NGUYỄN ĐỨC THUẬN – NGƯỜI VIẾT NÊN CÂU CHUYỆN “BẤT KHUẤT”

Có những câu chuyện lịch sử được kể bằng những chiến thắng.

Có những câu chuyện được kể bằng những trận đánh.

Nhưng cũng có những câu chuyện được kể từ phía bên trong một nhà tù.

Không có chiến hào.

Không có tiếng súng.

Không có khoảng trời rộng để tự do chạy về phía trước.

Chỉ có những bức tường.

Những cánh cửa sắt.

Những ngày dài nối tiếp nhau.

Và một câu hỏi mà người tù phải tự trả lời mỗi ngày:

Mình có thể giữ được mình đến bao lâu?

Cuộc đời Nguyễn Đức Thuận gắn với chính câu hỏi ấy.

🌱 TỪ NGƯỜI CÔNG NHÂN TRẺ ĐẾN NGƯỜI HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG

Nguyễn Đức Thuận sinh năm 1916.

Khi còn trẻ, ông học nghề thổi thủy tinh ở Nam Định.

Năm 1935, ông tham gia một cuộc đình công của công nhân và bị chủ sa thải. Từ môi trường lao động, ông dần tham gia phong trào cách mạng và bước vào con đường hoạt động bí mật.

Đó là một xuất phát điểm rất bình thường.

Một người học nghề.

Một người công nhân.

Một người tham gia đấu tranh vì quyền lợi của những người lao động xung quanh mình.

Nhưng từ những hoạt động ban đầu ấy, con đường của Nguyễn Đức Thuận ngày càng gắn với phong trào cách mạng ở Nam Bộ.

Ông từng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong tổ chức.

Đến năm 1947, ông được giao làm Phó Bí thư Xứ ủy Nam Bộ.

Một người từng bắt đầu từ lớp học nghề thổi thủy tinh giờ đã trở thành một cán bộ hoạt động ở cấp cao trong phong trào cách mạng tại Nam Bộ.

Nhưng những thử thách lớn nhất vẫn còn ở phía trước.

🌿 NHỮNG NĂM THÁNG HOẠT ĐỘNG TRONG VÙNG TẠM CHIẾM

Trong những năm 1950, Nguyễn Đức Thuận tiếp tục hoạt động ở Nam Bộ.

Ông phụ trách công tác mặt trận, rồi tham gia lãnh đạo hoạt động của tổ chức trong vùng tạm chiếm.

Đây là công việc đòi hỏi sự thận trọng rất lớn.

Một cán bộ hoạt động trong vùng bị kiểm soát phải luôn ý thức rằng:

Một cuộc gặp có thể bị theo dõi.

Một địa điểm có thể bị phát hiện.

Một người liên lạc có thể bị bắt.

Một sơ suất nhỏ có thể ảnh hưởng đến nhiều người.

Nhưng dù nguy hiểm, ông vẫn tiếp tục công việc.

Cho đến khi sự truy bắt cuối cùng cũng đến.

🌱 NĂM 1956 – CÁNH CỬA NHÀ TÙ KHÉP LẠI

Tháng 7 năm 1956, Nguyễn Đức Thuận bị bắt.

Ông bị đưa qua nhiều nơi giam giữ, trong đó có Sở thú Sài Gòn, các nhà giam P.42, Gia Định, Thủ Đức, rồi cuối cùng bị đày ra Côn Đảo.

Côn Đảo khi ấy là một hệ thống nhà tù nổi tiếng khắc nghiệt.

Đối với người tù, việc bị đưa ra đảo đồng nghĩa với việc bị tách khỏi đất liền, khỏi gia đình và khỏi cuộc sống bình thường.

Nhưng với Nguyễn Đức Thuận, đó lại là lúc một cuộc đấu tranh khác bắt đầu.

Không phải cuộc đấu tranh ngoài chiến trường.

Mà là cuộc đấu tranh giữ lấy ý chí của chính mình.

🌿 TÁM NĂM Ở CÔN ĐẢO

Người ta thường nói một năm dài khi phải chờ đợi.

Nhưng tám năm trong tù là một khoảng thời gian rất khác.

Đó là hàng nghìn ngày.

Hàng nghìn buổi sáng thức dậy trong cùng một hoàn cảnh.

Hàng nghìn lần phải đối diện với sự thiếu thốn, bệnh tật, đau đớn và những áp lực tinh thần.

Nhân Dân cho biết Bất khuất của Nguyễn Đức Thuận ghi lại khoảng ba nghìn ngày ông cùng đồng đội sống trong những nhà tù khắc nghiệt, trong đó có Côn Đảo.

Nhưng điều đáng nhớ nhất không phải là những hình thức tra tấn.

Mà là cách những người tù tìm cách sống và đấu tranh trong hoàn cảnh ấy.

Họ tìm cách giữ liên lạc.

Họ động viên nhau.

Họ tổ chức đời sống tập thể.

Họ truyền cho nhau niềm tin.

Có người bị thương.

Có người kiệt sức.

Có người không thể trở về.

Nhưng sự gắn kết giữa những người tù giúp họ không cảm thấy mình hoàn toàn đơn độc.

🌱 “BẤT KHUẤT” ĐƯỢC VIẾT TỪ NHỮNG KÝ ỨC ĐAU ĐỚN

Sau này, Nguyễn Đức Thuận viết hồi ký “Bất khuất”.

Đây không phải một câu chuyện tưởng tượng.

Đó là ký ức của chính một người từng sống trong nhà tù.

Nhưng điều đáng quý là ông không chỉ viết về bản thân.

Ông viết về đồng đội.

Về những con người đã cùng ông trải qua những ngày tháng khắc nghiệt.

Về những người đã hy sinh.

Về những người vẫn cố gắng sống.

Về những cuộc đấu tranh diễn ra phía sau song sắt.

Và về sức mạnh tinh thần của những người tưởng như đã bị tước hết mọi thứ.

Nhân Dân đánh giá Bất khuất đã gây tiếng vang lớn, bởi cuốn hồi ký cho người đọc thấy cuộc sống trong nhà tù qua chính trải nghiệm của Nguyễn Đức Thuận.

Điều này khiến câu chuyện của ông đặc biệt.

Bởi đôi khi lịch sử không chỉ cần được ghi lại bằng những con số.

Lịch sử còn cần ký ức của con người.

🌿 NHỮNG NGƯỜI KHÔNG MUỐN BỊ QUÊN LÃNG

Một trong những điều ám ảnh khi đọc về Côn Đảo là số phận của những người đã không thể trở về.

Có những người chết trong tù.

Có những người mang thương tật suốt đời.

Có những người sống sót nhưng mang theo những ký ức không thể xóa.

Nguyễn Đức Thuận là một trong những người sống sót.

Và ông đã dùng phần đời còn lại để kể lại.

Đó là một trách nhiệm rất đặc biệt:

Người sống kể lại câu chuyện của người đã mất.

Bởi nếu không có người kể, những cái tên ấy có thể dần biến mất khỏi ký ức của các thế hệ sau.

Vì vậy, Bất khuất không chỉ là câu chuyện của riêng Nguyễn Đức Thuận.

Nó còn là một phần ký ức về những người tù Côn Đảo.

🌱 NĂM 1964 – TRỞ VỀ

Năm 1964, Nguyễn Đức Thuận được trả tự do.

Sau tám năm bị giam cầm, ông được Trung ương đưa ra miền Bắc chữa bệnh.

Hãy thử hình dung khoảnh khắc ấy.

Sau tám năm, một người lại được bước ra ngoài.

Được nhìn thấy bầu trời rộng.

Được đi trên một con đường không có cánh cửa nhà tù.

Được gặp lại đồng đội.

Được trở về với cuộc sống.

Nhưng cơ thể ông đã chịu nhiều tổn thương.

Những năm tháng trong tù để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe.

Nếu chỉ nghĩ cho bản thân, ông hoàn toàn có thể nghỉ ngơi.

Nhưng ông lại tiếp tục công tác.

🌿 MỘT CHẶNG ĐƯỜNG MỚI: CÔNG ĐOÀN

Năm 1966, Nguyễn Đức Thuận được Trung ương phân công làm công tác Công đoàn.

Năm 1967, ông trở thành Bí thư Đảng đoàn, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng Công đoàn Việt Nam.

Đây là một công việc rất khác với những năm tháng hoạt động ở Nam Bộ.

Nhưng nó lại có một điểm gần gũi với tuổi trẻ của ông:

người lao động.

Ông từng là một công nhân.

Ông từng tham gia đình công.

Ông từng hiểu những khó khăn của người lao động.

Và giờ đây, ông làm công tác đại diện, tổ chức phong trào công nhân trên phạm vi cả nước.

Có lẽ những trải nghiệm từ tuổi trẻ và những năm tháng đấu tranh đã cho ông một góc nhìn đặc biệt khi làm công tác Công đoàn.

🌱 TỪ NGƯỜI TÙ CÔN ĐẢO ĐẾN CHỦ TỊCH TỔNG CÔNG ĐOÀN

Tháng 8/1980, Nguyễn Đức Thuận được bầu làm Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam.

Ông tiếp tục giữ cương vị này cho đến tháng 10/1985.

Một hành trình rất dài:

Từ người học nghề thổi thủy tinh.

Đến người công nhân.

Từ người hoạt động cách mạng.

Đến người tù Côn Đảo.

Từ người trở về sau tám năm giam cầm.

Đến người đứng đầu tổ chức Công đoàn.

Nhưng dù ở vị trí nào, một phần quan trọng trong cuộc đời ông vẫn gắn với người lao động.

🌿 NGÀY 4/10/1985

Ngày 4 tháng 10 năm 1985, Nguyễn Đức Thuận qua đời tại bệnh viện ở Liên Xô.

Ông hưởng thọ 69 tuổi.

Cuộc đời ông đã đi qua gần nửa thế kỷ hoạt động.

Có những năm tháng hoạt động bí mật.

Có những năm tháng trong tù.

Có những năm tháng xây dựng tổ chức.

Và có những năm tháng dành cho Công đoàn.

Nhưng có một điều đặc biệt:

Ông không để tám năm tù đày trở thành ký ức chỉ thuộc về riêng mình.

Ông viết.

Ông kể.

Ông lưu giữ.

Để những người chưa từng bước qua cánh cửa nhà tù có thể hiểu rằng tự do chưa bao giờ là điều nên xem nhẹ.

🌱 “BẤT KHUẤT” – MỘT CUỐN SÁCH, MỘT LỜI NHẮC

Ngày nay, khi đọc Bất khuất, chúng ta có thể thấy một khoảng cách rất lớn giữa cuộc sống hiện tại và hoàn cảnh mà Nguyễn Đức Thuận từng trải qua.

Chúng ta có điện thoại.

Có internet.

Có trường học.

Có những con đường rộng mở.

Có quyền lựa chọn nghề nghiệp.

Có cơ hội học tập và làm việc.

Có thể đi đến nhiều nơi.

Có thể nói lên suy nghĩ của mình.

Những điều ấy đôi khi trở nên quen thuộc đến mức chúng ta quên mất rằng trong lịch sử, đã có những thế hệ phải trả giá rất lớn để bảo vệ những điều họ tin là đúng.

Vì vậy, đọc Bất khuất không chỉ để biết một nhân vật lịch sử.

Mà còn để hiểu hơn về giá trị của tự do, lòng kiên trì và tình đồng đội.

🌿 BÀI HỌC CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

1. Có những lúc mạnh mẽ nhất là không để mình bị khuất phục

Không phải lúc nào mạnh mẽ cũng có nghĩa là chiến thắng ngay lập tức.

Có khi mạnh mẽ chỉ đơn giản là:

Hôm nay rất khó khăn, nhưng ngày mai mình vẫn đứng dậy.

2. Đừng quên những người đã đi cùng mình

Nguyễn Đức Thuận viết Bất khuất không chỉ để kể về bản thân.

Ông kể về những người đồng đội.

Đó là một bài học đẹp:

Khi mình thành công, đừng quên những người đã từng cùng mình vượt qua những ngày khó khăn.

3. Ký ức cũng là một trách nhiệm

Một thế hệ rồi sẽ đi qua.

Nhưng câu chuyện của họ có thể được trao lại cho thế hệ sau.

Với tuổi trẻ hôm nay, việc tìm hiểu lịch sử địa phương, ghi lại câu chuyện của những người có công, kể lại những ký ức của ông bà, cha mẹ… cũng là một cách giữ gìn ký ức cộng đồng.

4. Đừng lãng phí những cơ hội mà mình đang có

Có những người từng mơ về một ngày được tự do bước ra khỏi cánh cửa nhà tù.

Còn chúng ta sinh ra trong một thời đại có rất nhiều cơ hội học tập và phát triển.

Vì vậy, một cách để trân trọng những thế hệ đi trước là:

sống có mục tiêu, học tập nghiêm túc và sử dụng những cơ hội mình có một cách có ích.

🌿 LỜI KẾT

Có những cuốn sách được viết bằng trí tưởng tượng.

Có những cuốn sách được viết bằng kiến thức.

Nhưng “Bất khuất” được viết bằng ký ức của một người đã thật sự đi qua những năm tháng ấy.

Nguyễn Đức Thuận đã sống trong nhà tù.

Ông đã chứng kiến đồng đội chịu đựng.

Ông đã mang những thương tổn của quá khứ trong suốt phần đời còn lại.

Nhưng ông không để những ký ức ấy chìm vào im lặng.

Ông viết.

Để kể.

Để nhớ.

Để những người đến sau hiểu rằng phía sau hai chữ “tự do” là biết bao con người đã từng chịu đựng và hy sinh.

Và có lẽ, bài học đẹp nhất từ cuộc đời ông không nằm ở việc một người có thể chịu đựng được bao nhiêu đau đớn.

Mà nằm ở điều này:

Có những hoàn cảnh có thể lấy đi sự tự do của một con người, nhưng không nhất thiết lấy đi được niềm tin, tình đồng đội và ý chí sống có ý nghĩa.

Đó chính là câu chuyện “Bất khuất” của Nguyễn Đức Thuận. 🌿