Nguyễn Hòa Luông – Ngọn lửa Công an xung phong giữa đất Trà Vinh

Vùng đất Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, Trà Vinh những năm cuối thập niên 1940 không chỉ có hương lúa và tiếng ghe xuồng, mà còn có tiếng súng vọng từ những đồn bót giặc Pháp dựng lên giữa làng quê. Trong khói lửa ấy, một người con của đất này đã đứng lên, thắp ngọn lửa kháng chiến bằng cả trái tim và khí phách. Ông là Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Hòa Luông (1918–1952), đại diện tiêu biểu của lực lượng Công an xung phong miền Nam trong kháng chiến chống Pháp.

Sinh ra và lớn lên giữa đồng ruộng miền Tây, Nguyễn Hòa Luông hiểu từng con rạch, từng lối mòn xuyên qua lũy tre. Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, quê hương ông chìm trong những cuộc càn quét, bắt bớ, cướp bóc. Không chấp nhận cảnh đó, ông tham gia cách mạng, rồi dốc sức xây dựng Đội Công an xung phong Cầu Kè. Từ mười người ban đầu, đội phát triển thành sáu mươi chiến sĩ gan góc, như một vành đai thép bảo vệ dân làng.

Năm năm làm Công an xung phong, từ 1947 đến 1952, là năm năm rực lửa. Nguyễn Hòa Luông không chỉ chỉ huy mà còn trực tiếp xông pha trận tuyến. Ông cùng đồng đội đánh thắng hơn năm mươi trận lớn nhỏ, tiêu diệt gần sáu mươi tên ác ôn Việt gian, diệt và bắt sống mười tám tên Pháp, trong đó có sáu sĩ quan. Hơn hai mươi lần, đồn bót địch bị đánh sập dưới những trận tập kích bất ngờ giữa đêm. Mỗi chiến thắng là một nhịp đập mạnh hơn của lòng dân, là một lần ánh sáng lóe lên giữa màn đêm chiếm đóng.

Ông hiểu rằng đánh giặc không chỉ là hạ súng đối phương, mà còn là giành lại niềm tin cho nhân dân. Những đàn trâu, bò, heo bị địch cướp đi để làm nguồn tiếp tế cho chúng, đã được ông và đồng đội giành lại, trao trả về tay bà con. Khoảng hai trăm con gia súc được đưa về chuồng cũ, như trả lại hơi thở cho ruộng đồng. Hàng trăm khẩu súng, đạn dược thu được từ địch được dùng để trang bị cho lực lượng Công an xung phong và tự vệ huyện Cầu Kè, biến thiếu thốn thành sức mạnh.

Không dừng lại ở Cầu Kè, trước khi hy sinh, Nguyễn Hòa Luông còn hỗ trợ Công an xung phong huyện Trà Ôn và Tam Bình của tỉnh Vĩnh Long cũ. Ở đó, ông cùng đồng đội đánh thắng hàng chục trận khác, bắt sống gần một trăm tù binh, thu thêm hàng trăm khẩu súng. Mỗi trận đánh là một lần ông đặt mình ở vị trí hiểm nguy nhất, bởi người chỉ huy không thể đứng sau lưng chiến sĩ.

Nguyễn Hòa Luông không chỉ là một chỉ huy mưu trí, ông còn là một người thầy. Chính ông đã dìu dắt, hun đúc tinh thần chiến đấu cho nhiều thanh niên miền Tây, trong đó có cả hai vợ chồng nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Út – Út Tịch, người sau này nổi tiếng với câu nói vang dội: “Còn cái lai quần cũng đánh.” Ngọn lửa mà ông truyền lại đã cháy tiếp trong trái tim những người học trò ấy, biến thành sức mạnh không gì dập tắt nổi.

Năm 1952, giữa lúc cuộc kháng chiến còn dang dở, Nguyễn Hòa Luông anh dũng hy sinh. Ông ngã xuống khi tuổi đời còn trẻ, nhưng những gì ông để lại lớn hơn cả một đời người. Máu ông hòa vào đất phù sa, nuôi dưỡng thêm ý chí kháng chiến của quê hương.

Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng hình ảnh Nguyễn Hòa Luông vẫn hiện lên như một cột mốc sáng giữa lịch sử miền Nam. Ông đại diện cho lớp Công an xung phong đã lấy sự bình yên của nhân dân làm lý tưởng, lấy hiểm nguy làm thử thách, lấy chiến thắng làm phần thưởng duy nhất.

Trên những cánh đồng Tam Ngãi hôm nay, lúa vẫn xanh và gió vẫn thổi qua những con rạch hiền hòa. Ít ai còn nghe tiếng súng năm xưa, nhưng câu chuyện về người anh hùng ấy vẫn được nhắc lại như một huyền thoại của đất Trà Vinh. Giữa mùa hoa lửa của dân tộc, Nguyễn Hòa Luông đã sống và chiến đấu như một ngọn đuốc, và ngọn đuốc ấy vẫn soi sáng ký ức quê hương đến tận hôm nay.