NGUYỄN HÒA LUÔNG – HUYỀN THOẠI “THẦN LUÔNG” VÀ NGƯỜI THẦY CỦA NHỮNG ANH HÙNG

Giữa vùng đất Tam Ngãi (huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh), người dân vẫn nhắc đến một cái tên với tất cả sự kính trọng và tự hào: “Thần Luông” – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Hòa Luông (1916). Không chỉ là một chiến sĩ quả cảm, ông còn là người thầy, người dìu dắt nhiều thế hệ cán bộ cách mạng, trong đó có vợ chồng nữ anh hùng Nguyễn Thị Út – Út Tịch, người gắn liền với câu nói bất hủ: “Còn cái lai quần cũng đánh”.

Cuộc đời cách mạng của ông gắn liền với tinh thần dấn thân không do dự. Sinh ra trong một gia đình khá giả, sống cuộc đời đủ đầy, nhưng khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, ông đã từ bỏ tất cả để đi theo con đường cách mạng. Trong ký ức của bà Nguyễn Thị Ca – người vợ thủy chung của ông, hình ảnh người chồng “quên ăn, quên ngủ”, miệt mài tập hợp thanh niên, huấn luyện du kích bằng tầm vông, giáo mác vẫn còn in đậm.

Ông từng hoạt động bí mật tại Khu Chín (Sóc Trăng), xây dựng phong trào vững mạnh, trước khi được điều về Cầu Kè (Trà Vinh) với nhiệm vụ thành lập lực lượng Công an xung phong. Từ những ngày đầu chỉ có 10 người, dưới sự dẫn dắt của ông, lực lượng nhanh chóng phát triển lên 60 chiến sĩ, trở thành nòng cốt trong đấu tranh vũ trang tại địa phương.

Không chỉ là người chỉ huy giỏi, Nguyễn Hòa Luông còn là người thầy tận tâm. Ông trực tiếp huấn luyện, dìu dắt cậu bé người Khmer tên Tịch trở thành chiến sĩ, đồng thời vận động gia đình cho cô gái tên Út tham gia lực lượng cách mạng. Chính ông cũng là người vun đắp để hai người nên duyên vợ chồng – sau này trở thành cặp đôi anh hùng nổi tiếng trong lịch sử kháng chiến.

Trong chiến đấu, ông nổi tiếng mưu trí, gan dạ và nhân văn. Ông có thể cải trang thành dân chài, bất ngờ tiêu diệt ác ôn, nhưng cũng biết “tranh thủ” những người có thể cảm hóa, không đánh đồng tất cả. Những trận đánh của ông diễn ra nhanh, bất ngờ đến mức người dân gọi ông là “Thần Luông” – xuất quỷ nhập thần.

Chỉ trong 5 năm (1947–1952), ông đã cùng lực lượng Công an xung phong huyện Cầu Kè tham gia hơn 50 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt và bắt sống nhiều tên địch, phá hủy hàng chục đồn bót, thu nhiều vũ khí, đồng thời giành lại tài sản cho nhân dân. Ông còn hỗ trợ các địa phương lân cận như Trà Ôn, Tam Bình (Vĩnh Long), góp phần mở rộng phong trào kháng chiến.

Một trong những chiến công tiêu biểu là trận “cướp tù” năm 1950 để giải cứu đồng chí Đinh Công Thành. Chỉ trong 3 ngày chuẩn bị, ông đã tổ chức một kế hoạch táo bạo: trực tiếp nổ súng giữa chợ huyện, phối hợp cùng các mũi tấn công khiến địch hoang mang, tạo điều kiện cho đồng chí Thành thoát thân an toàn.

Tháng 2/1952, trong một trận chống càn ác liệt tại xã Tam Ngãi, dù đang bệnh nặng, ông vẫn xin trực tiếp ra trận. Ông hiểu rõ địa hình, hiểu rõ cách đánh của địch và không muốn giao nhiệm vụ cho người chưa quen địa bàn. Trong trận chiến kéo dài nhiều giờ, trước hỏa lực mạnh của địch, ông đã dũng cảm tiếp cận, dùng lựu đạn đánh chìm ghe chiến, tiêu diệt nhiều tên địch. Nhưng cũng chính trong làn đạn dày đặc ấy, ông đã anh dũng hy sinh.

Cuộc đời ông là minh chứng cho chân lý giản dị mà sâu sắc, được chính người vợ ghi lại:
“Nước mất thì nhà tan… chỉ có một con đường là đánh giặc.”

Hôm nay, căn nhà xưa ở Tam Ngãi vẫn còn đó – nơi từng nuôi giấu cán bộ, nơi một gia đình sẵn sàng hy sinh tất cả cho cách mạng. Những câu chuyện về “Thần Luông” vẫn được truyền lại, không chỉ như một huyền thoại, mà như một bài học sống động về lòng yêu nước, trí tuệ và nhân cách của người chiến sĩ cách mạng.

Trong hành trình “Câu chuyện thời hoa lửa”, hình ảnh Nguyễn Hòa Luông không chỉ là ký ức, mà còn là ngọn lửa soi đường cho thế hệ trẻ hôm nay – sống có lý tưởng, có trách nhiệm và sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc.