các ấn phẩm của tổ chức. Ngày 28 tháng 7 sau này được lấy làm ngày truyền thống của Công đoàn Việt Nam.

Đằng sau một sự kiện lịch sử là hình ảnh của những người công nhân thời ấy.

Những người làm việc trong nhà máy, hầm mỏ, bến cảng.

Những con người lao động bằng chính đôi tay của mình.

Và một người thanh niên đã dành thời gian, trí tuệ và sức lực để tập hợp họ lại.

NGƯỜI CÁN BỘ TRẺ Ở HẢI PHÒNG

Nguyễn Đức Cảnh tiếp tục hoạt động trong phong trào cách mạng và trở thành Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Hải Phòng.

Hải Phòng khi ấy là một trong những trung tâm công nghiệp, cảng biển và tập trung đông công nhân ở Bắc Kỳ.

Đối với Nguyễn Đức Cảnh, phong trào công nhân không phải là một khái niệm xa xôi.

Đó là những con người ông từng gặp.

Là những nhà máy.

Là những bến cảng.

Là những người lao động đang mong muốn có một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Nhà tưởng niệm Nguyễn Đức Cảnh tại Hải Phòng ngày nay vẫn được xem là một địa chỉ giáo dục truyền thống của thành phố và tổ chức Công đoàn Việt Nam.

NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG

Cuối năm 1931, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt tại Vinh.

Những ngày trong nhà tù trở thành thử thách cuối cùng đối với người thanh niên mới ngoài hai mươi tuổi.

Ngày 31 tháng 7 năm 1932, ông bị thực dân Pháp xử chém tại Hải Phòng.

Nguyễn Đức Cảnh ra đi khi mới 24 tuổi.

24 tuổi – độ tuổi mà ngày nay nhiều người mới bắt đầu những dự định lớn đầu tiên của cuộc đời.

Còn ông đã đi đến cuối con đường.

MỘT CUỘC ĐỜI NGẮN, MỘT DẤU ẤN DÀI

Nếu chỉ nhìn vào con số 24, cuộc đời Nguyễn Đức Cảnh dường như quá ngắn.

Nhưng lịch sử không chỉ được đo bằng số năm một con người tồn tại.

Nó còn được đo bằng những điều người ấy đã làm trong khoảng thời gian mình có.

Nguyễn Đức Cảnh đã tham gia phong trào yêu nước từ khi còn rất trẻ.

Ông hoạt động trong phong trào cách mạng, góp phần xây dựng tổ chức Công hội của công nhân và giữ trọng trách lãnh đạo ở Hải Phòng.

Ông không có nhiều năm tháng để sống cho riêng mình.

Nhưng ông đã dành phần lớn tuổi trẻ cho những điều mà ông tin là có ý nghĩa đối với đất nước và người lao động.

SAU 75 NĂM – DẤU TÍCH TRỞ VỀ

Câu chuyện về Nguyễn Đức Cảnh còn có một chi tiết đặc biệt.

Sau khi ông và đồng chí Hồ Ngọc Lân bị xử chém năm 1932, phải mất nhiều thập niên sau, di hài của hai đồng chí mới được tìm thấy.

Tháng 9 năm 2007, di hài hai người được tìm thấy tại khuôn viên Công ty cổ phần Giầy Thống Nhất, địa bàn xã An Đồng cũ, Hải Phòng. Sau đó, nơi đây được xây dựng Nhà tưởng niệm Nguyễn Đức Cảnh và Hồ Ngọc Lân.

Có một điều thật đặc biệt trong câu chuyện ấy.

Một người ra đi từ năm 1932.

Nhưng 75 năm sau, con người vẫn tiếp tục đi tìm dấu tích của ông.

Đó không chỉ là việc tìm kiếm một phần hài cốt.

Đó còn là hành trình tìm lại ký ức.

NGƯỜI CON XỨ THÁI VÀ BÀI HỌC VỀ TUỔI TRẺ

Ngày nay, từ quê hương Thụy Hà xưa đến Hải Phòng – nơi ông hoạt động và hy sinh, tên tuổi Nguyễn Đức Cảnh vẫn được nhắc nhớ.

Một người sinh ra ở vùng quê đồng bằng Bắc Bộ.

Một người thanh niên sớm rời khỏi cuộc sống bình thường.

Một người dành tuổi trẻ cho phong trào công nhân.

Và một người kết thúc cuộc đời ở tuổi 24.

Nhưng câu chuyện của Nguyễn Đức Cảnh không kết thúc vào ngày 31 tháng 7 năm 1932.

Nó tiếp tục sống trong những trang lịch sử về phong trào công nhân Việt Nam, trong ngày truyền thống Công đoàn Việt Nam và trong những địa chỉ tưởng niệm mang tên ông.

Có lẽ điều đáng nhớ nhất không phải là ông đã sống bao nhiêu năm.

Mà là ông đã sử dụng những năm tháng tuổi trẻ của mình như thế nào.

24 tuổi – một cuộc đời rất ngắn.

Nhưng từ những nhà máy, bến cảng và phong trào công nhân của những năm đầu thế kỷ XX, Nguyễn Đức Cảnh đã để lại một câu chuyện mà nhiều thế hệ sau vẫn còn nhắc đến.

Một câu chuyện về tuổi trẻ, lý tưởng và sự dấn thân.