Anh hùng Lực lượng vũ trang

NGUYỄN ĐỨC CẢNH – NGƯỜI CHIẾN SĨ KIÊN TRUNG, TRỌN ĐỜI VÌ LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG

Hưng Yên28/10/2026Bùi Nguyễn Minh Thư (Đoàn Thanh niên UBND tỉnh)1 lượt xem0 lượt chia sẻ

NGUYỄN ĐỨC CẢNH – NGƯỜI CHIẾN SĨ KIÊN TRUNG, TRỌN ĐỜI VÌ LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG

Trong lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam, có những người anh hùng cầm súng nơi chiến trường, cũng có những chiến sĩ dành cả cuộc đời để tổ chức phong trào, vận động quần chúng và xây dựng cơ sở cách mạng. Họ chiến đấu bằng lòng tin, trí tuệ và ý chí không khuất phục trước áp bức. Nguyễn Đức Cảnh là một trong những người chiến sĩ tiêu biểu của thế hệ cách mạng đầu tiên. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng nhiều cống hiến của ông để lại dấu ấn trong phong trào công nhân, trong lịch sử báo chí cách mạng và trong quá trình hình thành các tổ chức cách mạng ở Việt Nam.

Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2 tháng 2 năm 1908 tại làng Diêm Điền, huyện Thụy Anh, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình nhà nho giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên vào thời điểm đất nước đang chịu ách thống trị của thực dân Pháp, ông sớm chứng kiến những bất công trong xã hội và cuộc sống khó khăn của người lao động. Những điều ấy góp phần hình thành trong ông khát vọng tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc, đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho nhân dân.

Khi theo học tại Trường Thành Chung ở Nam Định, Nguyễn Đức Cảnh có cơ hội chứng kiến phong trào đấu tranh của công nhân trong các nhà máy. Những người lao động phải làm việc vất vả, chịu nhiều thiệt thòi và thường xuyên đấu tranh để đòi quyền lợi chính đáng. Từ thực tế ấy, ông dần nhận ra rằng muốn thay đổi xã hội, không thể chỉ dừng lại ở sự cảm thông mà cần có tổ chức, có đường hướng và có sự đoàn kết giữa những người cùng cảnh ngộ.

Con đường hoạt động cách mạng của Nguyễn Đức Cảnh ngày càng rõ nét khi ông tham gia các phong trào yêu nước của thanh niên. Năm 1927, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Trong quá trình hoạt động, ông được giao nhiệm vụ vận động quần chúng và xây dựng cơ sở tại khu vực Bắc Kỳ, đặc biệt là Hải Phòng và các vùng công nghiệp. Ông từng trực tiếp tìm hiểu đời sống người lao động, làm những công việc gần gũi với công nhân để hiểu hơn hoàn cảnh của họ. Chính sự gắn bó ấy giúp ông nhận thức sâu sắc vai trò của công nhân trong cuộc đấu tranh chống áp bức.

Tháng 3 năm 1929, Nguyễn Đức Cảnh tham gia nhóm thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam tại số nhà 5D Hàm Long, Hà Nội. Đây là một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của phong trào cách mạng. Sau đó, ông tiếp tục tham gia xây dựng tổ chức Đông Dương Cộng sản Đảng và hoạt động tích cực trong phong trào công nhân. Những công việc ấy đòi hỏi sự kiên trì, khả năng tổ chức và tinh thần dấn thân, bởi hoạt động cách mạng dưới chế độ thực dân luôn đặt người tham gia trước nguy cơ bị theo dõi, bắt bớ và đàn áp.

Một dấu ấn nổi bật trong cuộc đời Nguyễn Đức Cảnh là vai trò của ông đối với sự hình thành tổ chức công đoàn cách mạng. Ngày 28 tháng 7 năm 1929, ông triệu tập hội nghị thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ tại số 15 Hàng Nón, Hà Nội, và được giao giữ vai trò lãnh đạo lâm thời. Tổ chức này là tiền thân của tổ chức công đoàn Việt Nam ngày nay. Sự kiện ấy có ý nghĩa lớn đối với phong trào công nhân, bởi người lao động có thêm một tổ chức để tập hợp lực lượng, nâng cao nhận thức và phối hợp đấu tranh vì quyền lợi của mình.

Nguyễn Đức Cảnh còn gắn bó với hoạt động báo chí cách mạng. Ông tham gia xây dựng và phụ trách báo Lao động, một trong những phương tiện tuyên truyền của tổ chức công hội thời kỳ đầu. Đối với ông, báo chí không chỉ là nơi truyền tải thông tin mà còn là công cụ giúp người lao động hiểu rõ hoàn cảnh của mình, tăng cường tinh thần đoàn kết và nhận thức được sức mạnh của tổ chức. Trong điều kiện hoạt động bí mật, việc duy trì một tờ báo cách mạng là công việc nhiều khó khăn, đòi hỏi sự bền bỉ và lòng can đảm.

Đầu năm 1930, Nguyễn Đức Cảnh tham gia quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau đó, ông đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức, trong đó có công tác lãnh đạo phong trào tại Bắc Kỳ. Những trọng trách ấy cho thấy sự tin tưởng dành cho một chiến sĩ trẻ nhưng giàu nhiệt huyết, có kinh nghiệm vận động công nhân và có khả năng tổ chức phong trào. Ông luôn đặt công việc chung lên trên lợi ích cá nhân, dành phần lớn sức lực cho việc xây dựng cơ sở và phát triển phong trào cách mạng.

Tuy nhiên, con đường ấy cũng đầy hiểm nguy. Tháng 4 năm 1931, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt khi đang trên đường hoạt động tại Nghệ An. Ông bị giam giữ và kết án tử hình. Trong hoàn cảnh tù đày, người chiến sĩ phải đối mặt với sự đàn áp khắc nghiệt của chính quyền thực dân. Dù vậy, ông vẫn được ghi nhớ như một tấm gương kiên trung, không từ bỏ lý tưởng đã lựa chọn. Ngày 31 tháng 7 năm 1932, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp xử tử tại Hải Phòng, khi mới hai mươi bốn tuổi.

Sự ra đi của Nguyễn Đức Cảnh là mất mát lớn đối với phong trào cách mạng lúc bấy giờ. Ông không có cơ hội chứng kiến ngày đất nước giành được độc lập, cũng không được nhìn thấy tổ chức công đoàn mà mình góp sức xây dựng trưởng thành qua nhiều giai đoạn lịch sử. Nhưng những công việc ông để lại đã trở thành một phần của lịch sử đấu tranh của dân tộc. Từ việc vận động công nhân, xây dựng tổ chức đến hoạt động báo chí, ông góp phần đặt nền móng cho những phong trào có ảnh hưởng lâu dài.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Đức Cảnh, điều khiến chúng ta xúc động không chỉ là sự hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, mà còn là tinh thần trách nhiệm đối với nhân dân. Ông đã lựa chọn một con đường khó khăn, chấp nhận những hiểm nguy có thể xảy đến để theo đuổi mục tiêu lớn hơn bản thân mình. Tấm gương ấy gợi nhắc rằng lòng yêu nước không chỉ được thể hiện trong những trận chiến vang dội, mà còn nằm trong những công việc âm thầm, bền bỉ nhằm tập hợp con người, xây dựng niềm tin và tạo nên sức mạnh chung.

Ngày nay, thế hệ trẻ có thể học tập ở Nguyễn Đức Cảnh tinh thần ham học hỏi, ý thức trách nhiệm và sự kiên trì trước khó khăn. Trong cuộc sống hòa bình, mỗi người có thể đóng góp cho quê hương bằng cách học tập nghiêm túc, làm việc trung thực, tôn trọng người lao động và biết đặt lợi ích cộng đồng bên cạnh lợi ích của bản thân. Đó cũng là cách thiết thực để gìn giữ những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã vun đắp.

Nguyễn Đức Cảnh đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Từ người thanh niên sớm giác ngộ trước cảnh đời của người lao động đến người chiến sĩ kiên trung trong lao tù thực dân, ông luôn hướng về mục tiêu độc lập dân tộc và quyền lợi của nhân dân. Dẫu thời gian trôi qua, câu chuyện về ông vẫn nhắc nhở chúng ta trân trọng những người đã dũng cảm cống hiến cho đất nước. Những ngọn lửa lý tưởng được thắp lên từ quá khứ sẽ tiếp tục soi sáng con đường của các thế hệ hôm nay và mai sau.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn