Nguyễn Duy Dĩnh

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày tiếng súng trên tuyến lửa Quảng Bình lắng xuống, nhưng trong ký ức của Đại tá Nguyễn Duy Dĩnh, hình ảnh người Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua. Đó không chỉ là người chỉ huy dũng cảm với câu nói bất hủ “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”, mà còn là một người anh, người đồng chí luôn gần gũi, hết lòng vì chiến sĩ. Ngồi giữa những đồng đội năm xưa, giọng ông Dĩnh đôi lúc chùng xuống khi nhắc về những ngày tháng trong Tiểu đoàn 14. Từ lần gặp đầu tiên ở Đồng Hới đến trận chiến sinh tử tại Cha Lo năm 1964, những kỷ niệm về người anh hùng Nguyễn Viết Xuân vẫn
được ông nâng niu, gìn giữ như một phần không thể phai mờ của cuộc đời người lính.
Đại tá Nguyễn Duy Dĩnh là một trong những chiến sĩ từng trực tiếp chiến đấu tại Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt. Năm 1963, ông nhập ngũ khi vừa tròn 20 tuổi và nhanh chóng trưởng thành từ một người lính trẻ trở thành Khẩu đội trưởng, Trung đội trưởng Đại đội 3. Ông cũng là người trực tiếp tham gia trận chiến lịch sử tại Cha Lo năm 1964 và là nhân chứng sống cho những giờ phút cuối cùng của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Viết Xuân. Nguyễn Viết Xuân là Chính trị viên Tiểu đoàn 14, một người chỉ huy mẫu mực, gần gũivà luôn hết lòng vì chiến sĩ. Không chỉ được đồng đội kính trọng bởi tinh thần trách nhiệm và đức tính giản dị, ông còn được biết đến với câu nói bất hủ “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” trong trận chiến ngày 18/11/1964 tại Cha Lo, Quảng Bình. Câu nói ấy đã trở thành biểu tượng của ý chí chiến đấu kiên cường, lòng quả cảm và tinh thần quyết chiến quyết thắng của quân đội Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nhằm thẳng quân thù, bắn! Năm 1963, chàng thanh niên 20 tuổi Nguyễn Duy Dĩnh rời quê hương Nghi Công (Nghệ An) lên đường nhập ngũ. Khi ấy, ông vừa được kết nạp Đảng và đang là Phó Bí thư Chi đoàn xã. Cùng 10 thanh niên khác, ông được điều động vào Tiểu đoàn 14 tại
Đồng Hới, Quảng Bình – nơi được xem là tuyến lửa ác liệt nhất của miền Bắc. Tại đây, ông lần đầu gặp Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân. Trong ký ức của người lính trẻ năm nào, vị chỉ huy ấy không chỉ nghiêm nghị mà còn vô cùng gần gũi. Ông trực tiếp hỏi han từng chiến sĩ, lo chỗ ăn ở, dẫn anh em đi tắm giặt và thường xuyên xuống tận phòng động viên những người lính xa nhà. Suốt gần một năm huấn luyện, Nguyễn Viết Xuân luôn sát cánh cùng đơn vị. Ông nắm
rõ điểm mạnh, điểm yếu của từng người để phân công nhiệm vụ phù hợp, thường xuyên
khích lệ, động viên anh em. Với Nguyễn Duy Dĩnh – một đảng viên trẻ được đánh giá
chững chạc – ông giao nhiệm vụ theo dõi, nắm bắt tình hình tư tưởng trong đơn vị.
Không chỉ là người chỉ huy giỏi, Nguyễn Viết Xuân còn được đồng đội kính trọng bởi
lối sống giản dị, tận tụy. Trên thao trường, thấy một que củi bỏ lại ông cũng nhặt mang
về cho nhà bếp. Sự khiêm nhường và tinh thần hết lòng vì tập thể đã để lại dấu ấn sâu
sắc trong lòng mỗi chiến sĩ.
Đầu tháng 11 năm 1964, đơn vị được giao nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường chiến lược ở
khu vực Cha Lo, phía Tây Quảng Bình. Lúc này, Nguyễn Duy Dĩnh đã là Khẩu đội
trưởng, Trung đội trưởng Đại đội 3, còn Nguyễn Viết Xuân giữ cương vị Chính trị viên
Tiểu đoàn.
Ngày 18/11/1964, hàng trăm lượt máy bay Mỹ liên tiếp ném bom xuống khu vực. Đây
là lần đầu tiên đơn vị phải đối đầu với máy bay phản lực siêu thanh F-100 hiện đại của
Mỹ. Dù biết tương quan lực lượng rất chênh lệch, toàn đơn vị vẫn quyết tâm chiến đấu
đến cùng.
Trong trận đánh ác liệt ấy, Đại đội 3 liên tiếp nổ súng. Sau những loạt đạn đầu tiên,
quân ta đã bắn rơi máy bay địch ngay trên trận địa. Mỹ lập tức điều thêm nhiều máy bay
đến phản kích nhưng vẫn tiếp tục bị bắn hạ.
Ở đợt tấn công tiếp theo, một quả rốc-két rơi trúng vị trí chiến đấu của Nguyễn Duy
Dĩnh và đồng đội. Người bị thương nặng, người điếc tai, người bị vùi dưới đất. Giữa lúc
tình thế ngặt nghèo nhất, tiếng hô của Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân vang lên dõng
dạc:
“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”
Mệnh lệnh ấy như tiếp thêm sức mạnh cho những người lính. Họ gạt đất đá, vượt qua
đau đớn để tiếp tục chiến đấu và bắn rơi thêm một máy bay địch.
Khi trận đánh tạm lắng, Nguyễn Viết Xuân lao ra khỏi công sự, xúc động khen ngợi anh
em Khẩu đội 3 đã chiến đấu kiên cường. Không ai ngờ đó lại là những lời động viên
cuối cùng của ông.
Ở đợt không kích sau đó, một quả bom đánh trúng sở chỉ huy khiến Nguyễn Viết Xuân
bị thương rất nặng. Dù mất một chân và đau đớn tột cùng, ông vẫn yêu cầu đồng đội
không cho anh em biết mình bị thương để tránh ảnh hưởng tinh thần chiến đấu. Cho đến
những giây phút cuối đời, ông vẫn bàn giao công việc, hỏi thăm tình hình đơn vị và lo
lắng cho những chiến sĩ bị thương.
Nhiều năm sau, nhắc lại ký ức ấy, Đại tá Nguyễn Duy Dĩnh vẫn không giấu được xúc
động. Ông cho biết câu nói nổi tiếng “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” thực chất là lời hiệu
triệu được Nguyễn Viết Xuân thường xuyên nhắc đến trong phong trào thi đua của đơn
vị. Trong khoảnh khắc sinh tử của trận chiến, đó là những lời cuối cùng ông có thể hô
lên để cổ vũ đồng đội.
Điều khiến Nguyễn Duy Dĩnh nhớ nhất về người chỉ huy của mình không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là tình cảm dành cho gia đình. Những đêm khuya, Nguyễn Viết Xuân
thường tâm sự với ông về người mẹ già, người cha mù lòa, người vợ và hai con nhỏ ở quê nhà.
Sau khi Nguyễn Viết Xuân hy sinh, Tiểu đoàn 14 được mang tên ông. Năm 1965, nhân
dịp dự Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc tại Hà Nội, Nguyễn Duy Dĩnh đã tìm đến quê
hương Vĩnh Phúc để thăm gia đình người thủ trưởng mà ông luôn kính trọng.
Thời gian đã trôi qua hơn nửa thế kỷ, nhưng trong ký ức của Đại tá Nguyễn Duy Dĩnh,
hình ảnh Nguyễn Viết Xuân và những năm tháng chiến đấu oanh liệt vẫn còn nguyên
vẹn. Đó không chỉ là ký ức về một người anh hùng, mà còn là câu chuyện đẹp về tình
đồng chí, đồng đội thủy chung, son sắt giữa những người lính đã cùng nhau đi qua
chiến tranh.