Nguyễn Đức Cảnh – Người gieo mầm cách mạng trong phong trào công nhân

Nguyễn Đức Cảnh – Người gieo mầm cách mạng trong phong trào công nhân

Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2/2/1908 tại làng Diêm Điền, tổng Trung Lập, huyện Thụy Anh, tỉnh Thái Bình, nay thuộc thị trấn Diêm Điền, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo, có truyền thống yêu nước, Nguyễn Đức Cảnh sớm chứng kiến cảnh người dân lao động bị áp bức, bóc lột dưới chế độ thực dân. Chính những điều đó đã thôi thúc người thanh niên trẻ tìm đến con đường đấu tranh vì độc lập và quyền lợi của nhân dân.

Tuổi thơ của Nguyễn Đức Cảnh gắn với những mất mát. Cha mất sớm, gia đình gặp nhiều khó khăn, nhưng nghịch cảnh không làm ông từ bỏ việc học. Ông học tại Nam Định rồi lên Hà Nội. Tại đây, Nguyễn Đức Cảnh bắt đầu tham gia các hoạt động yêu nước và từng bước tiếp xúc với những tư tưởng cách mạng mới.

Năm 1926, Nguyễn Đức Cảnh tham gia phong trào học sinh, công nhân ở Hà Nội. Ông tích cực vận động thanh niên tham gia các hoạt động yêu nước, đặc biệt trong các cuộc đấu tranh đòi quyền lợi và tưởng niệm những nhà yêu nước như Phan Chu Trinh.

Đến năm 1927, Nguyễn Đức Cảnh gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đây là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông. Từ một thanh niên yêu nước, Nguyễn Đức Cảnh bắt đầu được tiếp cận với chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng cách mạng vô sản.

Điều đặc biệt ở Nguyễn Đức Cảnh là ông sớm nhận ra vai trò quan trọng của giai cấp công nhân trong sự nghiệp cách mạng. Thay vì chỉ hoạt động trong giới học sinh, trí thức, ông tìm cách đi sâu vào đời sống của công nhân, vận động họ đoàn kết và đấu tranh vì quyền lợi của chính mình.

Cuối những năm 1920, phong trào công nhân ở miền Bắc phát triển mạnh. Nguyễn Đức Cảnh là một trong những người tích cực tổ chức, tuyên truyền và vận động công nhân tại các trung tâm công nghiệp lớn như Hải Phòng, Nam Định.

Năm 1929, Nguyễn Đức Cảnh tham gia thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên tại số 5D Hàm Long, Hà Nội cùng một số đồng chí như Ngô Gia Tự, Trịnh Đình Cửu, Đỗ Ngọc Du... Đây là một dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành tổ chức cộng sản ở Việt Nam.

Sau đó, ông tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng và được phân công vào hoạt động tại Hải Phòng. Đây là một địa bàn công nghiệp quan trọng với đông đảo công nhân, đồng thời cũng là nơi phong trào đấu tranh đang phát triển.

Tại Hải Phòng, Nguyễn Đức Cảnh trực tiếp xuống các nhà máy, bến cảng, khu lao động để tuyên truyền và tổ chức công nhân. Ông không chỉ nói về cách mạng bằng lý luận mà còn quan tâm đến những vấn đề rất cụ thể trong đời sống người lao động: tiền lương, thời gian làm việc, điều kiện lao động và quyền được đoàn kết.

Bằng sự gần gũi và nhiệt huyết, Nguyễn Đức Cảnh từng bước xây dựng được cơ sở trong công nhân. Nhiều cuộc đấu tranh của công nhân Hải Phòng dưới sự tổ chức, lãnh đạo của những người cộng sản đã góp phần làm cho phong trào công nhân ngày càng trưởng thành về ý thức chính trị.

Một dấu mốc đặc biệt quan trọng là tháng 7/1929, Nguyễn Đức Cảnh tham gia thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ. Đây là tổ chức công đoàn cách mạng đầu tiên của công nhân Việt Nam, tiền thân của tổ chức Công đoàn Việt Nam sau này.

Sự ra đời của Tổng Công hội Đỏ đánh dấu bước phát triển mới của phong trào công nhân. Công nhân không chỉ đấu tranh cho những quyền lợi trước mắt mà từng bước được giác ngộ về vai trò lịch sử của mình trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Đầu năm 1930, khi các tổ chức cộng sản được thống nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn Đức Cảnh được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Ông tham gia Hội nghị thành lập Đảng tại Hương Cảng dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc.

Sau khi Đảng ra đời, Nguyễn Đức Cảnh được phân công hoạt động ở Hải Phòng và giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng tổ chức Đảng, phát triển phong trào công nhân.

Nhưng thực dân Pháp nhanh chóng tăng cường đàn áp.

Tháng 4/1930, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt tại Hải Phòng. Từ đây, người chiến sĩ trẻ bước vào những tháng ngày tù đày khắc nghiệt.

Ông bị đưa qua nhiều nơi giam giữ và cuối cùng bị kết án tử hình. Trong nhà tù, Nguyễn Đức Cảnh vẫn giữ vững tinh thần, tiếp tục tuyên truyền, động viên đồng chí và tìm cách duy trì sự đoàn kết của những người cộng sản.

Thực dân Pháp tìm mọi cách khuất phục ông, nhưng không thể làm người chiến sĩ trẻ thay đổi lý tưởng.

Ngày 31/7/1932, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp đưa ra xử bắn tại trường bắn Hải Phòng, khi mới 24 tuổi.

Hai mươi bốn năm – một quãng đời quá ngắn.

Ông chưa kịp nhìn thấy một Việt Nam độc lập. Chưa kịp chứng kiến tổ chức Công hội mà mình góp phần xây dựng phát triển mạnh mẽ. Chưa kịp tiếp tục những công việc còn dang dở.

Nhưng những gì Nguyễn Đức Cảnh để lại đã vượt xa giới hạn của một đời người.

Ông là một trong những người đặt nền móng cho phong trào công nhân và tổ chức công đoàn cách mạng Việt Nam. Từ những nhà máy, bến cảng của Hải Phòng, tiếng nói về quyền lợi của người lao động đã dần gắn với tiếng nói của cả một dân tộc đang khao khát tự do.

Điều khiến người đời sau xúc động khi nhắc đến Nguyễn Đức Cảnh không chỉ là sự hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, mà còn là cách ông đã sống những năm tháng ấy.

Ông không đứng ngoài nỗi khổ của người lao động. Ông bước vào cuộc sống của họ, chia sẻ với họ và cùng họ đấu tranh.

Từ một thanh niên xuất thân trong gia đình nghèo, Nguyễn Đức Cảnh đã trở thành người cán bộ cách mạng dành trọn tuổi trẻ cho công nhân và dân tộc. Con đường ông lựa chọn đầy nguy hiểm, nhưng ông chưa từng quay lưng với lựa chọn ấy.

Nguyễn Đức Cảnh ra đi ở tuổi 24, nhưng tuổi trẻ của ông không trôi qua vô nghĩa. Ông đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình để gieo những hạt giống đầu tiên cho phong trào công nhân cách mạng. Hôm nay nhìn lại, có thể thấy điều còn ở lại không phải là tuổi đời ngắn ngủi, mà là một tinh thần sống: dám đi vào nơi gian khó, dám đứng về phía những người lao động và dám hy sinh cho một tương lai mà chính mình chưa kịp nhìn thấy.

Một người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên tuổi đã gắn với một trong những bước trưởng thành quan trọng của phong trào công nhân Việt Nam. Nguyễn Đức Cảnh – một tuổi xuân ngắn ngủi, nhưng một lý tưởng sống không ngắn.