NGUYỄN ĐỨC CẢNH

Nguyễn Đức Cảnh – Người gieo hạt giống cách mạng

"Lịch sử thường nhớ đến những người chiến thắng trên chiến trường. Nhưng trước khi có những chiến thắng ấy, đã có những con người âm thầm gieo xuống mảnh đất Việt Nam những hạt giống đầu tiên của lý tưởng cách mạng. Họ không cầm quân ngoài mặt trận, không chỉ huy những trận đánh vang dội, nhưng chính họ đã thắp lên ngọn lửa để hàng triệu người cùng đứng dậy. Trong số những người ấy, có một thanh niên mới ngoài hai mươi tuổi, mang trong mình khát vọng cháy bỏng về một đất nước độc lập và một cuộc sống công bằng cho người lao động. Người thanh niên ấy là Nguyễn Đức Cảnh."

Tiếng chuông chùa bên dòng sông Trà Lý

Những ngày đầu thế kỷ XX.

Thái Bình vẫn là vùng quê hiền hòa với những cánh đồng lúa trải dài.

Dòng sông Trà Lý lặng lẽ chảy qua những làng quê.

Tiếng chuông chùa mỗi sớm.

Tiếng trẻ con ê a học chữ.

Tiếng guồng nước quay đều.

Đó là khung cảnh của một miền quê thanh bình.

Nhưng phía sau sự yên ả ấy là cuộc sống cơ cực của người dân dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Người nông dân làm lụng quanh năm vẫn đói nghèo.

Người công nhân phải lao động trong những điều kiện khắc nghiệt.

Sự bất công ấy đã thôi thúc nhiều người trẻ tìm con đường cứu nước.

Trong đó có Nguyễn Đức Cảnh.

Tuổi trẻ mang khát vọng lớn

Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2 tháng 2 năm 1908 tại huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.

Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã nổi tiếng là người thông minh, ham học và giàu lòng trắc ẩn.

Ông thường chứng kiến cảnh người dân nghèo bị bóc lột.

Những đứa trẻ không được đến trường.

Những người lao động làm việc quần quật nhưng vẫn không đủ ăn.

Ông từng tâm sự với bạn bè:

"Một đất nước không thể mạnh nếu nhân dân còn sống trong cảnh lầm than."

Câu nói ấy trở thành động lực để ông dấn thân vào con đường cách mạng.

Con đường đến với lý tưởng

Khi còn là học sinh.

Nguyễn Đức Cảnh đã tham gia nhiều phong trào yêu nước.

Ông tìm đọc các tài liệu tiến bộ.

Trao đổi với những người cùng chí hướng.

Khác với nhiều người chỉ dừng lại ở lòng yêu nước.

Ông luôn trăn trở.

Làm thế nào để thay đổi số phận của cả dân tộc?

Muốn trả lời câu hỏi ấy.

Phải tìm một con đường mới.

Gắn bó với người công nhân

Những năm cuối thập niên 1920.

Phong trào công nhân Việt Nam bắt đầu phát triển.

Nguyễn Đức Cảnh dành nhiều thời gian đến các nhà máy.

Các bến cảng.

Các xưởng sửa chữa.

Ông lắng nghe những người công nhân kể về cuộc sống của họ.

Lương thấp.

Làm việc kéo dài.

Không có quyền lợi.

Chính từ thực tế ấy.

Ông nhận ra rằng.

Muốn thay đổi xã hội.

Phải tổ chức lực lượng.

Phải đoàn kết những người lao động.

Theo các tài liệu lịch sử, Nguyễn Đức Cảnh là một trong những người có công quan trọng trong việc xây dựng và phát triển phong trào công nhân, đồng thời góp phần thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ, tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ngày nay.

Một trong những người sáng lập Đảng

Đầu năm 1930, tại Hương Cảng (nay là Hồng Kông), Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản được tổ chức dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc.

Theo các tài liệu lịch sử, Nguyễn Đức Cảnh là một trong những đại biểu tham gia hội nghị và là một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đó là dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc.

Một tổ chức chính trị thống nhất ra đời.

Mở ra con đường mới cho cách mạng Việt Nam.

Nguyễn Đức Cảnh khi ấy mới hơn hai mươi tuổi.

Nhưng đã gánh trên vai trọng trách rất lớn.

Những ngày hoạt động không ngơi nghỉ

Sau khi Đảng được thành lập.

Nguyễn Đức Cảnh tiếp tục hoạt động ở nhiều địa phương.

Ông đi khắp nơi.

Gặp gỡ công nhân.

Nông dân.

Thanh niên.

Giải thích về lý tưởng cách mạng.

Vận động quần chúng đoàn kết.

Nhiều đêm.

Ông phải thay đổi chỗ ở liên tục để tránh sự truy bắt của thực dân.

Có những bữa ăn chỉ là vài củ khoai.

Một bát cháo loãng.

Nhưng ông chưa bao giờ than phiền.

Đối với ông.

Độc lập của dân tộc luôn quan trọng hơn sự bình yên của bản thân.

Bị bắt và giữ vững khí tiết

Năm 1931, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt.

Chúng hy vọng có thể khai thác thông tin về tổ chức cách mạng.

Những cuộc thẩm vấn liên tiếp diễn ra.

Những lời dụ dỗ.

Những lời đe dọa.

Nhưng tất cả đều vô ích.

Theo các tài liệu lịch sử, trong thời gian bị giam giữ, Nguyễn Đức Cảnh vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, không khai báo những bí mật của tổ chức.

Ông hiểu rằng.

Sự im lặng của mình sẽ bảo vệ biết bao đồng chí đang tiếp tục hoạt động.

Người thanh niên bước lên đoạn đầu đài

Ngày 31 tháng 7 năm 1932, tại Hải Phòng, thực dân Pháp xử tử Nguyễn Đức Cảnh khi ông mới 24 tuổi.

Ông ra đi ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời.

Không có gia tài.

Không có của cải.

Điều ông để lại là một niềm tin.

Niềm tin rằng.

Rồi sẽ có ngày dân tộc Việt Nam giành được độc lập.

Ngày ấy.

Ông chưa thể nhìn thấy.

Nhưng ông đã góp phần mở đường cho ngày ấy đến gần hơn.

Hạt giống nảy mầm

Lịch sử có một điều kỳ diệu.

Có những con người ra đi rất sớm.

Nhưng tư tưởng và lý tưởng của họ lại sống rất lâu.

Sau khi Nguyễn Đức Cảnh hy sinh.

Phong trào cách mạng vẫn tiếp tục phát triển.

Nhiều thế hệ thanh niên nối tiếp nhau đứng lên.

Hàng triệu công nhân.

Nông dân.

Trí thức.

Đã đi theo con đường mà những người như ông góp phần khai mở.

Những hạt giống được gieo xuống năm ấy.

Cuối cùng cũng nở thành mùa xuân độc lập.

Người được lịch sử ghi nhớ

Ngày nay.

Tên Nguyễn Đức Cảnh được đặt cho nhiều trường học.

Con đường.

Quảng trường.

Các công trình công đoàn trên khắp cả nước.

Đối với những người lao động Việt Nam.

Ông không chỉ là một nhà cách mạng.

Mà còn là người đặt những viên gạch đầu tiên cho phong trào công đoàn.

Mỗi khi nhắc đến lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam.

Tên ông luôn được nhắc đến với sự trân trọng.

Khúc kết

Có những người gieo lúa để nuôi sống một mùa vụ.

Có những người gieo cây để che mát một thế hệ.

Còn Nguyễn Đức Cảnh.

Ông đã gieo xuống mảnh đất Việt Nam một hạt giống đặc biệt.

Đó là hạt giống của niềm tin.

Của lý tưởng.

Của sự đoàn kết.

Hạt giống ấy không nảy mầm chỉ trong một ngày.

Nhưng theo năm tháng.

Nó lớn lên.

Bén rễ.

Và trở thành sức mạnh đưa dân tộc vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất.

Lịch sử Việt Nam có rất nhiều vị tướng lừng danh.

Có rất nhiều anh hùng trên chiến trường.

Nhưng trước khi có những chiến thắng ấy, cần có những người đặt nền móng về tư tưởng và tổ chức.

Nguyễn Đức Cảnh chính là một trong những người như vậy.

Ông sống chỉ hai mươi bốn năm.

Nhưng đã dành trọn tuổi trẻ để xây dựng phong trào cách mạng, tổ chức người lao động và góp phần thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Cuộc đời ông ngắn ngủi như một tia chớp.

Nhưng ánh sáng của tia chớp ấy đã soi đường cho biết bao thế hệ tiếp bước.

Và hôm nay, giữa nhịp sống thanh bình của đất nước, mỗi khi nhìn những nhà máy rộn ràng, những công đoàn chăm lo cho người lao động hay những con đường mang tên Nguyễn Đức Cảnh, chúng ta lại nhớ đến người thanh niên năm nào đã âm thầm gieo những hạt giống đầu tiên của một khát vọng lớn lao.

Một khát vọng mang tên độc lập, tự do và hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam.